(1111 S. K. Ek m. 1) (2709 S. K. m. 72) (Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkında Yönetmelik (MÜLGA) m. 4, 5)
Davacı vekilleri, 07.04.2006 tarihinde AYİM kaydına geçen dava dilekçesi ve cevaba cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin Avustralyada üniversite eğitimini yaparken aynı zamanda da haftada 20 saat olmak üzere bir iş yerinde işçi olarak çalıştığını ve 5 yıl içinde eğitimini tamamladığını, bu nedenle 1111 sayılı Askerlik Kanununun Ek-1 nci maddesinde göre dövizle askerlik hizmeti hakkından yararlanabilmek amacıyla Sydney Konsolosluğuna başvurduğunu, başvurusunun kabulü üzerine gerekli ödemeleri yerine getirdiğini ve 04.10.1998-04.11.1998 tarihleri arasında da temel askerlik eğitimini yaparak terhis edildiğini, ancak bilahare davalı idarece tesis edilen 06.12.2005 tarih ve 2826 sayılı işlemle müvekkilinin aranan şartlara sahip olmadığı halde dövizle askerlik hizmetinden yararlandığının tespit edildiğinden bahisle kapsamdan çıkarıldığını, müvekkilinin ifa etmiş olduğu dövizle askerlik hizmetinin kazanılmış hak niteliğinde olduğunu ve bu nedenle tesis edilen kapsamdan çıkarılma işleminin hukuka aykırı bulunduğunu öne sürerek yürürlüğünün durdurulmasına ve iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, AYİM İkinci Dairesinin 19.04.2006 gün ve 2006/1112-426 Gensek-Esas nolu kararı ile kabul edilmiştir.
Davalı idare savunmasında özetle; davacının yurt dışında sahip olduğu statü itibarıyla dövizle askerlik hizmetinden yararlanma hakkına sahip olmadığının anlaşılması nedeniyle kapsamdan çıkarılmış olduğu öne sürülerek davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
Dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; 01.01.1994 tarihinde askerlik çağına giren davacının 15.04.1998 tarihinde dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere Avustralya/Sydney Başkonsolosluğuna müracaat ettiği, bu müracaatının kabul edilmesi üzerine döviz ödemelerini tamamladığı ve 04.10.1998-04.11.1998 tarihleri arasında da temel askerlik eğitimini yerine getirerek terhis edildiği, bilahare davacı vekilinin davacının statüsü ve durumu ile ilgili olarak 23.08.2005 tarihli dilekçesi ile davalı idareden bilgi talebinde bulunulduğu, durumun MSB. lığının 26.09.2005 gün ve MİY: 4400-1107-05/ASAL D. Er. İşl. Ş. Döv. As. Ks. (2343) sayılı yazısı ile Avustralya/Sydney Başkonsolosluğuna sorulması üzerine anılan Başkonsolosluğun 14.10.2005 tarihli cevabi yazısı ile davacının Avustralyada bulunma izninin öğrenciliğine bağlı olarak verildiği, Avustralya mevzuatına göre işçi statüsünde bulunmadığı ve dövizle askerlik başvurusunu da öğrencilere tanınan haftada 20 saatlik çalışma iznine göre yaptığının bildirildiği, bu cevabi yazı üzerine de davacının MSB. lığının 06.12.2005 gün ve MİY:4400-1312-05/ASAL D.Er İşl. Ş.Döv. As. Ks. (2826) sayılı işlemi ile dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarıldığı, bilahare davacının vekili aracılığıyla bahse konu dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılma işleminin iptali istemiyle AYİMde bu davayı açtığı anlaşılmıştır.
T.C. Anayasasının 72 nci maddesinde, askerlik hizmetinin her Türkün hakkı ve ödevi olduğu, bu hizmetin Silahlı Kuvvetlerde veya kamu kesiminde ne şekilde yerine getirileceği veya getirilmiş sayılacağının Kanunla düzenleneceği öngörülmüştür.
1111 sayılı Askerlik Kanununun Ek-1 nci maddesinin 1 nci fıkrası Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek ya da sanatı icra ederek, yurt içinde geçirilen süreler hariç olmak üzere, toplam en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunan bu Kanun ile 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununa tâbi yükümlüler, 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar durumlarını ispata yarayan belgelerle birlikte bağlı bulundukları Türk konsoloslukları aracılığı ile askerlik şubelerine başvurmaları, 5.112 Euro veya karşılığı kadar yönetmelikte belirtilecek yabancı ülke parasını, başvuru tarihinden itibaren 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ödemeleri ve 21 gün süreli temel askerlik eğitimine tâbi tutulmaları hâlinde muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar. Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere başvuranlar; öngörülen dövizi başvuru sırasında defaten ödeyebilecekleri gibi, dörtte birini başvuru sırasında, kalanını 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar olan süre içinde en çok üç eşit taksitte ödeyebilirler. hükmüne amirdir.
Aynı maddenin 2 nci fıkrasında dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere yaptıkları başvuruları kabul edilen yükümlülerin hangi hallerde dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılacakları düzenlenmiştir. Buna göre söz konusu maddenin 2 nci fıkrası da Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere yaptıkları başvuruları kabul edilen yükümlülerden, gereken şartları taşımadıkları anlaşılanlar, ödemeleri gereken yabancı ülke parasını yönetmelikte belirtilen sürelere uygun ödemeyenler, belirtilen yaş sınırı sonuna kadar temel askerlik eğitimini yapmayanlar, ücret veya maaşları yurt içinden transfer edilenler, yabancı ülkelerde resmî görevle bulunanlar, dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerinin devamı süresince toplam olarak her takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirenler, yurda kesin dönüş yapanlar veya dövizle askerlik hizmetinden yararlanma şartlarını kaybedenler, istekleriyle vazgeçenler, askerliğe elverişsiz olduğu tespit edilenler Millî Savunma Bakanlığı tarafından dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılarak durumlarına uygun askerlik işlemine tâbi tutulurlar. hükmüne amir bulunmaktadır.
Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 26 ncı maddesi ile de; Aşağıda durumları belirtilen yükümlüler dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılırlar ve bunların askerlik hizmetleri, tabi olacakları diğer askerlik hizmetlerinden biri ile yaptırılır. -a) Yükümlülük süresi içerisinde, dövizle askerlik hizmetinden yararlanma şartlarından herhangi birini yerine getirmeyenler. -b) Bir aylık temel askerlik eğitimini yapmış ve ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiş olsalar dahi; Kanunda ve bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşımadıkları halde, dövizle askerlik hizmetinden yararlandıkları daha sonra anlaşılanlar. hükmü getirilerek dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılmanın şartları belirlenmiştir.
Diğer yandan Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin İkinci Bölüm 5 nci maddesi; Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak isteyen yükümlülerde; a) Oturma veya çalışma iznine sahip olarak en az üç yıl süre ile yabancı ülkede işçi, işveren sıfatıyla veya herhangi bir meslek veya sanatı icra ederek veya bir hizmet akdine dayanarak yabancı bandıralı gemilerde en az üç yıl süre ile fiilen gemi adamı olarak bulunmak ve bu durumlarını yükümlülüklerini tamamlayıncaya kadar kaybetmemiş olmak, -b) Dövizle askerlik hizmeti dışında diğer askerlik hizmetlerinden biri ile yurt içinde silahaltına alınmamış olmak, -c) Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için 38 yaşını tamamladıkları Aralık ayının sonuna kadar T.C. Konsolosluklarına başvurmak ve başvuru sırasında haklarında belirlenen dövizi yönetmelikte gösterilen cins, miktar, süre ve şartlara uygun olarak ödemek, -d) Dövizle askerlik hizmeti yükümlülüğünün devamı süresinde kesin dönüş yapmamış olmak, -e) Temel askerlik eğitimine en geç 38 yaşını tamamladıkları yılı takip eden yıl içinde başlamak ve bitirmek şartları aranır... hükmünü amir olmakla, dövizle askerlik hizmetinden yararlanmanın şartları ortaya konmuştur.
Yönetmeliğin 4/y maddesinde; Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yabancı ülkede en az bulunma süresi: yükümlülerin yabancı ülkelerde oturma veya çalışma iznini haiz olarak çalışmaya başladıkları tarihten itibaren, başvuru tarihine kadar yabancı ülkelerde fiilen bulunmaları gereken en az üç yıllık süreyi kapsayacağı hüküm altına alınmıştır.
Açıklanan mevzuat hükümlerine nazaran davacının durumu incelendiğinde; Avustralyada bulunma izninin öğrenciliğine bağlı olarak verildiği, Avustralya mevzuatına göre işçi statüsünde bulunmadığı ve dövizle askerlik başvurusunu da öğrencilere tanınan haftada 20 saatlik çalışma iznine göre yaptığının tespit edilmiş olması karşısında davacının dövizle askerlik hizmetinden yararlanabilmesi için gerekli oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek ya da sanatı icra ederek..., toplam en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunma şartlarını taşımadığı, bu duruma davacının kendisinin sebebiyet verdiği, bu konuda idareye atfedilebilecek bir kusur da bulunmadığı anlaşıldığından ve yukarıda değinilen mevzuat hükümlerinin bu durumdaki yükümlülerin temel askerlik eğitimini yapmış ve ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiş olsalar dahi dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılmasına amir bulunduğu göz önüne alınarak davalı idarece tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davacı
nun dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılma işleminin iptali istemiyle açtığı yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy