Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2. Daire 2006/200 Esas 2007/423 Karar

(2709 S. K. m. 125) (818 S. K. m. 41, 47)

Davacılar …., …., …., …, …’ın 10.02.2006 tarihinde Edirne İdare Mahkemesi’nde 16.02.2006 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde kayda geçen dava dilekçesi, davacı çocuk …’ın kayyımı …’ın 16.05.2006 tarihinde Edirne İdare Mahkemesi’nde, 23.05.2006 tarihinde AYİM’de kayda geçen dava dilekçeleri, AYİM İkinci Dairesinin 11.10.2006 gün ve E.2006/760, K.2006/1042 sayılı kararıyla birleştirilmiş olup, davacılar vekili dava dilekçelerinde özetle; davacılar yakını Ord.Tek.Üçvş….’ın Kars 14. Mknz. P. Tug. Tnk. Tb. 1. Tnk.Bl.’nde görevli iken 02.03.2005 tarihinde aynı birlikte görevli Ord.Tekn.Astsb.Kd.Çvş. … tarafından silahla kasten vurularak vefat ettiğini, …’ın olay sırasında aynı silahla intihar ettiği için yapılan adli soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, karar verilirken hukuki hata yapıldığını, …’ın eyleminin üste fiili taarruz sonucu ölüme sebebiyet vermek suçunu oluşturduğunu, eylemin meydana gelmeden önce gerçekleşen olaylar incelendiğinde bazı tedbirlerin alınmış olunabileceğini belirterek davacılar …, …., …’a maddî ve manevi tazminatın, diğer davacılara manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; nüfus kaydına göre davacılar …ve …’ın oğlu, …’ın, babası …, ….. ve …’ın kardeşleri olan …’ın Kars 14. Mknz. P. Tug. Tnk.Tb.1.Tnk.Bl.K.lığında Ord.Tek.Kd.Üçvş. olarak görevli olduğu 02.03.2005 tarihinde vefat etmesi olayıyla ilgili yapılan adli soruşturma sonucu 9. P. Tüm. K. As. Savcılığının 02.05.2005 tarih ve E:2005/422, K:2005/87 sayılı kararı ile müteveffa Astsb….’ın maktul ..’i daha önce başka bir olay nedeniyle şikayet etmesi nedeniyle maktul ..’in buna içerlediği, 01.02.2005 günü saat 23.30 sıralarında misafirhanenin dinlenme salonunda içinde müteveffanın da bulunduğu bir grup astsubayın önünde bu durumu ima yollu dile getirdiği, bu nedenle müteveffanın tartıştıkları, maktulün müteveffayı kavga etmek için dışarı çıkardığı ve orada aralarında karşılıklı müessir fiil olayının meydana geldiği, bu kavganın etkisinde kalan müteveffanın 02.03.2005 günü saat 02:00 sıralarında odasında kalan Mu. Tekns. Üçvş…’ya ait 15627 seri numaralı Kırıkkale tabancayı alıp eşofmanının altına gizlediği, bu vaziyette ....’ın kapısını çalıp maktul tarafından açılan kapıdan odaya girdikten sonra, 15627 seri numaralı tabancayla maktulü üç ayrı yerinden yaralamak suretiyle öldürdüğü, müteakiben aynı silahı çenesinin altına dayayıp ateşlemek suretiyle kendisini öldürdüğü olayda müteveffa Astsb….’ın ölmüş olması nedeniyle herhangi bir kimse hakkında kamu davası açılmasını gerektirecek bir neden kalmadığı anlaşıldığı belirtilerek ölüm olayı nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, idari müracaatta bulunulması üzerine idarece cevap verilmemesi üzerine açılan bu davanın süresinde olduğu anlaşılmıştır.

Anayasanın 125 nci maddesine göre idare kendi eylem ve işlemlerinde doğan zararları ödemekle yükümlüdür. Bu açıdan idarenin sorumluluğu Anayasa prensibi olarak kabul edilmiştir. Ancak Anayasada idarenin sorumluluğunun hangi esaslara göre belirleneceği belirtilmemiş olup bu sorunun çözümü öğreti ve yargı kararlarına bırakılmıştır. Genel kabule göre idarenin sorumluluğu hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk esaslarına dayandırılmaktadır. Hangi esas üzerinde temellendirilirse temellendirilsin genel olarak idarenin tazminle sorumlu tutulabilmesi için, bir zararın varlığı, zararı doğuran eylemin idareye yüklenebilir olması, zararlı sonuç ile eylem açısından doğrudan doğruya bir nedensellik bağının bulunması zorunludur.

İdarenin organ ve ajanları aracılığı ile hizmetin iyi ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesi sorumluluğu mevcuttur. Hizmetin istenilen seviyede devamlı ve hatasız bir şekilde yürütülmesi zorunluluğu idarenin geniş bir yelpaze içinde yer alan konularda denetim ve gözetim yükümlülüğünü de beraberinde getirmektedir. Olay gecesinde Ord.Tekns.Üçvş. .., Ord.Tekns.Kd.Çvş…. Kars Orduevi Anafartalar Misafirhanesi’nde kalmakta, bu iki kişi daha önce cerayan eden bir şikayet konusu sebebiyle tartışıp, kavga etmiş bulunmaktadır. Orduevleri ve askeri gazinolar personelin istirahat ve sosyal ihtiyaçları için teşekkül ettirilmiş askeri mahaller olup, bu mahallerde personelin huzur ve sükunu tamamen tesis yönetimlerinin sorumluluğundadır. Bilindiği gibi bu tesislere girişten itibaren pek çok askeri idari tedbirler alınmakta, tesis içerisinde her türlü faaliyet T.S.K.İç Hizmet Kanunu ve Yönetmeliği hükümlerine göre denetlenmekte ve hizmetler bu esaslara göre yürütülmektedir. Davacılar yakını ….. olay öncesi yarattığı eylemlere rağmen, bu tesiste kalmakta ve odasına çekilerek istirahat ediyor ise, onun her türlü emniyeti, başta can güvenliği olmak üzere idarecilerin sorumluluğu altındadır. Hal böyle iken daha önce tartışarak kavga ettiği idarece bilinen bir kişi tarafından odasına girilerek ateşli silahla öldürülmesi olayında idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, bu nedenle davacıların maddi ve manevi zararlarının, olayların gelişiminde kusurlu hareketleriyle katkıda bulunan davacılar yakının müterafik kusura dikkate alınarak karşılanması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.

Mahkememizin yerleşik içtihatlarına göre olay sebebiyle T.C.Emekli Sandığınca sağlanan yararlar maddi zararlardan düşüldüğünden, bu husus araştırılmış, T.C.S.G.K.Emekli Sandığı Tahsisler Dairesi Başkanlığının 11.12.2006 gün ve B.07.1.EMS.0.10.01.01/75.223.002 sayılı yazısı ile davacı babanın sandıktan 41.223.030 emekli sicil numarasıyla emekli aylığı aldığı, oğlundan kendisine yetim aylığı bağlanmamasını belirterek feragat ettiği, oğul ….’a ise müteveffanın 14 yıl 8 ay 27 gün hizmetine karşılık 6 ncı derece 1 nci kademe 1150 ek gösterge üzerinden 5434 sayılı Kanunun İştirakçi iken ölüm hükümleri esas alınarak 15.03.2005 tarihinde itibaren 10/20 oranında 434,74 YTL. yetim aylığı bağlanarak 14 tam hizmet yılına karşılık ikramiye farkı dahil olmak üzere 10.744,13 YTL. ikramiye tahakkuk ettiği, ayrıca bağlanan yetim aylıklarının değişen katsayılar itibariyle 01.07.2005 tarihinde itibaren 461,61 YTL.’ye, 01.01.2006 tarihi itibariyle 473,18 YTL.’ye 01.07.2006 tarihi itibariyle de 496,32 YTL.’ye yükseltildiği bildirilmiştir.

Davacı anne, baba ve çocuğun maddi zararlarının hesaplanması için seçilen bilirkişi tarafından hazırlanarak mahkememize ibraz edilen, nihai ek rapor olarak tanzim olunan 20.03.2006 tarihli rapora göre davacı çocuk …’ın maddi tazminat hakedişi 37.434,00 YTL., davacı anne …’ın maddi tazminat hakedişi 17.651,00 YTL., davacı baba …’a maddi tazminat hakedişinin 10.133,00 YTL. olduğu bildirilmiştir.

Taraflara tebliğ olunan ve süresinde itiraz olunmayan bilirkişi raporu ilmi verilere, yerleşik uygulamalara uygun bulunmuş müteveffanın müterafik kusuru dikkate alınarak bilirkişi doğrultusunda uygulama yapılmasına karar verilmiştir.

Tüm davacılara olay nedeniyle duydukları ve ömür boyu duyacakları acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla, olayın meydana geliş şekli, tarihi, müteveffanın askerlik statüsü, paranın alım gücü, işletilecek yasal faiz ve müteveffanın müterafik kusuru dikkate alınarak uygun miktarlarda manevi tazminat verilmesi kabul edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle;

1. Bilirkişi raporu uyarınca ve müteveffanın müterafik kusuru dikkate alınarak davacı baba …..’a 2.500,00 YTL. (İKİBİNBEŞYÜZ YENİ TÜRK LİRASI), davacı anne …..K’a 4.000,00 YTL. (DÖRTBİN YENİ TÜRK LİRASI) davacı çocuk ….’a 10.000,00 YTL. (ONBİN YENİ TÜRK LİRASI) MADDİ TAZMİNAT verilmesine, fazlaya ait istemlerinin REDDİNE,

2. Takdiren ve müteveffanın müterafik kusuru nazara alınarak davacı baba …..’a 2.500,00 YTL. (ÜÇBİNBEŞYÜZ YENİ TÜRK LİRASI), davacı anne ……’a 2.500,00 YTL. (İKİBİNBEŞYÜZ YENİ TÜRK LİRASI) davacı çocuk ….’a 3.500,00 YTL. (ÜÇBİNBEŞYÜZ YENİ TÜRK LİRASI) davacı kardeşler …….’a 1.000,00 YTL. (BİN YENİ TÜRK LİRASI), ….’a 1.000,00 YTL. (BİN YENİ TÜRK LİRASI), ….’a 1.000,00 YTL. (BİN YENİ TÜRK LİRASI) MANEVİ TAZMİNAT VERİLMESİNE, fazlaya ait istemlerinin REDDİNE,

3. Hükmedilen maddi tazminat miktarına Emekli Sandığınca aylık bağlama tarihi olan 15.03.2005 tarihinden 31.12.2005 tarihine yıllık %12 (YÜZDE ONİKİ), 01.01.2006 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %9 (YÜZDE DOKUZ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,

4. Hükmedilen manevi tazminat miktarlarına olay tarihi olan 02.03.2005 tarihinden 31.12.2005 tarihine kadar yıllık %12 (YÜZDE ONİKİ), 01.01.2006 tarihinden ödeme tarihine kadar yıllık %9 (YÜZDE DOKUZ) yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,

5. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi gereğince yargılama giderlerinin DAVALI İDAREYE YÜKLETİLMESİNE, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf tutulan davalı idare aleyhine HARCA HÜKMEDİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

6. Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 52,50 YTL. (ELLİİKİ YENİ TÜRK LİRASI ELLİ YENİ KURUŞ) posta giderinin davalı idareden alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE,

7. Davacılar tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 220,00 YTL. (İKİYÜZYİRMİ YENİ TÜRK LİRASI) bilirkişi ücretinin davada haklılık oranına göre, 168,15 YTL.’nın (YÜZALTMIŞSEKİZ YENİ TÜRK LİRASI ONBEŞ YENİ KURUŞ) DAVACILAR ÜZERİNDE BIRAKILMASINA, 51,85 YTL.’nin (ELLİBİR YENİ TÜRK LİRASI SEKSENBEŞ YENİ KURUŞ) davalı idareden alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE,

8. Davacılar tarafından peşin yatırılan 1.733,10 YTL. (BİNYEDİYÜZOTUZÜÇ YENİ TÜRK LİRASI ON YENİ KURUŞ) harcın istemleri halinde DAVACILARA İADESİNE,

9. Hükmedilen maddi ve manevi tazminat miktarları üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ayrı ayrı nispi nispi olarak hesap edilen 3.200,00 YTL. (ÜÇBİNİKİYÜZ YENİ TÜRK LİRASI) avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak DAVACILARA VERİLMESİNE, (¤¤)

Full & Egal Universal Law Academy