(1111 S. K. m. 35, Ek m. 1) (Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkında Yönetmelik m. 3, 4, 5, 7, 8, 26) (ANY. MAH. 05.12.2001 T. 2001/24 E. 2001/356 K.) (YİBK. 06.03.1978 T. 1978/2 E. 1978/2 K.)
Davacı vekili, 25.05.2007 tarihinde İstanbul Nöb. İdare Mahkemesinde, 31.05.2007 tarihinde AYİMde kayda geçen dava dilekçesinde özetle; davacının 1997 yılında yurt içinde lisans eğitimini, 1999 yılında ABD'de yüksek lisans eğitimini ve 2004 yılında da bu ülkede doktora eğitimini tamamladığını, 2001-2002 yıllarında ABD'de bir üniversitede öğretim üyesi olarak çalıştığını, 26 Şubat 2003 tarihinden itibaren de Vakıfbank New York Branch'ta çalıştığını, Vakıfbank New York Branch'taki görevine, iş başvurusunun Vakıfbank New York Branch tarafından kabul edilmesi sonucunda başladığını, iş akdini New York'ta faaliyet gösteren Vakıfbank New York Branch ile imzaladığını, işverenin ABD yasalarına göre kurulmuş bir banka olduğunu, kendisine ödenen maaşın yurt içinden transfer edilmediğini, ücretinin ABD federal ve New York eyaletince vergilendirilen ticari operasyonlardan elde edilen gelirle ödendiğini, Vakıfbank'ın sanılanın aksine bir kamu bankası olmadığını, Anayasa Mahkemesinin 05 Aralık 2001 tarih ve 2001/24 Esas, 2001/356 Karar sayılı Kararında; Vakıflar Bankasının özel bir banka olduğunun açıkça belirttiğini, Yargıtay içtihadı Birleştirme Genel Kurulunun 06 Mart 1978 tarih ve 1978/2 Esas ve 1978/2 Karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da Vakıfbank'ın devlet mülkiyetinde olmadığının belirtildiğini iddia ederek davacı hakkında tesis edilen işlemin iptalini yürütmenin durdurulması istemiyle birlikte talep ve dava etmiştir.
AYİM 2.D.nin 13.06.2007 tarih ve Gensek. No:2007/1592, E:2007/567 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına karar verilmiş, davalı idarenin yürütmenin durdurulması kararının kaldırılmasına ilişkin talebi ise AYİM 2.D.nin 12.09.2007 tarih ve Gensek. No: 2007/1592, E: 2007/567 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; 1975 doğumlu olan davacının 01 Ocak 1994 tarihinde askerlik çağına girdiği, dört yıl ve daha fazla süreli yüksekokul mezunu olması sebebiyle 13 Ağustos 1997 tarihinde yedek subay aday adayı olarak askerliğine karar aldırdığı, yurt dışında işçi olduğu gerekçesiyle konsolosluğu tarafından düzenlenen erteleme belgesine istinaden 31 Ekim 2007 tarihine kadar askerliğinin ertelendiği, konsolosluğu tarafından askerlik şubesine gönderilen dövizle askerlik başvurusu belgesinde, işyeri adresi olarak Vakıflar Bankası New York Şubesi yazmış olması nedeniyle, yurt dışında resmî görevli olarak çalıştığı gerekçesiyle askerlik şubesi tarafından başvurusunun kabul edilmediği, dövizle askerlik başvurusu askerlik şubesi tarafından kabul edilmeyen davacının, 03 Nisan 2007 tarihli dilekçe ile idareye başvurduğu, Vakıflar Bankasının bir kamu kurum ve kuruluşu niteliğinde olmadığını beyan ve buna ilişkin belgeler ibraz ederek, dövizle askerlik hizmetinden yararlandırılmasını talep ettiği, dilekçe ekindeki belgelerin alınmasını müteakip Vakıfbank ve Vakıfbank New York Şubesi hakkında MSB. lığının 09 NİSAN 2007 tarihli yazısı ile Devlet Personel Başkanlığından ve Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden bilgi talep edildiği, dilekçe ekinde ibraz edilen belgelerle, Başbakanlık Devlet Per. Bşk.lığının 10 MAYIS 2007 tarihli yazısı ve Türkiye Vakıflar Bankası Genel Müdürlüğünün 26 NİSAN 2007 tarihli yazısının incelenmesi neticesinde; Anayasa Mahkemesi kararında çalıştığı kurumun mal varlığının vakıf mülkiyetinde olduğunun kabul edilmesine rağmen, yurt dışında resmî görevli statüde çalıştığı değerlendirilen davacının 1111 sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi gereğince askerliğinin ertelenmesinin ve aynı Kanunun EK-1'inci maddesi kapsamında dövizle askerlik hizmetinden yararlandırılmasının uygun görülmediğinin MSB. lığının 08 HAZİRAN 2007 tarihli yazısı ile konsolosluğuna, askerlik şubesine ve kendisine bildirildiği, 25.05.2007 tarihinde kayda giren dilekçe ile işlemin iptali istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
1111 sayılı Askerlik Kanununun 3802 sayılı Kanunla değişik Ek-1 maddesi Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek yada sanatı icra ederek en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunan 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Memurlar Kanununa tabi yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgelerle birlikte bağlı bulundukları Türk Konsoloslukları aracılığıyla askerlik şubelerine başvurmaları halinde; 10.000 Alman Markı veya karşılığı kadar yönetmelikte belirtilecek yabancı ülke parasını, başvuru tarihinden itibaren 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ödemeleri ve bir aylık temel askerlik eğitimine tabi tutulmaları kaydıyla muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar... hükmüne amirdir.
Aynı maddenin 3 ncü fıkrasına göre; dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere yaptıkları başvuruları kabul edilen yükümlülerin hangi hallerde dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılacakları düzenlenmiştir. Buna göre ... gereken şartları taşımadıkları anlaşılanlar, ödemeleri gereken yabancı ülke parasını yönetmelikte belirtilen sürelere uygun ödemeyenler, belirtilen yaş sınırı sonuna kadar temel askerlik eğitimini yapmayanlar, ücret veya maaşları yurt içinden transfer edilenler, yabancı ülkelerde resmi bir görevle bulunanlar, dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerin devamı süresince toplam olarak her takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirenler, yurda kesin dönüş yapanlar, istekleriyle vazgeçenler, askerliğe elverişsiz oldukları tespit edilenler... dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılacaktır.
Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin İkinci Bölüm 5 nci maddesi Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak isteyen yükümlülerde; a) Oturma veya çalışma iznine sahip olarak en az üç yıl süre ile yabancı ülkede işçi, işveren sıfatıyla veya herhangi bir meslek veya sanatı icra ederek veya bir hizmet akdine dayanarak yabancı bandıralı gemilerde en az üç yıl süre ile fiilen gemi adamı olarak bulunmak ve bu durumlarını yükümlülüklerini tamamlayıncaya kadar kaybetmemiş olmak, -b) Dövizle askerlik hizmeti dışında diğer askerlik hizmetlerinden biri ile yurt içinde silahaltına alınmamış olmak, -c) Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için 38 yaşını tamamladıkları aralık ayının sonuna kadar TC. Konsolosluklarına başvurmak ve başvuru sırasında haklarında belirlenen dövizi yönetmelikte gösterilen cins, miktar, süre ve şartlara uygun olarak ödemek, -d) Dövizle askerlik hizmeti yükümlülüğünün devamı süresinde kesin dönüş yapmamış olmak, -e) Temel askerlik eğitimine en geç 38 yaşını tamamladıkları yılı takip eden yıl içinde başlamak ve bitirmek şartları aranır... hükmüne amir olmakla dövizle askerlik hizmetinden yararlanmanın ölçütleri ortaya konmuştur.
Aynı Yönetmeliğin 26 ncı maddesinde ise dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkarılacakların koşul ve sınırları; -a) yükümlülükleri süresi içerisinde, dövizle askerlik hizmetinden yararlanma şartlarından herhangi birini yerine getirmeyenler, -b) Bir aylık temel askerlik eğitimini yapmış ve ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiş olsalar dahi; Kanunda ve bu yönetmelikte belirtilen şartları taşımadıkları halde, dövizle askerlik hizmetinden yararlandıkları daha sonra anlaşılanlar şeklinde çizilmiştir.
Yönetmeliğin 4/ü maddesinde: Yükümlülük: yükümlülerin temel askerlik eğitimini yapmaları ve başvuru sırasında belirlenen ödeme takvimine uygun olarak 10.000 Alman markı veya karşılığı yabancı ülke parası ödemelerini; 4/v maddesinde ise Döviz ödeme yükümlülerin başvuru sırasında belirlenen cins ve tutar üzerinden ödeyecekleri dövizlerin T.C. Merkez Bankasında açılmış bulunan Milli Savunma Bakanlığı özel döviz hesabına transferinin yapılmış olmasını ifade ettiği hüküm altına alınmıştır.
Yönetmeliğin 7 nci maddesinde ise yükümlülerin başvurdukları tarihteki yaş durumlarına göre toplam dövizi peşin ya da dörtte birini peşin, kalanını 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar olmak üzere en çok üç eşit taksitle ödeyebilecekleri 38 yaşında başvuranların ise toplam dövizi peşin olarak ödeyecekleri hüküm altına alınmıştır.
8 nci maddede de, yükümlülerin ödeme işlemlerinde uyacakları esaslar ve bu kapsamda ödenen tutarın T.C. Merkez Bankasındaki Milli Savunma Bakanlığı özel döviz hesabına aktarılma işleminin sağlanmasında ve kimlik bilgilerindeki eksiklik veya yanlışlıkların düzeltilmesinden yükümlülerin sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.
Davalı idarece davacı hakkında 1111 sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi uyarınca işlem yapılması ve buna bağlı olarak dövizle askerlik statüsünden yararlandırılmama işlemine esas olarak davacının yurtdışında Vakıfbank New York Branchta çalışmasına karşılık Vakıfbankın kamuya ait olduğu, bu nedenle davacının kamu kuruluşunda çalışıyor kabul edilerek hakkında olumsuz işlem tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasında mevcut Vakıfbank Genel Müdürlüğünün 9.4.2007 tarih ve B.02.1.VGM.0.40.00-622-01.01/12306379 sayılı yazıdan Vakıflar bankasının 6219 sayılı Kanun uyarınca kamu düzeni ve kamu yararı amacı güdülerek kurulan özel bir banka olduğu, hisse oranlarının ise; Vakıflar Genel Müdürlüğü (Mazbut) A Grubu %43.0023, Vakıflar Genel Müdürlüğü (Mülhak) B Grubu %15.4490, B Grubu Mazbut ve Mülhak %0.1882, Vakıflar Memur ve Hizmetlileri Emekli Sandığı Vakfı (c) %16.1021, C Grubu Gerçek ve Tüzel Kişiler %0.0824, Hakla Açık %25.1759, şeklinde olduğu anlaşılmamaktadır.
Hisse oranlarından da görüleceği üzere çoğunluk payların mazbut ve mülhak vakıflara ait olduğu, mevcut yapı içerisinde bir kamu payının bulunmadığı, bu duruma göre özel statüde kurulmuş olduğu kabul edilmesi gereken bankanın, yurt dışında yabancı ülke mevzuatına göre faaliyet gösteren bir kuruluşunda davacının çalışmakta olmasının, davacının kamu personeli sayılmasını gerektirmeyeceği anlaşıldığından, davacının 1111 sayılı Askerlik Kanunun 35/G maddesi hükümlerinden yaralandırılmaması ve buna bağlı olarak dövizle askerlik statüsünden faydalandırılmaması işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davacının 1111 sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi hükümlerinden yararlandırılmaması ve buna bağlı olarak dövizle askerlik statüsünden yararlandırılmaması İŞLEMİNİN İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy