(2709 S. K. m. 125) (1602 S. K. m. 21) (926 S. K. m. 36) (Subay Sicil Yönetmeliği m. 116)
Davacı, 11 Aralık 2002 tarihinde AYİM kayıtlarına geçen dava dilekçesi ile cevaba cevap dilekçesinde özetle; Marmara Üniversitesi Avrupa Topluluğu Enstitüsü Avrupa Birliği Siyaseti ve Uluslar Arası İlişkiler Ana Bilim Dalında İngilizce olarak 01.10.1997 tarihinde kendi nam ve hesabına Yüksek Lisans öğrenimine başladığını, bu eğitimini 12.04.2002 tarihinde tamamlayarak mezun olduğunu, davalı idareye 926 Sayılı TSK Personel Kanununun 36/d maddesi gereğince lisansüstü öğrenim kıdemi verilmesi için 15.05.2002 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunduğunu ancak, bu başvurusunun K.K.K. lığının 11 Ekim 2002 tarih ve PER:4127-247-02/Tay. D.Sicil ve Kd.S.Sb.Ks. (3034) (497039) sayılı yazısı ile Subay Sicil Yönetmeliğinin 116 nci maddesi (b) fıkrası belirtilerek 2000-2005 yılları arası KKK. İnsan Gücü Temin ve Yetiştirme Planında Öğretmen Sınıfı için kendi nam ve hesabına lisans üstü öğrenim yapılabilecek dal ve branşlar arasında Uluslar Arası İlişkiler Ana Bilim Dalının yer almaması durumunun gösterildiğini belirterek reddedildiğini, oysa söz konusu 2000-2005 KKK. İnsan Gücü Temin ve Yetiştirme Planı incelendiğinde söz konusu tabloların adil ve eşitlik ilkesi gözetilerek hazırlanmadığını, yüksek lisans yapılması serbest bırakılan dallar bakımından KHO mezunu subaylarla ile fakülte kaynaklı subaylar arasında KHO mezunu subaylar lehine ayırım yapılmış olduğunu, hatta ayni kaynaktan (FYO ve sivil kaynak) temin edilen muvazzaf subaylar arasında bile farklılıklar ve ayrımların bulunduğunu örneğin Uluslararası İlişkiler dalında yüksek lisans kıdeminin tabip, eczacı, hâkim, bando sınıfına mensup olan subaylara verilmesine rağmen bu hakkin öğretmen sınıfı mensubu subaylara tanınmamış olduğunu bu halin başlı başına hukuka ve bilhassa eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, diğer yandan personelin lisansüstü öğrenim gördüğü uzmanlık alanının daha önce gördüğü bilimsel dalın uzantısı değilse, bu alanın KHO öğretim elamanı ihtiyacına yönelik olup olmadığının araştırılacağı söz konusu planda belirtilmiş ise de kendi durumu ile ilgili gereğinin yapılmadığı oysa yüksek lisans yaptığı alanın bu yönden KHO,'ndan sorulması gerektiğini, bilhassa planın 2 nci bölüm genel esaslar bölümünde lisansüstü öğretim yapılabilecek dal ve branşların belirtilmesinde dikkate alınacak kriterlerin kendisinin durumunun değerlendirilmesinde tam olarak gözetilmediğini, yüksek lisans konusunu lisans düzeyindeki eğitimi olan İngilizce dili ile yaptığını, kendisinin halen Genkur. Genel Sekreterlik Tercüman ve Protokol subaylığı görevinde bulunduğunu, yaptığı yüksek lisans eğitiminin görevine katkı sağladığını, öğretmen sınıfı subayların okulların dışında karargah görevlerinde de görevlendirildikleri dikkate alındığında istihdam açısından diğer sınıf subaylarına tanınan hakların öğretmen sınıfı subaylarına da tanınması gerektiğini, tüm subaylardan beklenen mesleki gelişim ve ilerlemenin öğretmen sınıfından esirgenmesinin personel açısından moral motivasyon dengesini bozduğunu belirterek yüksek lisans kıdemi verilmemesi işleminin iptali ve yüzbaşılık nasbinin 30 Ağustos 1998 tarihine götürülmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; davacının lisans eğitimini Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Eğitimi İngilizce Öğretmenliği bölümünde gördüğü ve halen Öğ.Kd.Yzb. rütbesinde bulunduğu, Marmara Üniversitesi Avrupa Topluluğu Enstitüsü Avrupa Birliği Siyaseti ve Uluslararası ilişkiler Ana Bilim Dalında İngilizce olarak 01.10.1997 tarihinde yüksek lisans öğrenimine başladığı ve kendi nam ve hesabına yapmış olduğu yüksek lisans ögrenimini12.04.2002 tarihinde tamamladığı, Yüksek Lisans öğrenim kıdemi almak için 15.05.2002 tarihli dilekçeyle idareye başvurduğu, davalı idarece, davacının yapmış olduğu lisans üstü öğreniminin lisans düzeyindeki eğitimi göz önüne alınarak mezun olduğu fakültede gördüğü bilimsel dalın uzantısı olan dal ve branşlardan ya da kendi branşının devamı olan dallardan sayılıp sayılmayacağı hususunun Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığından sorulduğu, YÖK Başkanlığının 01.10.2002 gün ve sayı: B.30.0 EÖB.0.00.001-20.12 (22204) sayılı cevabı yazısıyla davacının yapmış olduğu lisans üstü öğrenimi Üniversitelerarası Kurulun görüsü alınarak incelendiği ve davacının lisans eğitiminin Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Eğitimi İngilizce Öğretmenliği Bölümü olduğu, lisans üstü öğreniminin bu bölümde gördüğü öğreniminin devamı niteliğinde olmadığının bildirildiği bunun üzerine K.K.K. lığının 11 Ekim 2002 gün ve PER:4127 -247-02/Tay.D. Sicil ve Kd.S. Sb. Ks. (3034) (497039) sayılı yazısıyla Subay Sicil Yönetmeliğinin 116 nci maddesi (b) fıkrasında belirtilen şartın sağlanmaması nedeniyle başvurusunun reddedildiği, bunun üzerine davacının yüksek lisans öğrenimi kıdemi verilmemesi işleminin iptali istemiyle 11 Aralık 2002 tarihinde AYİMde iş bu davayı açtığı görülmektedir.
Yasal mevzuatın incelenmesinde; 926 sayılı TSK. Personel Kanununun Nasip Düzeltilmesi başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrasının 21.7.2000 tarih ve 607 sayılı KHK ile değiştirilmiş (RG 4.8.2000, S.24130) (d) bendi Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının İnsan gücü Temin ve Yetiştirme Planlarında belirtilecek ihtiyaç duyulan dallarda, generaller ve amiraller hariç olmak üzere, ilave bir lisansüstü öğrenim yapan subaylara en fazla bir yıl daha kıdem verilir... hükmü getirilmiştir.
Aynı Kanunun 29.9.1988 tarih ve 3475 sayılı Kanunla eklenen, 9.8.1993 tarih 499 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilmiş 36/f maddesinde; Bu madde hükümlerine göre nasıpları leh veya aleyhe düzeltilenlerin terfi işlemlerinin ne şekilde yapılacağı ve kıdemlerinin verilme usul esas ve şartları Subay Sicil Yönetmeliğinde gösterilir. hükmü bulunmaktadır.
Subay Sicil Yönetmeliğinin 116/b maddesinde ise, lisansüstü öğrenimi kıdeminin verilme şartlarından birinin Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı insan gücü temin ve yetiştirme planlarına göre belirtilecek ihtiyaç duyulan dallarda lisansüstü öğrenim yapmak, olduğu belirtilmiştir.
Uyuşmazlık konusunun davacının Avrupa Birliği Siyaseti ve Uluslar Arası İlişkiler dalında yaptığı lisansüstü öğreniminin KKK İnsan gücü Temin ve Yetiştirme Planı kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği noktasındadır.
2000-2005 yıllarını kapsayan K.K.K. Uzman Personel Temin ve Yetiştirme Planı incelendiğinde lisans üstü öğrenim yapılabilecek ihtiyaç duyulan dal ve branşların her sınıfa bu arada öğretmen (İngilizce branş) sınıfına münhasır olarak ve diğer sınıfların bir kısmıyla örtüşen alanlar tadadi olarak sayılmak suretiyle belirlendiği görülmektedir. İdare nitelikli ve gelişmiş insan gücünü oluşturmak için lisansüstü eğitimde ihtiyaç duyulan dal ve branşları her sınıf için ayrı ayrı olmak üzere, kamusal ihtiyaçları ve geleceğe yönelik personel planlarını gözeterek, Anayasa, Kanunlar ve Yönetmeliklerin kendisine tanımış olduğu takdir yetkisini kullanmak suretiyle belirlemesi gerektiği şüphesizdir. Söz konusu planların içeriğinin kamu yararı gözetilmeden ve takdir yetkisinin hukuka aykırı bir şekilde kullanılması halinde her zaman yargı denetimine tabi olacağı, ancak kamu yararı amacına yönelik bir şekilde hukuka aykırılık taşımayan bir takdir yetkisi kullanımının da idari yargı denetimine tabi tutulmasının Anayasanın 125/4 ve 1602 sayılı Kanunun 21/2 maddesi hükümleri gereği sınırlandırılan yerindelik denetimi olacağı aşikardır.
Bu açıklamalar ışığında 2000 - 2005 K.K.K. Uzman Personel Temin ve Yetiştirme planının uygulanmasında kamu yararı gözetilmeyen ve hukuka uyarlı olmayan takdir yetkisi kullanımının mevcut olup olmadığı incelenmelidir. İdarenin, ihtiyaç duyulan lisansüstü öğrenim dal ve branşları teker teker saymanın dışında bazı kıstaslar belirlemek suretiyle de ihtiyaç duyulan dallar kapsamında lisansüstü eğitimleri değerlendirerek, bu kıstaslara uygunluğu halinde lisansüstü eğitimlerini yapan personele 926 sayılı TSK Personel Kanununun 36/d kapsamında lisansüstü kıdemi verdiği anlaşılmaktadır.
Planın Ek-A, LAHIKA-2 bölümünde mevcut kıstasların; 1- Yukarıda belirtilen dal ve branşlara; a- Harp Okulu mezunu subayların H.O. nda öğrenim gördüğü bilimsel dalın uzantısı olan dal ve branşlar b - Dış kaynaktan muvazzaf subay olan personelin subay olmasına esas mezun olduğu fakülte ve yüksek okulda gördüğü bilimsel dal ve branşlar c - Personelin kendi sınıf / branşlarının devamı olan dal veya branşlar ilave edilecektir. 2. Personelin lisansüstü öğrenimi gördüğü uzmanlık alanı daha önce gördüğü bilimsel dalın uzantısı değilse, bu alanın KHO. öğretim elamanı ihtiyacına yönelik olup olmadığı araştırılacaktır. 3. Planda belirlenen lisansüstü eğitim programlarının alt / yan dalları da kendi nam ve hesabına Lisansüstü Eğitim yapılabilecek dallar olarak değerlendirilmektedir. şeklinde belirtilmiş olduğu görülmektedir.
Öğretmen sınıfı mensubu olan ve bu sınıfta da İngilizce branşına ait olan davacının durumunun, lisansüstü eğitimi gördüğü Uluslar Arası İlişkiler dalı göz önüne alınarak plan kapsamında incelendiğinde Öğretmen Sınıfı için kendi nam ve hesabına lisansüstü öğrenim yapılabilecek ve tadadi olarak sayılan dal ve branşlar arasında Uluslar Arası İlişkiler Ana Bilim Dalının yer almadığı, görüldüğünden bu kez de yukarıda belirtilen kıstasların ışığında değerlendirilmeye devam olunacaktır.
Birinci kıstasa göre; davacının dış kaynaktan muvazzaf subay olması nedeniyle lisansüstü eğitimi gördüğü Uluslar Arası İlişkiler dalının personelin subay olmasına esas mezun olduğu bilimsel dal ve branşlardan olup olmadığına bakıldığında Uluslararası İlişkiler dalının davacının subay olmasına esas mezun olduğu fakülte ve yüksek okulda gördüğü bilimsel dal ve branşlardan olmadığı açıktır. Diğer yandan Personelin kendi sınıf ve branşlarının devamı olan dal veya branşlar bakımından ise Uluslararası İlişkiler dalının devecinin İngilizce öğretmenliği sınıf ve branşının devamı mahiyetinde olmadığı anlaşılmakta ise de davalı idare tarafından bu husus ayrıca YÖK Başkanlığından bir yazı ile sorulduğu ve YÖK Başkanlığının 01 Ekim 2002 gün ve SAYI: B.30.0.EÖB.0.00.001-2012 (22204) sayılı yazısıyla ile davacının yapmış olduğu lisansüstü öğreniminin Üniversiteler Arası Kurulun görüşü de dikkate alınarak incelendiği ve Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Eğitim İngilizce Öğretmenliği Bölümünde gördüğü öğreniminin devamı niteliğinde olmadığı ifade olmuştur. Böylece davacının Lisansüstü öğrenim konusunun bu gruba girmeyeceği de açıkça anlaşılmaktadır.
Öte yandan üçüncü kıstas bakımından da söz konusu Uluslar Arası İlişkiler Ana Bilim Dalının davacının sınıf ve branşına uygun planda belirtilen dalların alt dalı ya da yan dalı olarak ta yer almadığı görülmektedir.
İkinci kıstasın incelenmesinde ise; öncelikle Personelin lisansüstü öğrenimi gördüğü uzmanlık alanı daha önce gördüğü bilimsel dalın uzantısı değilse, bu alanın KHO. öğretim elemanı ihtiyacına yönelik olup olmadığı araştırılacaktır. şeklindeki ifadenin, idarenin, kamu yararını gözeterek, kanun ve yönetmelik çerçevesinde kullandığı takdir yetkisini yansıtması açısından önem arz etmektedir. Davacının lisansüstü eğitimi gördüğü Uluslar Arası İlişkiler dalının, lisans eğitimi alanı olan İngilizce Öğretmenliği alanının bilimsel uzantısı olmadığı aşikârdır. Ayrıca ...bu alanın KHO öğretim elemanı ihtiyacına yönelik olup olmadığı.. hususunda, ise idarenin takdir yetkisini kullandığı şüphesizdir. Lisansüstü eğitim akademik bir çalışma sayılmakta ve kişiye bir alanda uzmanlık kazandırmaktadır. Personelin akademik uzmanlık alanlarının, K.K.K.lığına subay yetiştiren en önemli eğitim öğretim merkezi olan Kara Harp Okulunda öğretim elemanı ihtiyacını karşılayacak şekilde uzmanlık eğitim dallarına tekabül etmesi seklinde tezahür eden takdir yetkisinde kamu yararı bulunduğu açıktır. KHO öğretim elemanı ihtiyacının davacının idareye başvurusu esnasında da mevcut olup olmadığı noktasında ise idarenin ayrı bir takdir yetkisinin bulunduğu görülmektedir. İdarenin bu takdir yetkisini de kamu yararı gözeterek ve hukuka uyarlı şekilde kullanması zorunludur. Nitekim davacı tarafından cevaba cevap dilekçesi ekinde sunulan 2003 yılı Lisansüstü Eğitim Uygulama Esasları konulu emirde de belirtildiği üzere KHO öğretim elemanı ihtiyacının KKK. lığı nam ve hesabına olarak Üniversitelerde lisansüstü eğitim yapan ve çoğunluğu KHO bünyesinde görevli subaylar tarafından karşılanacağı anlaşılmaktadır. İdarenin bu tasarrufunda kamu yararının gözetilmediğini ve hukuka uyarlı bulunmadığını söylemenin de mümkün olmadığı ortadadır. Özet olarak; davacı bakımından, lisansüstü eğitimi gördüğü Uluslararası İlişkiler dalının KHO öğretim elemanı fiili ihtiyacına yönelik olmadığı sonucuna varılmaktadır.
Böylece, davacı subayın yüksek lisans eğitimini tamamladığı dalın İnsan Gücü Temin ve Yetiştirme Planında ihtiyaç duyulan dal ve branşlar arasında öngörülmemesi karşısında lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davacının lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi işleminin iptali ve yüzbaşılık nasbinin 30.08.1998 tarihine götürülmesi istemleriyle açmış olduğu ve yasal dayanaktan yoksun olduğu sonucuna varılan davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy