(2709 S. K. m. 157) (1602 S. K. m. 20, 21) (657 S. K. m. 71, 92) (Uyuşmazlık Mahkemesi 09.07.2001 T. 2001/30 E. 2001/58 K.)
Davacı; 21 Nisan 2003 tarihinde Diyarbakır İdare Mahkemesi kaydına ve 25 Nisan 2003 tarihinde AYİM kaydına geçen dava ve cevaba cevap dilekçelerinde özetle; Hv.K.K.lığına bağlı Hv.Tek. Ok.K.lığı emrinde 1984 yılında göreve başladığını, 1990 yılında 2 nci Tak.Hv.K.K.lığı Askeri Mahkemesi emrine atandığını, bu görevinden 1996 yılında istifa ettiğini, 04.03.2003 tarihinde davalı idareye müracaat ederek görevine ve memuriyete dönmek istediğini, ancak talebinin red edildiğini belirterek memuriyet görevine kabul edilmeme işleminin iptali istemiyle dava açmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; davacının 1984 yılında HV.K.K.lığına bağlı Hv.Tek.Ok.K.lığı emrinde göreve başladığı, 1990 yılında 2 nci Tak.Hv.K.K.lığı Askeri Mahkemesi emrine atanan davacının 17 Haziran 1996 tarihli dilekçesiyle istifa ettiği ve memuriyet görevinden ayrıldığı, daha sonra davacının 04.03.2003 tarihli dilekçe ile idareye başvurduğu, davacının bu talebinin Hv.K.K.lığının 10 Mart 2003 gün ve PER: 4312-773-03/Per D./Svl.Me./45959 sayılı yazısı ile red edildiği, bunun üzerine davacının göreve iade edilmeme işleminin iptali istemiyle AYİMde dava açtığı anlaşılmaktadır.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, AYİM 2 nci Dairesinin Gensek No. 2003/791, Esas No: 2003/502 sayılı kararı ile red edilmiştir.
1602 sayılı Kanunun 20 nci maddesinde; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Türk Milleti adına; askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile, asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri yapar. Ancak, askerlik yükümlülüğünden doğan uyuşmazlıklarda; ilgilinin asker kişi olması şartı aranmaz. Bu Kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat; Türk Silahlı Kuvvetlerinin de görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlardır. hükmü bulunmaktadır.
1602 sayılı Kanunun 21 nci maddesinin ilk fıkrasına göre; 20 nci maddede belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahisle menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak iptal davaları, aynı idari işlem ve eylemlerin haklarını ihlal etmesi halinde açılacak tam yargı davaları, doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde çözümlenir ve karar bağlanır.
Anayasanın, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi başlıklı 157 nci maddesinde yer alan göreve ilişkin hükümlerine ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 20 ve 21 nci maddelerine göre, uyuşmazlık konusunun Askeri İdari Yargı yerinde görümü için iki koşulun bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir. Bunlardan birincisi, idari işlem ve eylemin asker kişileri ilgilendirmesi; ikincisi ise, işlem veya eylemin askeri hizmete ilişkin olmasıdır. Bu iki koşuldan birinin gerçekleşip diğerinin gerçekleşmemesi halinde, uyuşmazlığın çözüm yeri Askeri Yüksek İdare Mahkemesi değil, Genel İdari Yargı yeri olacaktır.
Davacının, daha önce görev yaptığı Hv. Tek. Ok. K.lığından istifaen ayrılmasından dolayı asker kişi olma şartını taşıdığı ileri sürülebilir ise de; ilgilinin 657 sayılı Kanunun 92 ve/veya 71 nci maddeleri uyarınca açıktan memuriyete atanma talebinin reddine ilişkin işlemin, askeri gerek, usul ve gelenekler gözetilerek tesis edilmediğinden askeri hizmete ilişkin olduğu söylenemez. Zira, davacının yeniden memuriyete kabulü ve atanması, davacının önceki memurluk safahatı değil, müracaat esnasındaki kadro gerek ve ihtiyaçları dikkate alınarak gerçekleştirilecek bir işlemdir.
Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi, aynı şekilde TSKlerindeki memuriyetinden istifa ederek ayrılan bir davacının, yeniden ve açıktan memuriyete atanmamasına ilişkin bir davanın genel idari yargının görev alanına girdiğine içtihat etmiştir (UM, 02.10.1995, 1995/46-48; RG, 22.10.1995, 22441). Benzer doğrultuda, Devlet memuriyetinden çıkarılma cezası sonucu memuriyetten çıkarılan bir davacının disiplin affından yararlanarak göreve iade edilme isteğine ilişkin davada, askeri hizmete ilişkin olma şartı bulunmadığından, görüm ve çözümünün genel idari yargıya ait olduğu kararlaştırılmıştır (UM, 09.07.2001, 2001/30-58).
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın görev yönünden REDDİNE (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy