(1111 S. K. m. 10, 28) (YİBK 27.01.1973 T. 1972/6 E. 1973/2 K.) (DİBK 22.12.1973 T. 1968/8 E. 1973/14 K.)
Davacı, 08.02.2006 tarihinde AYİMde kayda geçen dava dilekçesi ve cevaba cevap dilekçesinde özetle, kardeşi
.ın 16.06.1995 tarihinde Hakkari Şemdinli Ortaklar Karakolunda görevi sırasında PKK terör örgütünün saldırısı sonucu şehit düştüğünü, bu olaydan sonra Beyşehir Askerlik Şubesi tarafından askerlikten muaf tutulacağının bildirildiğini, aradan 10 yıl gibi uzun bir süre geçtikten sora Beyşehir Askerlik Şubesi tarafından muaf tutma işleminde hata yapıldığından bahisle 19.01.2006 gün ve 271 sayılı işlemin tesis edildiğini, davacının Eti Alimünyum A.Ş.de çalışmakta iken Adalet Bakanlığı kadrosuna atandığını, bu nedenle askerlik hizmetini yapmamış olarak görünmesi nedeniyle zarar uğradığını iddia ederek işlemin iptalini talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi AYİM ikinci Daire Başkanlığının 22 Şubat 2006 tarih ve Gensek No.2006/3073, E.2006/142 sayılı kararıyla kabul edilmiştir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden; 1975 doğumlu
..ın 01.01.1994 tarihinde askerlik çağına girdiği, Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi Muhasebe Finansman Bölümüne 19.02.1994 tarihinde kayıt yaptırdığı, 01.02.1995 tarihinde 1111 sayılı askerlik Kanunun 84 ncü maddesi gereğince Yüksekokul terk olarak askerlik kararı alındığı, kardeşi
..ın askerlik hizmetinin ifası sırasında şehit olması nedeniyle, davacının 1111 sayılı Kanunun 10/9ncu maddesi gereğince askerlik hizmetinden muaf tutulduğu, muaf tutulma işleminden sonra, kütük, bilgisayar, dosya ve diğer tüm kayıtlarına askerlik hizmetinden muaf olduğunun işlendiği, bu tarihten sonraki askerlik işlemlerinin askerlikten muaf olarak devam ettiği, ASAL Müfettişlerince 08.12.2005 tarihinde yapılan denetleme sonucunda davacı hakkında uygulanan muafiyet işleminin hatalı olduğunun tespit edildiği, 1111 sayılı Kanunun 28 nci maddesi gereğince yeniden son yoklama muayenesinin yapılarak, 30.06.2006 tarihli er nitelik listesine alındığı anlaşılmıştır.
1111 sayılı Kanunun 10/9ncu maddesi; Bir baba veya dul ananın oğullarından birisi, barışta veya savaşta askerlik hizmetini yerine getirmekte iken ölmüş veya görev sırasında ve kendilerine 5434 sayılı TC. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre maluliyet aylığı bağlanmasını gerektirecek biçimde malul olmuş veyahut savaşta akıbeti meçhul kalmış veya hakkında gaiplik kararı alınmışsa, ondan sonra gelen ilk oğlu, istekli olmadıkça silah altına alınmaz. hükmünü amirdir.
Somut olayda uyuşmazlığın çözümü için öncelikle davacının yaklaşık 11 yıldır tabi olduğu statüsüne, ilk işlemin hatalı olduğundan bahisle başka bir idari işlemle son verilmesi olgusunun idare hukuku kuram ve uygulaması yönünden tahlili zorunlu bulunmaktadır.
Bilimsel öğretide, idareye bir süre ile sınırlı olmaksızın tasarrufunu her zaman geri alma olanağı tanınacak olursa uyuşmazlıkların sonunun gelmeyeceği, idarenin işlemi tesis ederken daha uyanık olamayacağı, dolayısıyla idare edilenlerin hukuki güvenliklerinin sağlanamayacağı esası kabul edilmiş bulunmaktadır.
Yine doktrinde kabul edilen esaslara nazaran, hukuka aykırı bir işlem ancak muayyen bir süre sonraya kadar geri alınabilir. Bu süre geçtikten sonra geri almak olanaksızdır. Muayyen bir süre geçtikten sonra hukuka aykırı işlemin geri alınması da hukuka aykırı olur. Belirli bir sürenin geçmesiyle işlem hukuka aykırı olsa dahi kazanılmış hak olmaktadır.
Hukukun bir amacı da kişilerin gerek birbirleriyle gerekse devletle olan ilişkilerde güven ve sürekliliği sağlamaktır. Kanuna aykırı sakat bir işlemin uzun bir süre sonra geri alınması adalet, hakkaniyet, kamu düzeni ve istikrar ilkelerine, dolayısıyla hukuka aykırı olur. Topluma ve kişiye hizmetle yükümlü bir hukuk devleti kişiye haksızlık yapmamak ve kendisinin yararlandığı bir süreden kişiyi de yararlandırmak zorundadır.
Kanuna aykırı idari işlemlerin bazı haklar doğurması halinde, (Fransız Hukukunda kanunsuz yapıldığı gerekçesiyle) ancak idari dava açma süresi içinde geri alınabilir. Türk Hukukunda ise, kazanılmış hakkın mevzuata uygun yapılmış idari işlemlerden doğabileceği, hukuka aykırı bir işlemin kazanılmış hak doğurmayacağı, ancak yerleşmiş kazanılmış durum yaratabileceği, bu tür işlemlerin dava açma süresi geçtikten sonra geri alınamayacağı kabul edilmektedir.
Yargıtayın 27.01.1973 gün ve Esas No: 1972/6, Karar No:1973/2 sayılı İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararı ile Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve Esas No. 1968/8, Karar No:1973/14 sayılı kararında belirtildiği gibi çok ciddi ve ağır ölçüde hukuka aykırı olmaları nedeniyle hiçbir hukuki değere sahip olmayan ve hukuken yok hükmündeki idari işlemler, yönetilenlerin gerçek olmayan beyan ve bilgilerle idareyi aldatarak yaptıkları işlemler, hile ile elde edilmiş işlemlerle, idare edilenlerin kolayca anlayabileceği açık hataya dayalı işlemler hukuka aykırı olacakları için bir hak doğurmazlar ve idarece her zaman geri alınabilir.
Sözü edilen bu kararlarda yokluk, mutlak butlan, ilgilinin gerçek dışı beyanı veya hilesi olmamak koşuluyla iyi niyetli kişiler yönünden yanlış bir idari tasarrufun iptal davaları için kanunen müesses (60) günlük dava açma süresinin geçmesinden sonra geri alınması, idari istikrarı, toplumun güven duygusunu ve kamu düzenini zedeleyeceği cihetle sakıncalı görülmüş, bu tür sakat işlemlere yapay bir sıhhat tanınarak idare edilenler, haklarında yapılmış işlemlerin süresiz olarak geri alınabileceği endişe ve tehdidinden kurtarılmış, dolayısıyla kişi ile idare arasında eşit ve adil bir denge sağlanmış olmaktadır.
Davacının babası
..ın 10 Temmuz 1995 tarihinde Beyşehir Askerlik Şubesinde kayda giren dilekçesi ile oğlu
.ın askerlik hizmetinden muaf tutulma isteminde herhangi bir hile, yanıltma olmamış, Askerlik Şubesi Başkanlığının 10 Temmuz 1995 tarihli işlemiyle kaydı kapatılmıştır.
Davalı idarenin davacı hakkında tesis ettiği işlemden, 11 yıl kadar bir süre geçtikten sonra, işlemi geri almasının idari istikrar ilkesine ve hukuka uyarlı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
Davacı
..ın, askere sevki yönünde tesis edilen İŞLEMİN İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy