(1111 S. K. Geç. m. 33)
Davacı vekili, 09.03.2007 tarihinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesinde, 16.03.2007 tarihinde de AYİMde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; Sivas Askerlik Şubesi yükümlüsü olan müvekkilinin bedelli askerlik hizmetinden yararlanmak için başvurduğunu ve bu talebinin kabul edildiğini, üç aylık temel eğitimini 02.08.1988-30.10.1988 tarihleri arasında Manisa 8 nci P.A.1 nci Tb.2 nci Bl.K.lığında tamamlayarak geçici terhis işlemi yapıldığını, ancak müvekkilinin ödemesi gereken bedel taksitlerini süresi içerisinde tamamlamadığı gerekçesi ile bedelli askerlik hizmeti kapsamından çıkarılarak noksan hizmetli olarak takibe başlandığını, 23.09.2004 tarihinde yakalanarak Şanlıurfa 20 nci Zh.Tug.K.lığı emrine sevk edildiğini, müvekkilinin kalan 12 aylık askerlik hizmetini tamamlayarak terhis olduğunu, müvekkilinin bedelli askerlik karşılığı ve her biri 625.000 TL olan taksitlerden birincisini 27.10.1988 tarihinde Manisa Saymanlığına, ikincisini 31.03.1989 tarihinde İstanbul-Eminönü Saymanlığına, üçüncüsünü 07.02.1990 tarihinde İstanbul-Fatih Saymanlığına ve sonuncusunu da 22.04.1991 tarihinde İstanbul-Eyüp Saymanlığına yatırdığını, taksitlerin yatırıldığına dair vezne alındı makbuzlarının asıllarının da Sivas Askerlik Şubesi Başkanlığına gönderildiğini, mevzuata göre müvekkilinin ödediği bedel tutarının bedelli askerlik kararının iptali halinde derhal iade edilmesi gerektiğinden 2.500.000 TL bedelin ödenmemesi işleminin iptali ile bedelli askerlik kararının iptal edildiği 21.12.1990 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; 1111 sayılı Askerlik Kanununun 10 ve geçici 20 nci maddeleri gereğince bedelli askerlik hizmetinden yararlanmak üzere başvuran ve 02.08.1988-30.10.1988 tarihleri arasında temel askerlik eğitimini tamamlayarak geçici olarak terhis edilen davacının, bedelli askerlikten doğan ödeme yükümlülüğü ile ilgili olarak 1 nci taksidi 27.10.1988, 2 nci taksidi 31.03.1989 tarihlerinde süresi içerisinde ödediği, ancak 3 ncü taksidini 31.08.1989 tarihinde ödemesi gerekirken 07.02.1990 tarihinde, 4 ncü taksidini de 31.01.1990 tarihinde ödemesi gerekirken 22.04.1991 tarihinde ödediği, bedelli askerlik hizmetinden yararlanmak üzere başvurduktan sonra ödeme yükümlülüğünü süresi içinde tamamlamayan ve 21.06.1990 gün ve 87/11945 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 03.05.1990 tarih ve 90/441 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile verilen ek süre içinde de bakiye borcunu ödemeyen davacının bedelli askerlik kapsamından çıkarıldığı ve noksan hizmetli olarak takibe alındığı, 23.09.2004 tarihinde yakalanarak birliğine gönderildiği ve kalan 12 aylık noksan askerlik hizmetini tamamlayarak 26.09.2005 tarihinde terhis edildiği, müteakiben davacının bedelli askerlik hizmeti kapsamında ödediği tutarın kendisine iadesi talebiyle davalı idareye müracaat ettiği, başvurusuna olumlu cevap alamaması üzerine vekili arıcılığıyla işbu davayı açtığı anlaşılmıştır.
1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 33 üncü maddesi; Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte saklı, yoklama kaçağı, bakaya durumunda veya tecilli olan 28 yaşından gün almış veya daha büyük olan 1076 ve 1111 sayılı Kanunlara tabi yükümlüler, istekleri halinde, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde askerlik şubelerine başvurmaları halinde, 1111 sayılı Kanunun bedel ödeyerek askerlik hizmetini yapmaya ilişkin hükümlerinden yararlanırlar. Bu madde kapsamında bulunan ve 31.l2.1992 tarihinde 40 yaşını tamamlamış olanlar 15.000 Alman Markı veya karşılığı yönetmelikte belirtilen yabancı ülke parasını başvuru sırasında defaten ödemeleri halinde temel askerlik eğitimine tabi tutulmazlar. Bedelin ödenme usul ve esasları ve uygulama ile ilgili diğer hususlar Bakanlar Kurulu kararı ile düzenlenir. Bu madde hükümlerinden yararlanan yükümlüler hakkında adli takibat yapılmaz. hükmüne amirdir.
Askerlik Kanununun Geçici 33 üncü maddesinin uygulanmasına dair esaslara ilişkin 03.09.1992 gün ve 21334 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 30.07.1992 tarih ve 92/3365 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bedelli askerlik hizmetinden yararlanmak isteyen yükümlülerin başvuru, bedel ödeme, temel askerlik eğitimi, özlük hakları ve terhis işlemleri ile bedelin ödenmesi, toplanması, iadesi ile diğer usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Bakanlar Kurulunun bu kararının Geri Ödeme başlıklı 9 uncu maddesi; Bu esaslar uyarınca bedelli askerlikten yararlanmak için başvuruda bulunan ve ödemesini yapan yükümlülerden; temel eğitime başlamadan önce veya temel eğitim safhasında askerliğe elverişli olmadıkları tespit edilenler, ölenler, istekleriyle bedelli askerlik yapmaktan vazgeçenler ile belirlenen dönemde temel askerlik eğitimine katılmayanlar veya temel eğitim süresini mazeretsiz olarak tamamlamaları nedeniyle bedelli askerlik kapsamından çıkarılanlara ödedikleri tutarlar ilgili Askerlik Şubesinin yazısına istinaden Savunma Sanayi Müsteşarlığı tarafından geri ödenir.
Yükümlülerin ödemiş oldukları bedeller askerliğe elverişsiz hale gelmeleri veya ölmeleri halinde hemen vazgeçmeleri veya bedelli askerlik kapsamından çıkartılmaları halinde ise tabi oldukları statüde askerlik hizmetini tamamladıktan sonra kendilerine, vekillerine veya kanuni mirasçılarına, gösterilen banka hesabına ödenir.
Döviz olarak yatırılan bedelin geri ödenmesi iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası Alman Markı döviz alış kuru esas alınarak Türk Lirası olarak yapılır. hükmüne amirdir.
Görüldüğü üzere, bedelli askerlikten yararlanmak için başvuruda bulunan ve ödemesini yapan yükümlülerden; temel eğitime başlamadan önce veya temel eğitim safhasında askerliğe elverişli olmadıkları tespit edilenler, ölenler, istekleriyle bedelli askerlik yapmaktan vazgeçenler ile belirlenen dönemde temel askerlik eğitimine katılmayanlar veya temel eğitim süresini mazeretsiz olarak tamamlamaları nedeniyle bedelli askerlik kapsamından çıkarılanlara ödedikleri tutarların ilgili Askerlik Şubesinin yazısına istinaden Savunma Sanayi Müsteşarlığı tarafından geri ödeneceğinin öngörüldüğü, bu sayım işinin tadadi değil, örnek kabilinden olduğu, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2 nci Dairesinin 11 Ocak 1995 gün ve 1993/651 Esas,1995/2 Karar sayılı kararında da açıklandığı üzere, 1111 sayılı Kanunun geçici 33 üncü maddesinin verdiği açık yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca tespit edilen Esasların 9 uncu maddesinin çok açık olup, ölen ya da askerliğe elverişsiz hale geldikleri anlaşılan yükümlüler dışındaki bedelli askerlik statüsünden çıkartılan (ister kendiliğinden vazgeçme, ister diğer şekillerde olsun) yükümlülerin ödedikleri bedel miktarları, ancak bu kişilerin tabi oldukları statüdeki askerlik hizmetini tamamladıktan sonra kendilerine iade edilebilecek olduğu, yukarıdaki açıklamalara kıyasen davacının durumunun geri ödeme için uygun olduğu, temel askerlik eğitimini yapmış olduğu, müteakiben bulunduğu konum itibariyle askerlik hizmetini tamamladığı, bedelli askerlik statüsünden ne şekilde çıkartılırsa çıkartılsın (ister kendiliğinden vazgeçmiş olsun, ister diğer şekillerde çıkartılmış olsun) bedelin iadesinin zorunlu olduğu, ödeme yükümlülüğünü süresi içinde tamamlamadığından bedelli askerlik kapsamından çıkarılan davacıya ödediği bedel tutarının geri ödenmemesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uyarlı olmadığı, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davacıya bedelli askerlik hakkının iptal edilmesi nedeniyle ödenen tutarın iade edilmemesi İŞLEMİNİN İPTALİNE,
2. Geri ödenmeyen bedelli askerlik ödeme tutarına davacının askerlik mükellefiyetini tamamladığı 26 Eylül 2005 tarihinden itibaren yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy