Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 3. Daire 2003/375 Esas 2004/589 Karar

(3761 S. K. m. 1)

Davacı vekili 24 Ocak 2003 tarihinde AYİM kaydına geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara Merkez Komutanlığı emrinde görev yaparken 1974 yılının Ağustos ayının 11 veya 12 nci günü Bölük Komutanı Üsteğmen …………… komutasında Kıbrıs’a gönderilen birlikte yer almak suretiyle Girne 39 ncu P. Tümen Komutanlığı emrinde bilfiil savaşa iştirak ettiğini, kimlik kartının 14.08.1974 tarihinde KTBK As. Iz. Trf.Bl.K.lığınca verildiğini, daha sonra Magosa Mrk. K.lığı emrine verilen müvekkilinin buradan izne gönderildiğini ve 04.11.1975 tarihinde terhis olduğunu, gazi kartı bulunan ……………. ve …………….’un noter tasdikli beyanlarında ifade olunduğu gibi müvekkilinin aynı birlikte Kıbrıs’a geldiklerini ve beraber görev yaptıklarını, buna rağmen 1005 sayılı kanun çerçevesinde gazilik beratı verilmesi ve şeref aylığı bağlanması için yaptığı müracaata K.K.K.lığının 26 Aralık 2002 gün ve PER:5630-277-02 sayılı kararı ile olumsuz cevap verildiğini beyanla bu işlemin iptali ile 1005 sayılı Kanundan yararlandırılmasının hükmen tesciline ve ilk tesis edildiği tarihten dava tarihine kadar birikmiş şeref aylığının ödenmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Dava dosyasında bilgi ve belgeler incelendiğinden; davacının 12 Haziran 1974 tarihinde Ankara Merkez Komutanlığı As.Iz. ve Trf. Tb. 1 nci Inf. Bl. K.lığına tertip edildiği, daha sonra 04.11.1975 tarihinde Magosa Mrk. K.lığına bağlı As. Iz. ve Trf. Bl.K.lığından terhis olduğu, 12 Aralık 2002 tarihinde 3761 sayılı Kanun gereği Kıbrıs Barış Harekatına katıldığı için şeref aylığı bağlanması talebiyle K.K.K.lığına başvurduğu, K.K.K.lığının 26 Aralık 2002 tarih ve PER:5630-277-02 sayılı yazısı ile kaydına rastlanmadığından bahisle olumsuz cevap verildiği, davacının Kuvvet ve Birlik OBİM listelerinde isminin bulunmadığı gibi KTBKK.lığı kayıtlarında da harekata katıldığına ilişkin her hangi bir bilgiye rastlanmadığı, davacının işlemin iptali ile 1005 sayılı Kanun kapsamına girdiğinin hükmen tescili ve aylıklarının ödenmesi için bu davayı açtığı anlaşılmıştır.

28.8.1991 tarihli 3761 sayılı Kanunla 1005 sayılı Kanunun 2943 sayılı Kanunla değişik 1 nci maddesinde değişiklik yapılarak, Milli Mücadeleye ve Kore Savaşlarına iştirak edenlerle 1974 yılında Temmuz 1 nci ve Ağustos 2 nci Barış Harekatına Kıbrıs’ta fiilen görev alarak katılanlara hayatta bulundukları sürece Vatani Hizmet Tertibinden 1500 gösterge rakamının her yıl Bütçe Kanunu ile tespit edilen memur maaş katsayı ile çarpılmasından bulunacak miktarda aylık bağlanması öngörülmüştür.

20.2.1968 tarihli 1005 sayılı Kanunun iki maddesinin değiştirilmesi ve Kanuna iki geçici madde eklenmesi amacıyla çıkarılmış olan 2943 sayılı Kanunun gerekçesi incelendiğinde; Kore’de savaşanlarla, Kıbrıs’ta savaşanlar arasındaki eşitsizliğin giderilmesi maksadıyla 1974 yılında Temmuz 1 nci ve Ağustos 2 nci Barış Harekatına Kıbrıs’ta fiilen görevli olarak katılan Türk Vatandaşlarına da benzer imkanların sağlanmasının hedeflendiği görülmektedir. 1005 sayılı Kanunu değiştiren 27.4.1976 tarihli 1985 sayılı Kanun, 1950-1953 yılları arasında Kore’de fiilen savaşa katılanların tümünü kapsamakta olduğuna göre, bu kanundan yararlananlarla, Kıbrıs’ta savaşanları eşit statüye getirmeyi amaçlayan 2943 sayılı Yasadaki 1974 yılında Temmuz 1 nci ve Ağustos 2 nci Barış Harekatına Kıbrıs’ta fiilen görev alarak katılmış olan Türk Vatandaşları ibaresi ile, kanun koyucunun 1974 yılında Kıbrıs’ta icra edilen Barış Harekatının birincisine veya ikincisine ya da her ikisine birden fiilen iştirak etmiş olma şartını kastettiği kuskusuzdur. Bunun aksini düşünmek kanunun gerekçesinde belirtilen sosyal amaca ters düşeceği gibi, 1 nci Harekata fiilen katılmış ancak, yaralanarak Türkiye’ye tahliye edildiği için İkinci Harekata katılmayan veya 1 nci harekatta şehit olan bir personelin yerine 1 nci harekatın sonunda tayin olan ve ikinci harekata katılan bir kişinin de yasanın getirdiği haklardan yararlandırılmaması gibi bir sonuç doğurur ki bu da büyük bir eşitsizliğe neden olur.

3761 sayılı Kanunun getiriliş amacı da aynı olduğuna ve yararlanabilmek için yeni şartlar getirilmediğine göre bu kanundan yararlanmak için Kıbrıs’ta birinci ya da ikinci harekata katılmanın yeterli olacağı açıktır. Mahkememizin yerleşmiş kararlarıyla, Birinci Kıbrıs Barış Harekatına 20-21-22 Temmuz 1974, İkinci Barış Harekatının da 14-15-16 Ağustos 1974 tarihlerinde yapıldığı kabul edilmekte olup 2943 sayılı kanun ve onu değiştiren 2761 sayılı kanundan yararlanabilmek için bu tarihlerde fiilen Kıbrıs’ta görev almış bulunmak gerekmektedir.

Kıbrıs Barış Harekatının yalnızca Kıbrıs’a giderek savaşanların mücadelesi ile sınırlı kalmadığı, çok sayıda askeri birlik ve kurumun etkinliği ile gerçekleşebildiği, Ülkemizin genel yaşam düzenine de yansıyan pek çok yönünün bulunduğundan kuşku yoktur. Bu yönüyle Kıbrıs Barış Harekatı sırasında birçok askeri birliğin Güney Bölgemizde çeşitli yerlere intikal ettiği ve oralarda üslendiği, buralara intikal eden birliklerini eski karargahlarında kalan personelin de mesaisini Kıbrıs Barış Harekatına yönelik olarak harcadığı bir vakıadır. Keza harekatın Türkiye’den yönlendirilmesinin gerektirdiği Kıbrıs’a görevli gidiş-dönüşlerin olduğu da bir gerçektir.

Ancak Türkiye’de de bulunup zaman zaman Kıbrıs’a gitse, doğrudan Kıbrıs’ta görev de alsa, 2943 sayılı Kanundan yararlanabilmek için Kıbrıs’ta 20-21-22 Temmuz 1974, 14-15-16 Ağustos 1974 tarihlerinde fiilen görev yapmış olma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu tarihlere tekabül etmeyen Kıbrıs’a gidiş-dönüşler, ya da bu tarihler dışında kalan tarihlerde yapılan görevlerden dolayı 2943 sayılı Kanundan yararlanmak mümkün görülmemektedir.

Barış harekatında özel görevler verilmiş personelin bulunduğu da bilinmektedir. Eğer bu personelin Kıbrıs’ta görev yaptığı süreler 20-21-22 Temmuz 1974 ya da 14-15-16 Ağustos 1974 tarihlerini ya da bu tarihlerin tamamını kapsamış ise bu personelin de 2943 sayılı kanundan yararlanabileceği kuşkusuzdur.

Bu açıklamalar ışığında davacının Kıbrıs Barış Harekatına ilişkin OBİM ve birlik listelerinde kaydına rastlanmamakla beraber, davacı ile aynı birlikte görev yapan ve Kıbrıs gazisi olarak şeref aylığı bağlanan ……………. ile ……………’un noter tarafından tespit edilen beyanları, davacıdan celbedilen askeri kimlik kartı aslı, davacının Girne As.Iz.Trf.Bl. Komutanlığı önünde çekilen fotoğrafı ve terhis belgesi dikkate alındığında Ankara Merkez Komutanlığına tertip edilen davacının, Ağustos ayında As.Iz.ve Trf.Bl. ile beraber Kıbrıs’a intikal ettiği, 14-15-16 Ağustos 1974 tarihlerinde cereyan eden 2 nci Kıbrıs Barış Harekatı esnasında fiilen Girne’de görev yaptığı, bilahare birliğinin Magosa Mrk. K.lığına bağlandığı, 04.11.1975 tarihinde buradan terhis edildiği değerlendirildiğinden 37/61 sayılı Kanun kapsamında kabul edilmemesi işleminin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Davacı aynı zamanda birikmiş şeref aylıklarının ödenmesini talep etmiş ise de, Kıbrıs Barış Harekatına katıldığına ilişkin işlem Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılmakla beraber, davacının şeref aylığı bağlanması ve birikmiş aylıklarını ödenmesi için T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğüne başvurması icap ettiği halde bu kuruma müracaatla idari davaya konu edilebilir bir işlem tesis ettirmediği belirlenmiştir. Bunun sonucu olarak, birikmiş aylıklarının ödenmesi konusunda T.C. Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce tesis olunmuş bir işlem bulunmadığından davacının bu yöndeki talebinin inceleme kabiliyeti yokluğundan reddinin gerektiği kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenle;

1. Davalı idarenin, davacının 1005 sayılı Kanunun 2943 ve 3761 sayılı kanunlarla değişik 1 nci maddesi hükmü kapsamında Kıbrıs Barış Harekatına katıldığının kabul edilmemesine ilişkin işlemin İPTALİNE,

2. İdari davaya konu bir idari işlem bulunmadığından aylıkların ödenmesine ilişkin talebin REDDİNE (¤¤)

Full & Egal Universal Law Academy