(5401 S. K. m. 2) (1632 S. K. m. 154) (2709 S. K. m. 13, 42, 49) (Askeri Okullara Alınan Öğrenciler ile Silahlı Kuvvetler Hesabına Fakülte Ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlemesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmelik m. 7)
Davacı vekili Adana Nöbetçi İdare Mahkemesinde ve 29.12.2006 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kayıtlara geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Kuleli Askeri Lisesinden çıkarıldığını, başka bir okula kayıt yaptırabilmesi için gerekli olan tasdikname ve öğrenim belgesinin, 13.000-YTL tutarındaki öğrenim giderini ödememesi sebebiyle verilmediğini, bu durumun öğrenimine devam etmesini engellediğini, söz konusu işlemin ve işlemin dayanağını oluşturan Yönerge hükmünün hukuka aykırı olduğunu belirterek iptalini talep ve dava etmiştir.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, AYİM İkinci Dairesinin 14 Şubat 2007 tarih ve Gensek No.:2006/4164, Esas No.:2007/87 sayılı kararı ile kabul edilmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının, Silahlı Kuvvetler İstihbarata Karşı Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesinin 3 üncü Bölüm 9 (d) maddesi ve Silahlı Kuvvetler Askeri Liseler Yönetmeliğinin 5 inci kısım 22 b (3) (e) maddesi gereği ve Kara Kuvvetleri Komutanlığı Orta Dereceli Askeri Okullar Yönergesi (KKY 181-1) esaslarına göre 19 Aralık 2006 tarihinde okulla ilişiğinin kesildiği, davacının başka bir okula kayıt yaptırmak üzere kendisine tasdikname ve öğrenim belgesi verilmesi yönündeki talebinin, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Orta Dereceli Askeri Okullar Yönergesi (KKY 181-1)'nin 9 uncu bölüm 2 ç (8) fıkrası hükmü gereğince reddedildiği, bunun üzerine davacının vekili aracılığıyla Adana Nöbetçi İdare Mahkemesi ve 29 Aralık 2006 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kayıtlarına geçen dava dilekçesi ile işbu davayı açtığı anlaşılmıştır.
Davacı vekili, davacıya öğrenim belgesi ve tasdikname verilmemesi işlemi ile birlikte, bu işleme dayanak alınan Kara Kuvvetleri Komutanlığı Orta Dereceli Askeri Okullar Yönergesi (KKY 181-1)'nin 9 uncu bölüm 2 ç (8) fıkrasının da iptalini istediğinden, öncelikle bu Yönergenin bu hükmünün mevzuata ve hukuka uygun olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir. Zira, Yönerge hükmünün hukuka aykırılığı belirlenip iptaline karar verildiği takdirde, öğrenim belgesi ve tasdikname verilmemesi işlemi yasal dayanaktan yoksun kalacak ve bu işlemin de iptali gerekecektir. Bu nedenle Kurulumuzca, öncelikle iptali istenen Yönerge maddesinin hukuka uygun olup olmadığı incelenmiştir.
5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Göstermeyenler Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde; Harp okullarıyla ordu hesabına diğer yüksek öğrenim kurumlarında bulunan öğrencilerden: A) Okul ve kurum yönetmeliklerine göre derste başarı gösteremeyenlerin ilgileri kesilerek serbest bırakılırlar. Bunlar hakkında Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subay ve Askeri Memurlar hakkındaki Kanun hükümleri uygulanır. Devlete olan borçları yedek subaylık vazifelerinin ikmaline kadar tehir olunur. B) Sağlık durumları dolayısıyla Millî Savunma hesabına öğrenimlerine devamlarına imkân görülemeyenler serbest bırakılırlar. Üniversitelerin çeşitli fakülteleriyle eczacı ve dişçi şubelerinin ikinci ve daha yukarı sınıflarında iken sağlık durumları sebebiyle subay olmak şartını kaybeden ve fakat sivil memur olmaya elverişli bulundukları tam teşekküllü bir sağlık kurulu raporuyla tespit edilen öğrencilerden isteyenler; yedirme, giydirme ve barındırma giderleri mevcut yurt ve kurumlarda veya diğer suretle ilgili Bakanlıklar tarafından sağlanmak üzere bulundukları yüksek öğrenim dalında bu Bakanlıklar hesabına öğrenimlerine devam ettirilebilirler. Bu kabil öğrenciler Milli Savunma hesabına okudukları müddet de dâhil olmak üzere hesabına öğrenim yaptıkları Bakanlığın okuttuğu diğer öğrenciler kadar mecburi hizmet yaparlar. C) Haklarında Askeri Ceza Kanununun 3514 sayılı kanunla değiştirilen 154 üncü maddesi hükmü uygulanan öğrenciler okuldan çıkarılırlar ve serbest bırakılırlar. Bunlar hakkında Askerlik Kanunu hükümleri uygulanır ve askerlik ödevleri er olarak yaptırılır. D) A, B ve C fıkraları dışında diğer sebeplerden ötürü çıkarılanlar hakkında da ikinci maddenin (A) fıkrasına göre işlem yapılır. şeklinde; aynı kanunun 3 ncü maddesinde; Sağlık sebepleri dışında okullarla yüksek öğrenim kurumlarından çıkarılan öğrencilere Devlet tarafından yapılan bilumum masraflar faizi ile birlikte mukavelesi gereğince ödettirilir. Ancak, bu öğrencilerden bilâhare muvazzaf subay, askeri memur ve astsubay olarak orduya dâhil olanlara Devletçe yapılan masraflar ödettirilmez. şeklinde hükümler yer almaktadır.
03.09.1985 tarih ve 18857 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Askerî Okullara Alınan Öğrenciler ile Silâhlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmelikin 7 nci maddesinde; Askeri Okullar ile fakülte ve yüksek okullardan disiplinsizlik, başarısızlık veya diğer nedenlerle çıkarılan öğrencilerin gördükleri öğrenim süresince Devletçe yapılan masraflar, ÖRNEK-2'deki giderleri kapsayacak biçimde maliyet hesaplaması yapılarak öğrencilere, velilerine ve kefalet senedindeki miktarı aşmamak üzere kefillerine tazminat olarak ödettirilir. şeklinde; 8 nci maddesinde ise; Öğrencinin bağlı olduğu okul komutanlığınca ÖRNEK-2'ye uygun olarak hesaplanan tazminat tutarı öğrencinin okuldan ayrıldığı tarihten itibaren en geç bir ay içerisinde ilgili Komutanlıklar tarafından Millî Savunma Bakanlığına gönderilir ve Genelkurmay Başkanlığına bilgi verilir. Tazminatın ödenmesi işlemleri 5401 Sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak yapılır. şeklinde düzenleme bulunmaktadır.
Ayrıca dava konusu ile ilgili diğer bir düzenleyici işlem olan Silahlı Kuvvetler Askerî Liseler Yönetmeliği 22'nci madde c. maddesinde (Değişik: RG - 18/04/1998 - 23317) Sağlık nedeni dışında bir nedenle okuldan çıkan veya çıkarılan öğrencilere, okulda bulundukları sürece Devlet tarafından yapılmış olan masraflar, sarf tarihinden itibaren işleyen kanunî faizi ile birlikte ilgili kanunlar gereğince ödettirilir ve kendilerine öğrenim belgesi (tasdikname) verilir. Öğrenci velisinden Defterdarlık Vezne Alındı Makbuzu talep edilir. İlk taksidin veya borcun tamamının ödendiğine dair makbuz, okul idaresine ibraz edilmediği sürece öğrenim belgesi (tasdikname) verilmez. şeklinde düzenleme yer almaktadır. Davalı idare, iptali istenen Yönergedeki düzenlemenin Silahlı Kuvvetler Askeri Liseler Yönetmeliğinin yukarıda belirtilen hükmüne dayandığını belirtmektedir.
5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Göstermeyenler Hakkında Kanunda, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Orta Dereceli Askeri Okullar Yönergesi (KKY 181-1)'nin 9 uncu bölüm 2 ç (8) fıkrasında yer alan askeri okullardan çıkan veya çıkarılan öğrencilere öğrenim belgesi ve tasdikname verilmesi için tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, Muhakemat Müdürlüğünden alacağı belgelerin düzenlenmesi şartı yer almamaktadır. Aksine 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Göstermeyenler Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin A bendinde, ...Devlete olan borçları yedek subaylık vazifelerinin ikmaline kadar tehir olunur... hükmü yer almaktadır. Diğer yandan, askeri okullara alınan ve bu okullardan çeşitli sebeplerle ayrılan öğrencilere Devletçe yapılan masrafların güvence altına alınması ve tahsiline ilişkin özel bir düzenleme olan, Askerî Okullara Alınan Öğrenciler ile Silâhlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmelikte de dava konusu düzenlemeye yer verilmediği görülmektedir.
Diğer yandan, Anayasanın, eğitim ve öğrenim hakkını düzenleyen 42 nci maddesi; Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.... hükmüne; çalışma hakkı ve ödevini düzenleyen 49 uncu maddesi Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir
hükmüne amirdir. Temel hak ve hürriyetlerden olan eğitim ve öğrenim hakkı ile çalışma hakkı, Anayasanın 13 üncü maddesi uyarınca
özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. Davacının eğitim ve öğrenimi sürdürebilmesi ve çalışma hayatına katılabilmesi için öğrenim belgesi ve tasdiknameye ihtiyaç duyduğu dikkate alındığında, dava konusu Yönerge hükmünün dolaylı da olsa belirtilen haklarını kısıtladığı, kısıtlamanın Anayasanın 13 üncü maddesi uyarınca Kanunla ve Anayasa hükmünde belirtilen ölçütler dahilinde yapılmadığı, bu itibarla Kara Kuvvetleri Komutanlığı Orta Dereceli Askeri Okullar Yönergesi (KKY 181-1)'nin 9 uncu bölüm 2 ç (8) fıkrasında yer alan, askeri okullardan çıkan veya çıkarılan öğrencilere öğrenim belgesi ve tasdikname verilmesi için tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, Muhakemat Müdürlüğünden alacağı belgelerin düzenlenmesi şartının, Anayasanın 42 ve 49 uncu maddeleri ile Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğüne dair 11 inci maddesine ve üst norm olan 5401 sayılı Askeri Öğrencilerden Başarı Göstermeyenler Hakkında Kanunun 2 nci maddesine aykırı olduğu kanaatine varılmıştır.
Bir diğer husus; davacı, askeri okula girişte, Askerî Okullara Alınan Öğrenciler ile Silâhlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmelik uyarınca hazırlanmış yüklenme ve kefalet senedi ile sağlık sebebi hariç, herhangi bir nedenle Okuldan çıkması ve çıkarılması halinde, kendisine Devletçe yapılan masrafları Yönetmelikte belirtilen koşullarda ödemeyi taahhüt etmiştir. Söz konusu yüklenme ve kefalet senedi özel hukuk alanında hüküm ve sonuçlar doğuran bir belgedir. Şekil ve şartları yüklenme ve kefalet senedinde belirlenen ve özel hukuk hükümlerine tabi olan bir borcu güvenceye almak, borçluyu ödemeye tazyik amacıyla idarece düzenleyici işlem yapılması hukuka aykırıdır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle; askeri okullardan çıkan veya çıkarılan öğrencilere öğrenim belgesi ve tasdikname verilmesi için tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, Muhakemat Müdürlüğünden alacakları belgelerin düzenlenmesi şartı noktasında hukuka aykırılık tespit edildiğinden, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Orta Dereceli Askeri Okullar Yönergesi (KKY 181-1)'nin 9 uncu bölüm 2 ç (8) nci fıkrasının tazmin edilecek masrafların ödenmesiyle ilgili olarak, Öğrenci velisi, ilk taksitin veya borcun tamamının ödendiğine dair makbuzu okul idaresine ibraz etmediği sürece öğrenim belgesi ve tasdikname verilmez.cümlesinin konu yönünden ve bu hükme dayanılarak tesis öğrenim belgesi ve tasdikname verilmemesi işleminin sebep yönünden hukuka aykırı olması nedeniyle iptallerinin gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1. Kara Kuvvetleri Komutanlığı Orta Dereceli Askeri Okullar Yönergesi (KKY 181-1)'nin 9 ncu bölüm 2 ç (8) fıkrasında yer alan Öğrenci velisi, ilk taksitin veya borcun tamamının ödendiğine dair makbuzu okul idaresine ibraz etmediği sürece öğrenim belgesi ve tasdikname verilmez. cümlesinin İPTALİNE,
2. Davacı
. hakkında öğrenim belgesi ve tasdikname verilmemesi yönünde tesis edilen İŞLEMİN İPTALİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy