(211 S. K. m. 33) (926 S. K. Ek m. 2) (1602 S. K. m. 71) (492 S. K. m. 13) (Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamname m. 21, 22) (AYİM. 2 D. 03.04.1996 T. 1995/563 E. 1996/244 K.)
DAVANIN KONUSU: Röntgen personeli mesaisinin beş saatten sekiz saate çıkarılması işleminin iptali istemi.
SAVUNMANIN ÖZÜ: 1939 yılında çıkarılan Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkındaki Nizamnamenin günümüz ihtiyaçlarına cevap verilebilirlik açısından eski ve ihtiyacı karşılamaktan uzak olduğu, günümüz teknolojisinde kişinin ne kadar radyasyon aldığını gösteren cihazlar (dozimetre) sayesinde kolayca ve kesin olarak alınan radyasyonu tesbit imkanı bulunduğu, günlük çalışma süresinin kriter olarak alınamayacağı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin üstlendiği kamu hizmetinin farklı nitelikte olması nedeniyle askeri sağlık kuruluşlarının dışındaki emsallerine göre farklı düzenlemeye tabi tutulabileceği, 926 sayılı Kanunun EK-2 nci maddesinde haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğunun yer aldığı belirtilerek yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesi doğrultusunda savunma yapılmıştır.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: 3153 sayılı Kanun uyarınca çıkarılan Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkındaki Nizamnamenin halen yürürlükte bulunduğu, burada yer alan mesai düzenlemesinin diğer düzenlemelere göre özel nitelikte olduğu, radyasyona maruz kalarak çalışanların üstlendikleri kamu hizmetinin farklılığı ve sağlık açısından olası tehlikelerin göz önüne alınarak bu düzenlemenin yapılmış bulunduğu, davacının mesai saatinin beş saatlik röntgen, üç saatlik idari işlerde çalışmak üzere toplam sekiz saate çıkarılması işleminin hukuka aykırı olduğu belirtilerek iptaline karar verilmesi yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Üçüncü Dairesince Raportör Üye Hak Yb. Muhittin KARATOPRAK'ın açıklamaları dinlendikten ve dosya incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı 07.10.2004 tarihinde Isparta 1 nci Asliye Hukuk Mahkemesi kayıtlarına, 08.10.2004 tarihinde AYİM kayıtlarına giren dava dilekçesinde özetle; Röntgen Laboratuarında çalışmakta olduğunu, 3153 sayılı Röntgen ve ilgili müesseseler hakkında hazırlanan Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkındaki Tüzüğün 21 nci maddesinde Röntgen ve Radyum ile daimi olarak günde 5 saatten fazla çalışılamayacağının, 22 nci maddesinde hastahanelerde röntgen ve radyum ile tam müddetle beş saat çalışan kimselerin başka işlerde kullanılamayacağının belirtildiğini, Türkiye Atom Enerjisi Komisyonunun mütalaasında günde beş saat çalışma şeklinin devamlı şeklide skopi, grafi ve ışın tedavisi çalışmaları için devamlı ışın karşısında bulunmayı gerektiren bir durum olmadığı, radyoloji müessesesinde yapılması mutad ve zaruri olan skopi grafi, tedavi çalışmaları, karanlık oda çalışmaları, grafilerin tetkiki raporların yazılması kayıtların tutulması ve konsültasyonlar gibi günlük mesleki çalışmalarının toplamını ifade etmekte olduğu neticesine varıldığını, beş saatlik röntgen mesaisinin sekiz saate çıkarılma işleminin hukuka aykırı olduğunu belirtilerek işlemin iptaline, yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
AYİM 3 ncü Dairesinin 25.11.2004 tarih Gen sek: 2004/2889 Esas No:2004/1440 sayılı kararı ile yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerden; davacının 200 Yataklı Asker Hastahanesi Radyoloji servisinde görev yaptığı ve davalı idare tarafından günlük mesaisinin beş saatinin röntgen, üç saatinin idari işlerde çalışmak üzere toplam sekiz saate çıkarılması şeklinde idari işlem tesisi üzerine bu işlemin iptali hususunda dava açıldığı anlaşılmaktadır.
28.04.1937 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 3153 sayılı Radyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun uyarınca 1939 yılında çıkarılan Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi Müesseleri Hakkında Nizamnamenin Çalışma Tarzına Dair Hükümler içeren ikinci faslının 21 nci maddesinde Röntgen ve Radyum ile daimi olarak günde 5 saatten fazla çalışılamaz hükmü, 22 nci maddesinde de Hastanelerde röntgen ve radyum ile tam müddetle (günde 5 saat) çalışan kimseler, hastanenin başka işlerinde kullanılmaz hükmü mevcuttur.
211 sayılı İç Hizmet Kanununun 33 ncü maddesinde nöbetçi olmayan personelin mesai bitiminde görev yerinden ayrılabileceği, günlük çalışma saatlerinin mevsim, iklim ve hizmetin özelliklerine göre bir talimatla belirleneceği, karargah ve kurumlarda günlük vazife süresinin en az 6 saat olacağı belirtilmiştir.
926 sayılı Kanunun EK -2 nci maddesinde haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olacağı düzenlenmiş, aynı maddede 211 sayılı kanundaki hükümler saklı tutulmuştur.
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli askeri ve sivil personelin Günlük Çalışma Saatleri Yönergesinin (MY-30-3) 6/d maddesinde askeri hastahanelerin çalışma saatine 16.00dan önce son verilemeyeceği, doktor, hemşire ve sağlık personelinin 4/a maddesinde belirtilen süreye tabi olduğu gösterilmiştir. Aynı Yönergenin 4/a maddesinde ise hangi görev yerinde olursa olsun haftalık çalışma saati süresi genel olarak 40 saattir, normal günlük çalışma 8 saatten az olamaz hükmü bulunmaktadır.
Askeri Hastaneler Yönetim Yönergesinin ikinci bölümünde askeri hastanelerde çalışma düzeni, saatleri ve nöbet hizmetleri ile ilgili düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre, askeri hastanelerde iş saatlerinin baştabip tarafından ihtiyaca göre mevzuata uygun olarak düzenlenmiş bir çizelge uyarınca tatbik edileceği belirtilmiştir.
Türkiye Atom Enerjisi Komisyonunun 16 Mart 1978 gün ve 8100-6-87 sayılı yazısında; Röntgen, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Nizamnamenin 21 ve 22 nci maddelerinde belirtilmiş olan günde beş saatlik çalışma şeklinin, beş saat devamlı şekilde skopi, grafi ve ışın tedavisi çalışmaları için, devamlı ışın karşısında bulunmayı gerektiren bir durum olmadığı, radyoloji müessesinde yapılması mutad ve zorunlu olan skopi, grafi, tedavi çalışmaları, karanlık oda çalışmaları, grafilerin tetkiki, raporların yazılması, kayıtların tutulması ve konsültasyonlar gibi günlük mesleki çalışmaların toplamını ifade etmekte olduğu neticesine varıldığı bildirilmiştir.
3153 sayılı Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi Müessese Hakkında Kanun uyarınca çıkarılan aynı isimli nizamname halen yürürlükte bulunmaktadır, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli personelin mesaisini düzenleyen ve yukarıda açıklaması yapılan mevzuat hükümlerinde mesai saatinin günde en az altı saat almak üzere haftalık çalışma süresinin 40 saatten az olamayacağının belirtilmesine rağmen kanun koyucu tarafından daha özel bir kanuna dayanılarak çıkarılan nizamname ile radyoloji, radyum ile görevli personelin farklı çalışma süresi belirlemesine izin verilmiştir. Röntgen ve radyumla tedavi müesseselerinde görevli personelin sağlıklarının yakın ve ağır bir tehlike içinde bulunmaları, bu yönde risk taşımaları nedeniyle hizmetin özelliğinden dolayı günde beş saatten fazla bu görevde çalışılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Türkiye Atom Enerjisi Komisyonunun 16 Mart 1978 gün ve 8100-6-67 sayılı yazısında Nizamnamenin 21 ve 22 nci maddelerinde belirtilmiş olan çalışma şeklinin beş saat devamlı şekilde skopi, grafi ve ışın tedavi çalışmaları için devamlı ışın karşısında bulunmayı gerektiren bir durum olmadığı, radyoloji müessesesinde yapılması ve zorunlu olan skopi, grafi, tedavi çalışmaları, karanlık oda çalışmaları grafilerin tetkiki gibi günlük mesleki çalışmasının toplamını ifade ettiği vurgulanmıştır. Nizamnamenin 22 nci maddesinde de hastahanede röntgen ve radyum ile tam müddetle (günde 5 saat) çalışan kimselerin hastahanenin başka işlerinde kullanılamayacağı açıkça belirtildiğinden nizamnamenin bu düzenlemesinden dolayı röntgen personelinin günde beş saat röntgen ve radyum ile görevlendirilmesinden sonra hastahanenin diğer birimlerinde bu personele üç saat görev verilerek mesainin sekiz saate çıkarılması hukuka uygun değildir, Nizamnamedeki düzenleme ile ilgili personelin sürekli çekim yapmasa da etkileri tam olarak tesbit edilemeyen ve zaman içerisinde ortaya çıkan radyasyonlu ortamda çalışma süresinin sınırlanması ve başka işlerde görevlendirilmemesi amaçlanmıştır. Hizmetin özelliği ve hizmet yerinin niteliği dikkate alınarak yapılan nizamnamedeki düzenleme aleyhine bu personelin mesaisinin sekiz saat olarak uygulanması hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir. Askeri Yüksek idare Mahkemesi 2 nci Dairesinin 03.04.1996 tarih E:1995/563, K:1996/244 ve 17.01.2001 tarih E:1999/598 K:2001/40 sayılı kararları, Danıştay 5 nci Dairesinin 30.12.1987 tarih E:1987/2818, K:1987/2113 sayılı kararı da aynı doğrultudadır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Röntgen personeli olan davacının mesaisinin beş saatten sekiz saate çıkarılma işleminin İPTALİNE,
2. 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi uyarınca yargılama giderlerinin davalı idareye YÜKLETİLMESİNE, 492 Sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca harçtan muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
Davacı tarafından peşin yatırılan 52,30. (Elli iki Yeni Türk Lirası Otuz Yeni Kuruş) harcın istemi halinde davacıya İADESİNE,
Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 7,50 YTL, (Yedi Yeni Türk Lirası Elli Yeni Kuruş) posta pulu ücretinin davalı idareden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
24.02.2005 tarihinde üye P.Kur.Alb. Necati YÜKSEL in karşı oyu ve OYÇOKLUĞU ile karar verildi.
KARŞI OY GEREKÇESİ
926 sayılı TSK Personel Kanunu EK-2 nci maddesinde çalışma saatleri düzenlenerek haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğu ve 211 sayılı İç Hizmet Kanunundaki hükümlerin saklı tutulduğu, İç Hizmet Kanunu 33 ncü maddesinde Karargah ve kurumlarda günlük vazife süresinin en az 6 saat olacağı, Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkındaki Nizamnamenin 22 nci maddesinde ...Hastahanelerde röntgen ve radyum ile tam müddetle (günde 5 saat) çalışan kimseler, hastahanenin başka işlerinde kullanılamayacağı, MY 30-3 Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Askeri ve Sivil Personelin Günlük Çalışma Saatleri Yönergesinin 4.a maddesinde Hangi görev yerinde olursa olsun haftalık çalışma saati 40 saattir. Normal günlük çalışma 8 saatten az olamaz. şeklinde düzenlendiği görülmektedir.
Röntgen ve radyum ile çalışan personelin mesleği gereği günde 5 saatten fazla röntgen ve radyum ile çalıştırılamayacağı, ancak bu süreyi tamamlamış olsa dahi çalıştığı hastahanenin günlük mesai süresine (8 saat) ve haftalık çalışma süresine (40 saat) uyması gerektiğini düşündüğümden sayın heyete iştirak etmek mümkün olmamıştır. 24.02.2005 (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy