(657 S. K. m. 232) (211 S. K. m. 77, 116) (TSK İç Hizmet Yönetmeliği m. 387, 718)
Davacı 30.07.2003 tarihinde AYİM de kayda giren dava dilekçesinde özetle; GATA Haydarpaşa Hastahanesi Nefroloji Servisinde sivil memur (hademe) olarak görev yapmakta olduğunu, normal mesai dışında ayda 5-6 kez nöbet tuttuğunu, nöbeti 24 saat esasına göre tutup hafta içi nöbet tuttuğunda sekiz (8) saat istirahat izni kullandığını, Cuma, Cumartesi ve Pazar nöbet tuttuğunda nöbet istirahati izni verilmediğini, bu nedenle haftalık çalışma süresinin 40 saatin çok üzerine çıktığını, Hastane Komutanlığına dilekçe vererek hafta sonu nöbetlerine de istirahat izni verilmesini, mümkün olmadığı takdirde haftalık 40 saatten fazla olan çalışma süreleri için fazla çalışma ücreti ödenmesini istediğini, buna 657 sayılı Kanunun 232 nci maddesinin engel olduğu belirtilerek isteminin reddedildiğini, söz konusu maddenin Anayasanın 10 ncu maddesinde yer alan eşitlik ilkesi ile çalışma şartları ve dinlenme hakkını düzenleyen 50 nci maddesine aykırı olduğunu belirterek haftalık çalışma saatlerinin yeniden düzenlenerek hafta sonu tuttuğu nöbetler için istirahat verilmemesi işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Gülhane Askeri Tıp Akademisi Haydarpaşa Eğitim Hastahanesi Nefroloji Servisinde normal çalışma saatlerinin 08.00-17.00 arasında olduğu, hademe nöbetlerinin çalışma günlerinde saat 17.00-08.00 saatleri arasında, Cumartesi ve Pazar günleri ise 09.00-09.00 saatleri arasında tutulduğu, nöbet tutan personele takip eden mesai günü için nöbet istirahati verildiği, Cuma ve Cumartesi günleri nöbet tutanlara, tutulan nöbetlerin ertesi gününün tatil gününe rastlaması nedeniyle nöbet istirahati verilmediği, davacının da bu şekilde hademe nöbetleri tutmakta olduğu anlaşılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 232 nci maddesinde; Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve Yönetmeliğinin, Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanununun ve bunlar hakkında halen yürürlükte bulunan diğer mevzuatın uygulanmasını sağlama bakımından Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile isçiler hakkında bu kanunun; çalışma saatleri hakkındaki 99 ncu, günlük çalışma saatlerinin tespiti hakkındaki 100 ncü, günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmette çalışma saat ve usulünün tespiti hakkındaki 101 nci, fazla çalışma ücreti hakkındaki 178 nci, görevden uzaklaştırmaya yetkilileri sayan 138 nci maddeleri hükümleri uygulanmaz. şeklinde, 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 116 nci maddesinin (d) bendinde; Sivil personel Silahlı Kuvvetlerde gördükleri hizmetlerin hususiyetleri göz önüne alınarak bu kanunun 77 nci maddesi gereğince nöbet hizmetlerine sokulabilirler şeklinde, aynı Kanunun 77 nci maddesinde; Kıtalarda, karargahlarda ve askeri kurumlarda nöbet hizmetine tabi tutulacak personelin kimler olacağı, nöbet hizmetlerinin yapılış tarzı ile şekli ve nöbetçilere ait vazifeler talimatname ile tâyin ve tespit olunur seklinde hükümler yer almaktadır.
İç Hizmet Yönetmeliğinin 387 nci maddesinin 3 ncü fıkrasında; ...Ancak nöbeti tatil gününe rastlayan subay, askeri memur ve astsubaylar nöbet devir ve tesliminden sonra ertesi günkü mesaiye kadar istirahat ederler şeklinde, aynı Yönetmeliğin Askeri Hastanede Nöbet başlıklı 390 ncı maddesinin ilk fıkrasında; Askeri Hastanelerde nöbet hizmetleri hastane hizmetlerinin aksamadan devamını sağlamak maksadıyla (Askeri Hastaneler İdare Talimatına) göre yürütülür şeklinde, yine aynı Yönetmeliğin 718 nci maddesinin değişik (d) bendinde; Silahlı Kuvvetler Teşkilatında vazifeli erkek ve kadın tüm sivil personel gördükleri hizmetlerin hususiyetleri göz önüne alınarak emir komutayı icap ettirmeyen nöbet görevlerinde, askeri kıta, karargah ve kurumlarda nöbetçi heyetlerinde yardımcı olarak istihdam edilirler şeklinde, Askeri Hastahaneler Yönetim Yönergesi (MY:33-1 (A) Birinci Bölüm 27/a maddesinde Hademelerin görevleri sayılmış, İkinci Bölüm İkinci Kısım 1 nci maddesinin (c) bendinde ise; idari işlerde çalışan sivil memurlar ile diğer müteferrik müstahdemin çalışma saatleri, tabi oldukları Kanunlara göre tespit edilir şeklinde, aynı Bölüm ve Kısmın 2 (g) maddesinin (7) alt bendinde Hademeler arasında gece nöbeti ihdas edilir şeklinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli Askeri ve Sivil Personelin Günlük Çalışma Saatleri Yönergesi (MY 12-1) Yönergesinin 4 ncü maddesinde; Hangi görev yerinde olursa olsun haftalık çalışma saati toplamı 40 saatten az olamaz, normal günlük çalışma bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir, normal günlük çalışma 8 saatten az olamaz. Gece eğitimi, tatbikat ve manevralarda geçen normal çalışma saatleri dışındaki süreler ile nöbet hizmetlerinde geçen süreler, 40 saatlik çalışma süresinden sayılmaz, göreve gidiş ve gelişlerde geçen süreler çalışma saatlerine dahil edilmez şeklinde hükümler bulunmaktadır.
Görüldüğü gibi TSKnde görevli sivil memurların, devlet memuru statüsünde olmalarına karşın askeri hizmetin gereklilikleri ve gereksinmeler nedeniyle özellikle çalışma koşulları bakımından, 657 sayılı Kanunda çalışma usul ve esaslarının düzenlendiği hükümlere tabi bulunmayacakları vurgulanarak, bu yönü itibarıyla tamamıyla askeri mevzuata tabi olacakları, haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olup, nöbet hizmetlerinde geçen sürelerin 40 saatlik çalışma süresinden sayılmayacağı hükme bağlanmıştır.
Davacı Anayasaya; 657 sayılı Kanunun 232 nci maddesinin, Anayasanın 10 ncu maddesinde yer alan eşitlik ilkesi ile çalışma şartları ve dinlenme hakkını düzenleyen 50 nci maddesine aykırı olduğunu ileri sürmekte ise de; Anayasanın 10 ncu maddesinde yer alan eşitlik ilkesinin mutlak eşitlik anlamında olmayıp aynı statüde olanlar arasında ayırım gözetilmemesine ilişkin olduğu ve 657 sayılı Kanunun 232 nci maddesinde yer alan hükümlerin Silahlı Kuvvetlerde görevli tüm sivil personeli kapsaması ve silahlı kuvvetlerin yürüttüğü hizmetin niteliği gereği kanun koyucunun böyle bir düzenleme getirmesi nedeniyle söz konusu hükmün Anayasanın 10 ncu maddesinde yer alan eşitlik ilkesi ne aykırı olmadığı, keza, Anayasanın 50 nci maddesinde çalışanların çalışma şartları, dinlenme ve izin haklarının kanunla düzenleneceği yönünde hüküm içermekte olup Silahlı Kuvvetlerde çalışan sivil memurların çalışma şartları ve istirahat ve izinleri yukarıda ayrıntılı olarak belirtilen hükümlerle kanunda düzenlendiğinden davacının 657 sayılı Kanunun 232 nci maddesinin Anayasanın 50 nci maddesine aykırı olduğu yönündeki iddiasının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Yukarıda açıklanan sebeplerle;
Yasal dayanaktan yoksun olan davanın REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy