(4752 S. K. m. 30, 34) (2709 S. K. m. 11, 13, 42, 49, 124) (Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliği m. 59, 66)
Davacı vekili, 12 Ekim 2006 tarihinde AYİMde kayda giren dava dilekçesi ve 08.01.2007 tarihinde kayıtlara giren cevaba cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin Hava Astsb. Meslek Yüksek Okuluna 2004 yılında girdiğini, Muhabere ve Elektronik Bilgi Sistemlerinde 4 Sömestr ders gördüğünü, tüm derslerden başarılı olduğunu ve bu branşta ön lisans diploması almaya hak kazandığını, müvekkilinin 29 Ağustos 2006 tarihinde Astsb. Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 61 inci maddesi B fıkrası 3 üncü bendi uyarınca ilişiğinin kesildiğini ve astsubay yapılmadığını, müvekkilinin 2006 yılı ÖSYM dikey geçiş sınavına girerek Uludağ Üniversitesi Elektronik Mühendisliği (İkinci öğretim) programını kazandığını, müvekkilinin bu okula kayıt yaptırabilmek için gerekli olan transkript ve ön lisans diplomasının kendisine verilmesi için 29.08.2006 tarihli dilekçeyle Hv.Astsb.Meslek Yüksek Okulu Komutanlığına müracaat ettiğini, kendisine bir cevap verilmemesi ve kayıtların 04 -11 Eylül 2006 tarihleri arasında yapılacak olması sebebiyle 4 Eylül 2006 tarihinde aynı konuda tekrar müracaatta bulunduklarını, 11 Eylül 2006 tarihine kadar cevap verilmediği için müvekkilinin kayıt hakkını kaybettiğini, 16 Eylül 2006 tarihinde posta kutusuna atılan cevabi yazı ile taleplerinin reddedildiğini, Astsubay Meslek Yüksek Okulu Kanununun özünde öğrencilerin Anayasadan kaynaklanan Eğitim ve Öğretim Hakkının kısıtlanmaması amacıyla bu okuldan tüm derslerinden başarılı olan öğrencilere ön lisans diploması verileceğinin yazılı olduğunu, öğrencilerin de bu diplomayla Üniversite Dikey Geçiş Sınavını kazananların kayıtlarını yaptırarak 4 yıllık lisans düzeyinde eğitim görme haklarını elde ettiklerini, aynı statüdeki öğrencilerden mezun olanların Astsubay Çavuş olarak 30 Ağustos tarihinden itibaren nasbedildiklerini, bu öğrencilere de astsubaylık diploması verildiğini, 4752 sayılı Astsb.Meslek Yüksek Okulu Kanununun 30 uncu maddesi c fıkrasında, ön lisans diplomasının verilmesinin mezun olma şartına bağlanmadığını, aynı Kanunun 34/g fıkrasında da ön lisans diplomasının verilmesi için mezun olma şartının aranmasının Astsubay Meslek Yüksek Okul Kanununun özüne ve Anayasaya açıkça aykırı olduğunu, 4752 Sayılı Kanunda olmayan bir kısıtlamanın Yönetmelikle getirilmiş olması sebebiyle, Yönetmeliğin ön lisans diploması verilmesi için mezun şartını aramasının açıkça üst hukuk normlarına aykırı olduğunu ve iptalinin gerektiğini, Astsubay Meslek Yüksek Okulu Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinde, idarenin, öğrencinin lise diplomasının ve transkriptinin verilmesi için, yaptığı masrafların ödenmesiyle ilgili belgelerin ibraz edilmesine bağlamasının, 4752 sayılı Yasaya ve Temel İnsan Hak ve Hürriyetleri ile T.C.Anayasasına açıkça aykırı olduğunu, bu sebeple de Astsubay Meslek Yüksek Okul Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinin iptali gerektiğini belirterek, müvekkiline Hv.Astsbay Meslek Yüksek Okulu Transkript ve ön lisans diploması verilmemesi işleminin iptaliyle, Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinin ön lisans diplomasının mezuniyette verileceği ibaresindeki mezuniyet kelimesi ile aynı Yönetmeliğin 66 ncı maddesinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının Hv. Astsubay Meslek Yüksek Okulu 2 nci sınıf öğrencisi iken Yüksek Disiplin Kurulunun 23 Ağustos 2006 tarihli kararı ile disiplinsizlik nedeniyle okuldan çıkarılmasına karar verildiği, bu kararın Hava Kuvvetleri Komutanınca 25 Ağustos 2006 tarihinde onaylanmak suretiyle kesinleştiği, bilahare davacının 29.08.2006 tarihli dilekçesi ile, vekilinin 04.09.2006 tarihli dilekçeyle transkript ve ön lisans diplomasının verilmesi talebiyle davalı idareye yaptıkları başvurunun davalı idarenin 07.09.2006 tarihli cevabi yazısı ile reddedilmesi üzerine, süresinde olmak üzere iş bu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
4752 Sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanununun, ön lisans düzeyinde eğitim ve öğretim başlıklı 30 uncu maddenin c bendinde Astsubay Meslek Yüksek Okullarından mezun olanlar, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetler Personel Kanununun hükümlerine göre muvazzaf astsubay çavuş olarak nasbedilirler hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 34/1 inci maddesinde; Bu Kanunda esasları belirtilen ve aşağıda yazılı diğer hususlar, MSB.lığı tarafından Kanunun yürürlüğe girmesini müteakip, altı ay içinde yürürlüğe konularak Yönetmelikle düzenlenir. dendikten sonra 34 üncü maddenin g bendine astsubay meslek yüksek okullarındaki sınav, değerlendirme ve sınıf geçme esasları ve astsubay meslek yüksek okullarının kuruluş yapısına ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim ve öğretim ve buna dayalı olarak verilecek ön lisans diplomaları ile ilgili esasların, çıkarılacak Yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
4752 Sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanununun 34 üncü maddesine dayanılarak çıkarılan Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinde: Astsubay Meslek Yüksek Okullarından çıkan veya çıkarılan öğrenciye, tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, muhakemat müdürlüğünden alacağı belgelerin düzenlenmesi üzerine lise diploması iade edilir, ayrıca, astsubay meslek yüksek okulu eğitim öğretim döneminde alınan ders ve kredileri gösteren öğrenim belgesi (transkript) düzenlenerek verilir. Bu belgenin birer sureti dosyasında saklanır.
Diploma ve öğrenim belgesine ilişiğinin kesilme nedeni yazılarak ilgili makam tarafından onaylanır. hükmü yer almaktadır.
Yukarıda belirtildiği üzere 4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanununda Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinde yer alan, astsubay meslek yüksek okullarından çıkan veya çıkarılan öğrencilere öğrenim belgesi (transkript) verilmesi için tazmin edilerek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, Muhakemat Müdürlüğünden alacağı belgelerin düzenlenmesi şartı yer almamaktadır. Diğer yandan askeri okullara alınan ve bu okullardan çeşitle sebeplerle ayrılan öğrencilere Devletçe yapılan masrafların güvence altına alınması ve tahsiline ilişkin özel bir düzenleme olan, Askeri Okullara Alınan Öğrenciler ile Silahlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenen Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilerek Tazminata Dair Yönetmelikte de dava konusu düzenlemeye yer verilmediği görülmektedir.
Anayasanın 124 üncü maddesine göre Yönetmelikler, kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkarılabilirler. Anayasanın bu hükmüne göre, bir yönetmeliğin yaptığı düzenleme, normlar hiyerarşisinde kendi üstünde yer alan normlara, yani tüzük, kanun ve Anayasa hükümlerine aykırı olamaz. Yönetmeliğin yaptığı düzenleme, normlar hiyerarşisinde kendi üstünde yer alan normlara, yani tüzük, kanun ve Anayasa hükümlerine aykırı ise, bu yönetmelik, konu unsuru itibarıyla sakat hale gelir. (GÖZLER Kemal, İdare Hukuku, C.1, Bursa 2003, s.1116). Yasa ile düzenlenmeyen bir hususta yönetmelikle kısıtlama konması halinde de normlar hiyerarşisine uygunluktan söz edilemez. Danıştay Onuncu Dairesi, bir kararında, yasayla düzenlenmeyen bir hususun yönetmelikle düzenlenmesini hukuka uygun bulmamıştır (08 Aralık 1997 tarih ve E.1996/1268, K.1197/5493). Bu itibarla dava konusu olan Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinin .... tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, Muhakemat Müdürlüğünden alacağı belgelerin düzenlenmesi üzerine... ifadesi, yasa ile düzenlenmeyen bir hususta ve kısıtlayıcı bir hüküm öngördüğünden Normlar Hiyerarşisi İlkesi ne kesin surette aykırıdır.
Diğer yandan; Anayasanın, eğitim ve öğrenim hakkını düzenleyen 42 nci maddesi; Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.... hükmüne; çalışma hakkı ve ödevini düzenleyen 49 uncu maddesi Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir
hükmüne amirdir. Temel hak ve hürriyetlerden olan eğitim ve öğrenim hakkı ile çalışma hakkı, Anayasanın 13 üncü maddesi uyarınca
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. Davacının eğitim ve öğrenimi sürdürebilmesi ve çalışma hayatına katılabilmesi için öğrenim belgesine (transkript) ihtiyaç duyduğu dikkate alındığında, dava konusu Yönetmelik hükmünün dolaylı da olsa belirtilen haklarını kısıtladığı, kısıtlamanın Anayasanın 13 üncü maddesi uyarınca Kanunla ve Anayasa hükmünde belirtilen ölçütler dahilinde yapılmadığı, bu itibarla Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinde yer alan, Astsubay Meslek Yüksek okullarından çıkan veya çıkarılan öğrencilerin öğrenim belgelerinin (transkript) verilmesi için tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, Muhakemat Müdürlüğünden alacağı belgelerin düzenlenmesi şartının, Anayasanın 42 ve 49 uncu maddeleri ile Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğüne dair 11 inci maddesine ve üst norm olan 4792 sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanununa aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.
Bir diğer husus; davacı, Astsubay okuluna girişte, Askerî Okullara Alınan Öğrenciler ile Silâhlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmelik uyarınca hazırlanmış yüklenme ve kefalet senedi ile sağlık sebebi hariç, herhangi bir nedenle Okuldan çıkması ve çıkarılması halinde, kendisine Devletçe yapılan masrafları Yönetmelikte belirtilen koşullarda ödemeyi taahhüt etmiştir. Söz konusu yüklenme ve kefalet senedi özel hukuk alanında hüküm ve sonuçlar doğuran bir belgedir. Şekil ve şartları yüklenme ve kefalet senedinde belirlenen ve özel hukuk hükümlerine tabi olan bir borcu güvenceye almak, borçluyu ödemeye tazyik amacıyla idarece düzenleyici işlem yapılması hukuka aykırıdır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle; her ne kadar davacı vekili neticei talebinde Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinin tamamının iptali isteğinde bulunmuş ise de; astsubay meslek yüksek okullarından çıkan veya çıkarılan öğrencilere öğrenim belgesi (transkript) verilmesi için tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, muhakemat müdürlüğünden alacakları belgelerin düzenlenmesi şartı noktasında hukuka aykırılık tespit edildiğinden 16.10.2003 tarih ve 26261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinin ... tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, muhakemat müdürlüğünden alacağı belgelerin düzenlenmesi üzerine... cümlesinin konu yönünden ve bu hükme dayanılarak tesis edilen, davacıya öğrenim belgesi (transkript) verilmemesi işleminin sebep yönünden hukuka aykırı olduğu, bu sebeple iptallerine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Dava konusu bir diğer uyuşmazlık disiplinsizlik nedeniyle okuldan çıkarılan davacının, okuldan çıkarılma tarihine kadar tüm derslerinden başarılı olması nedeniyle kendisine Hv. Astsubay Meslek Yüksek Okulu ön lisans diploması verilip verilmeyeceği noktasındadır.
4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanununun ön lisans düzeyinde eğitim ve öğretim başlıklı 30 uncu maddesinin (a) bendi ... astsubay meslek yüksek okullarında eğitim ve öğretim süresi iki yıldır. Astsubay meslek yüksek okulu öğrencileri eğitim ve öğrenimi, sağlık nedenleri hariç olmak üzere üç yılda, sağlık nedenleri de dahil olmak üzere azami dört yılda tamamlamak zorundadırlar. Astsubay Meslek Yüksek Okullarında öğrenciler, askeri eğitim, beden eğitimi gibi tatbiki dersler dahil bütün derslere devam etmek zorundadırlar şeklinde; (c) bendi: ... Astsubay Meslek Yüksek Okullarından mezun olanlar, 926 sayılı TSK. Personel Kanunu hükümlerine göre nasbedilirler şeklinde, hükümler içermekte olup, aynı Kanunun 34 üncü maddesinin (a) bendinde, Astsubay Meslek Yüksek Okullarının kuruluş yapısına ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim ve öğretim buna dayalı olarak verilecek ön lisans diplomaları ile ilgili esasların yönetmelikle belirleneceğini hüküm altına almıştır.
Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 59 uncu maddesi ise ...Mezuniyette, ön lisans diploması ve astsubaylık diploması olmak üzere iki ayrı diploma verilir... hükmü yer almaktadır.
Davacı vekilinin, Yönetmeliğin bu maddesindeki, ...mezuniyette, ön lisans diploması ve astsubaylık diploması olmak üzere iki ayrı diploma verilir... cümlesinde yer alan mezuniyette kelimesinin iptali yönündeki istemi değerlendirildiğinde; İdarenin genel düzenleyici tasarrufu olan yönetmelik, bir anlamda idarenin takdir yetkisinin objektifleştirilmiş ve kamuya ilan edilmiş bir halidir. Bu kapsamda yönetmelik ile getirilen ve idari işleminin hukuki sebebini oluşturan düzenlemede takdir yetkisinin objektif şekilde kullanılıp kullanılmadığı davada önem taşımaktadır. Kamu hizmetinin verimliliği, etkinliği ve kamu yararı ile kişi yararı arasında bir denge kurulması zorunluluğu, takdir yetkisinin sınırını oluşturmaktadır. Takdir yetkisinin, idarece takip edilen amaca uygun olarak, keyfilikten, kişisel ve duygusal değerlendirmelerden kaçınılarak, bir diğer ifadeyle objektif kıstaslara bağlı kalınarak kullanılması halinde hukuka aykırılığın söz konusu olamayacağı açıktır. Bahse konu takdir hakkının kullanımında duyarlı idarenin yapması gerekenin objektif kıstaslar belirleyerek idari tasarrufun objektif olarak tesisini sağlamaktır. Öte yandan genel düzenleyici işlemlerin normlar hiyerarşisi ilkesine uygun olarak düzenlenip düzenlenmediklerinin de idari yargı yerlerince denetimi gereklidir. Normlar hiyerarşisi ilkesi uyarınca, alt kademede yer alan bir normun üst kademedeki norma aykırı olması ya da onun kapsamını aşan düzenlemeler içermesi mümkün değildir. Bu ilkenin doğal bir sonucu olarak, normlar hiyerarşisinde üst kademede yer alan yasal kurallara aykırı düzenleyici tasarrufların idare tarafından yürürlüğe konulması hukuka aykırı düşecektir. Statü hukukunun temelinde yürütme görevinin, Anayasa ve yasaların buyurduğu, çerçevede, kamu hizmetinin gerekleri ve kamu yararı gözetilerek yerine getirilmesi ilkesi yatar. İdarece, astsubay meslek Yüksek Okullarına alınan öğrencilere, bu öğrenimi tamamlamalarını müteakip, ön lisans diplomasının verilmesini mezun olmaları şartına bağlayan bu düzenleme ve uygulamanın kamu yararına uygun olduğu, dolayısıyla iptali istenen mezuniyette kelimesinin bu hükümde yer almasının hukuka aykırı bir yönünün bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Ancak, Yönetmeliğin 59 uncu maddesindeki yukarıda belirtilen cümlede yer alan mezuniyet kavramından ne anlaşılması gerektiği açıklığa kavuşturulmalıdır. Madde metnine göre Astsubay meslek yüksek okulu öğrencilere iki ayrı diploma verilmesi gerekmektedir. Bunlardan birincisi tüm derslerinden başarılı oldukları anlamına gelen ve iki yıllık eğitim veren yüksek okul programına eş değer olan ön lisans diploması ikinci ise astsubaylık hak ve yetkilerin haiz olduklarını gösteren astsubaylık diplomasıdır.
Davacı, astsubay çavuş nasbedilme tarihi olan 30 Ağustos 2006 tarihinden birkaç gün önce disiplinsizlik nedeniyle okuldan çıkarılmıştır. Dolayısıyla davacının astsubay çavuş nasbedilmeden önce okuldan çıkarılması nedeniyle astsubaylık diploması olmaya hak kazanmadığı açıktır. Zaten davacının da bu yönde bir talebi mevcut değildir. Bu bağlamda astsubaylık diploması için mezuniyetten anlaşılması gerekenin, astsubay çavuş nasbedilmesi olduğu sonucuna ulaşılması gerekmektedir.
Ön lisans diplomasına hak kazanmak için ise mezuniyet kavramından, eğitim programında yer alan tüm derslerden, bir başka ifadeyle akademik yönden başarılı olmak gerektiğinin kabulü hukuka uygun olacaktır. Zira disiplinsizlik gibi, eğitim programında yer alan teorik ve pratik derslerden yani akademik yönden başarısızlık anlamına gelmeyen bir nedenle Astsubay Meslek Yüksek Okulundan çıkarılan öğrencinin, ön lisans öğrenimini başarı ile tamamlayamadığını söylemenin kamu yararı ve hakkaniyet ilkesiyle bağdaşmayacağı açıktır.
Bilindiği üzere idari işlemin amaç unsuru, idari işlemin yöneldiği genel ve belirli bir kamu yararını ifade eder. Bu kabulün doğal sonucu olarak da, kamu yararı dışında ve ona yabancı herhangi bir sonucu elde etmek için girişilen ve bu nedenle yapılan işlemler amaç yönünden hukuka aykırı düşer.
Yapılan açıklamalar doğrultusunda 2 yıllık Hava Astsubay meslek yüksek okulu müfredatını başarı ile tamamladıktan sonra, mezuniyet tarihinden kısa bir süre önce 23.08.2006 tarihinde Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile disiplinsizlik sebebiyle okuldan çıkarılmasına karar verilen davacıya ön lisans diploması verilmesi gerekirken, aksi yönde tesis edilen işlemin hukuka uyarlı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 66 ncı maddesinde yer alan ... tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, muhakemat müdürlüğünden alacağı belgelerin düzenlenmesi üzerine... cümlesinin İPTALİNE,
2- Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde yer alan ...mezuniyette, ön lisans diploması ve astsubaylık diploması olmak üzere iki ayrı diploma verilir... cümlesindeki mezuniyette kelimesinin iptali isteminin REDDİNE,
3- Davacıya transkript ve ön lisans diploması verilmemesi işlemleri hukuka aykırı bulunduğundan söz konusu işlemlerin İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy