(2709 S. K. m. 128) (6245 S. K. m. 6, 27, 1 Sayılı Cetvel) (1602 S. K. m. 71) (AYİM. 3. D. 19.09.2003 T. 2003/27 E. 2003/46 K.) (AYİM. 2. D. 19.02.2002 T. 2001/377 E. 2002/106 K.) (AYİM. 2. D. 15.11.2000 T. 2000/478 E. 2000/726 K.)
DAVA KONUSU: Harcırahın eksik ödenmesi işleminin iptali istemi
SAVUNMANIN ÖZETİ: Dava konusu işlemlerin tüm unsurları ile hukuka uyarlı olduğu belirtilerek, davanın reddi savunulmuştur.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: Davacının, 01.09.2003 ile 02.09.2003 tarihleri arasında İzmir'de görevlendirilmesi kapsamında otobüsle yapmış olduğu seyahat bilet ücretinin hataen tamamının davacıya ödenmesi sebebiyle fazla ödemenin re'sen Eylül 2004 aylığından kesilmesi işleminin iptaline, 05.07.2004 ile 06.07.2004 tarihleri arasında İzmir'de görevlendirilmesi kapsamında otobüs ile yapmış olduğu seyahat ücretinin tamamının kendisine ödenmemesi işleminin iptali istemi ile açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Üçüncü Dairesince Davacı Ali Ekber TAŞIGÜZEL, Davalı Kurum Temsilcisi Av. Zafer ÇINAR, Sava Hak. Bnb. Yasin TEKAKÇA hazır oldukları halde 03 Mart 2005 günü saat 09.15'te yapılan açık duruşma ve duruşmayı müteakiben yapılan görüşmede Raportör Üye Hak.Yb. M. Aydan AL'ın açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı, 28.09.2004 tarihinde AYİM'de kayda geçen dava dilekçesinde özetle; 05.07.2004 ile 06.07.2004 tarihleri arasında İzmir Hv.Snf.Ok. ve Tek.Eğt.Mrk.K.lığında yapılan HVBS Eğitim Modülünde Kurs Aday Tekliflerinin Yapılması konulu kursa katıldığını, yurtiçi geçici görev yolluğunu almak üzere davalı idareye yaptığı başvuru neticesinde kendisine ödenen bilet bedelinin seyahat ettiği otobüs firmasına ödediği ve buna ilişkin bileti ibraz ettiği bedelden düşük olduğunun tespiti üzerine Birlik Komp. Başkanlığına dilekçe ile başvurarak geçen yıl da görevli olarak aynı otobüs firmasına ait otobüs ile İzmir'e gittiğini ve bilet bedelinin tamamının kendisine ödendiğini ve geçen yıl itibari ile hatalı uygulama yapılmış ise fazla ödemenin geri alınmasını aksi takdirde eksik ödenen bilet bedelinin kendisine ödenmesi gerektiğini belirttiğini ve bu başvuru sonucu 2003 yılında görevli olarak gerçekleştirdiği seyahate ilişkin bilet bedelinin fazla ödendiği belirtilerek 31 Milyon TL'nin Eylül 2004 maaşından kesildiğini bu işlemlerin hukuka aykırı olduğunu belirterek, geçici görev yolluğunun eksik ödenmesi işleminin iptalini, Eylül 2004 aylığından yapılan 31 Milyon TL'nin yasal faiziyle iadesine, eksik ödenen 24.000.000 TL bilet bedelinin yasal faiziyle birlikte kendisine ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden, davacı Ankara Hava Lojistik Komutanlığında görev yapmakta iken 05.07.2004 ile 06.07.2004 tarihleri arasında İzmir Hv. Snf. Ok. ve Tek. Eğt.Mrk.K.lığında gerçekleştirilen HVBS Eğitim Modülünde Kurs Aday Tekliflerinin Yapılması eğitimine katıldığı, davacının İzmir'e gidiş ve dönüşünü otobüs ile yaptığa ve Ankara-İzmir arası gidiş-dönüş 72.000.000 TL bilet ücreti ödemesine karşın AŞTİ'den alınan Ankara-İzmir rayiç otobüs bilet bedeli üzerinden 48.000.000. TL ödemenin yapılması üzerine davacının 27.07 2004 tarihli dilekçesi ile eksik ödenen bilet ücretinin kendisine iadesini aksi durumda geçen yıl İzmir'e görevli olarak gittiğinde aynı firma otobüsü ile seyahat ettiğini kendisine bilet ücretinin tamamının ödendiğini belirterek bilet ücretinin fazla ödenen kısmının geri alınmasını talep etmesi üzerine, davacının 01.09.2003 ile 02.09.2003 tarihleri arasında İzmir'de görevlendirilmesi sebebiyle kendisine ödenen bilet ücretindeki 31.000.000 TL fazlalığın Eylül 2004 aylığından kesildiği ve anılan işlemlere karşı davacının da süresinde işbu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
6245 sayılı Harcırah Kanununun 6 ncı maddesinde Harcırah, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir. Gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayri muayyen tarifeli taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıt esas alınır. Bu yol ve taşıt, yolculukta geçen süreye göre memur veya hizmetli ile ailesi için ödenmesi gereken gündelik ve taşıt ücretleri toplamı dikkate alınarak memur veya hizmetlinin mensup bulunduğu dairece tespit olunur. Birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin masrafların kabulü merkezde ita amiri veya bu durumda olan amirlerin, taşrada memur veya hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş yazılı bir emri bulunmasına bağlıdır. Ancak, işin veya hizmetin gerekli kıldığı durumlarda uçak kiralamak suretiyle seyahat edilebilmesi, seyahatin yurtiçinde olması ve bu seyahatle ilgili Bakanın veya misafiri yabancı Bakanın bizzat katılması hallerinde mümkündür. hükmü yer almaktadır.
Anılan yasa hükmünün gerekçesi Layihanın 6 ncı maddesi harcırah hesabında esas tutulacak yolu göstermektedir. Bu yol için haiz olması lazım gelen şartlar şunlardır. Gidip gelmeye en müsait olması, takibi mutad bulunması ve az masrafı icabettirmesi şeklindedir.
Harcırah Kararnamesinin 21 nci maddesi de baştan iki şartı aynen ihtiva eylemekte ve ancak harcırah, bu yolların en kısası üzerinden hesaplanacağını amir bulunmaktadır. Yeni tasarıda ise, gidip gelmeye müsait ve takibi mutad dan yolun daha az masrafı icabettiren nazarı itibaren alınmıştır. Zira uzaklık bakımından diğerinden daha kısa olan bir yol her zaman için daha az masrafı icabettiren yol olamaz. Bir yolun daha az masrafı icabettirmemesi, mesafeden ziyade kullanılan nakil vasıtası, bu vasıtaya göre yolda geçen müddet ve bu müddete göre ödenecek yevmiye ile ilgili bir keyfiyettir.
6245 sayılı Harcırah Kanununun 27 nci maddesi, Yurt içinde yol masrafı, muayyen tarifeli nakil vasıtaları ile seyahatte, bu kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin birinci sütununda yazılı makam ve sıfatlar ile vazifeli aylık veya ücret tutarlarına göre aynı cetvelin ikinci sütununda yazılı mevkiin tarife üzerinden bilet parası ve muayyen tarifeli olmayan nakil vasıtalariyle seyahat halinde ise 3 numaralı sütunda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp eder. Ancak Reisicumhur, Büyük Millet Meclisi Reisi, Başvekili, vekiller ve Erkanı Harbiyei Umumiye Reisine vazife seyahatlerinde refakat eden kimseler, bu madde hükmiyle mukayyet olmaksızın bu zevat tarafından tayin olunacak mevkilerde seyahat edebilirler hükmünü içermektedir.
6245 sayılı cetvele ek (I) sayılı cetvele ilişkin açıklamaların 2 nci maddesinde Muayyen tarifeli olamayan taşıtlarla seyahatte, Mutad ve ekonomik olan taşıt"dan maksat, iki mahal arasında mutad olarak otomobil, otobüs gibi taşıtlar işlemekte ise bunlardan ucuz olanıdır ibaresi yer almaktadır.
Bu yasal düzenlemeler karşısında, yolluk hesabında esas tutulacak yol ve taşıt aracının belirlenmesinde, yol ve taşıtın gidip gelmeye en uygun yol ve taşıt aracı olması, bu yol ve taşıt aracının mutad olarak gidilip gelinmekte olan bir yol ve taşıt aracı olması ve ayrıca davanın çözümü açısından en çok önem taşıyan iki mahal arasında yukarıda niteliklere haiz yol ve taşıt aracının az masraf gerektirmesi veya ekonomik olması şartlarının göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Buna göre, davacının gerek 05.07.2004 - 06.07.2004 tarihleri arasında ve gerekse 01.09.2003 - 02.09.2003 tarihleri arasındaki görevler dolayısıyla Ankara'dan İzmir'e otobüsle yapmış olduğu seyahat bilet ücretinin tamamı yerine AŞTİ tarafından belirlenen rayiç bedellerin üzerinden ödemenin yapılması yönünde tesis edilen işlemin, Harcırah Kanununun yukarıda belirtilen hükümleri gereği olduğu, aksi halde yolluk hesabında esas alınacak taşıt aracının belirlenmesinde az masraf gerektiren veya ekonomik olan taşıt aracının kullanılması şartının yerine getirilmiş olamayacağı kaldı ki bu durumun görevin en iyi şekilde ifası ve yol güvenliği gibi konular yönünden davacı aleyhine bir durum da yaratmadığı değerlendirilmiştir.
Diğer yandan, davacının aylığından yasal düzenleme veya bir yargı kararı olmaksızın kesinti yapılamayacağı açık olmakla birlikte dava konusu olayda görüldüğü üzere davacının talebine dayalı olarak kesintinin yapılmış olmasının hukuka aykırı bir yönünün bulunmadığı kabul ve sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
1. Davacının, 01.09.2003 ile 02.09.2003 tarihleri arasında İzmir'de görevlendirilmesi kapsamında otobüsle yapmış olduğu seyahat bilet ücretinin hataen tamamının davacıya ödenmesi sebebiyle fazla ödemenin re'sen Eylül 2004 aylığından kesilmesi işleminin Üye Hak. Yb. Muhittin KARATOPRAK'ın davacının maaşından kesinti yapılması işleminin iptaline karar verilmesi yönündeki karşı oyu ve OYÇOKLUĞU ile REDDİNE,
2. Davacının, 05.07.2004 ile 06.07.2004 tarihleri arasında İzmirde görevlendirilmesi kapsamında otobüs ile yapmış olduğu seyahat ücretinin tamamının kendisine ödenmemesi işleminin iptali istemi ile açılan davanın OYBİRLİĞİ ile REDDİNE,
3. 1602 sayılı Kanunun 71 nci maddesi uyarınca yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) davacı üzerinde bırakılmasına,
10 Mart 2005 tarihinde KARAR verildi.
KARŞI OY GEREKÇESİ
Dava 01-03 Eylül 2003 tarihleri arasında İzmir Hava Lisan Okulu Komutanlığında 2003-2004 Eğitim Yılı Yabancı Dil Eğitim Seminerine, 03-05 Eylül 2003 tarihleri arasında İngilizce Öğretmenlik Oryantasyon Eğitimine katılmış, 79.000000 TL, otobüs bileti 91.000.000 TL günlüğü olmak üzere Eylül 2003 tarihinde toplam 170.000.000 TL yurtiçi geçici görev yolluğu davacıya ödenmiştir.
Davacı 05-06 Temmuz 2004 tarihleri İzmir Hv. Snf. Ok. ve Tele. Eğt Mrk. Komutanlığında Hv. Bs. Eğitim Müdürlüğünde kurs aday tekliflerinin yapılması eğitimine katılmış, 64.000.000 TL günlük 48.000.000 TL yol masrafı (gidiş dönüş ücreti) olmak üzere toplam 112.000.000 TL geçici görev yolluğu tahakkuk ettirilmiştir.
Davacı 27.07.2004 tarihli dilekçesi ile geçen yıl geçici göreve gittiğinde yol masrafı olarak otobüs bilet bedelinin ödendiği halde bu yıl değişik bir uygulama yapılarak rayiç bedelin ödendiğini, geçen yıl tarafına fazla ödeme yapılmışsa fazla miktarın geri mahsup edilmesini aksi takdirde mağduriyetinin giderilerek tarafına bilet bedelinin ödenmesini talep etmiş, Eylül 2004 ayı maaşından 31.000.000 TL kesinti yapılması üzerine maaşından kesinti yapılması işleminin iptali istemiyle dava açmıştır.
Yurtiçi geçici görev yolluğu maaşa ilişkin olmadığı gibi maaşta yer alan kalemlerden de değildir. Anayasanın 128 nci maddesinde kamu görevlilerinin aylık ve ödeneklerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Kamu görevlilerin maaşları güvence altında bulunmaktadır. Kanuni düzenleme veya kesinleşmiş mahkeme kararı olmadan ilgili personelin maaşından kesinti yapılacağı yerleşik AYİM kararlarında (AYİM 3 ncü Daire 19.09.2003 tarih 2003/27-46 E.K. AYİM 2 nci Dairesinin 19.02.2002 tarih 2001/377 E. 2002/106 K., AYİM 2 nci Dairesinin 15.11.2000 tarihi 2000/478, 2000/726 E.K. sayılı Kararları) kabul görmüştür.
Davacının 27.07.2004 tarihli dilekçesinde maaşından kesinti yapılmasına ilişkin açık bir beyanı bulunmamaktadır. 2003 yılında fazla ödeme yapılmışsa 2004 yılı geçici yolluğundan mahsup edilmesini belirtmiş, Eylül 2004 ayı maaşından kesinti yapılması üzerine de bu işlemin iptali için dava açmıştır. Davacıya 2003 yılında verilen geçici görev yolluğunda fazla ödeme yapıldığı değerlendiriliyor ise davacının dilekçesindeki iradesine uygun olarak mahsup işleminin 2004 yılı geçici görev yolluğunda yapılması veya ayrı bir tahakkuk işlemi ile bunun gerçekleştirilmesi gerekir. Personelin maaşından yargı kararı veya kanuni düzenleme olmadan kesinti yapılması hukuka uygun değildir.
Yukarıda belirtilen nedenlerle davacının Eylül 2004 ayı maaşından kesinti yapılması işleminin iptaline karar verilmesi gerektiği görüşü ile davanın reddi yönünde oluşan çoğunluk kararına katılmadım. 10.03.2005 (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy