(926 S. K. m. 136, 147, 148) (657 S. K. m. 147)
DAVANIN KONUSU: Yarbaylıkta geçen 1 Eylül-15 Eylül 2004 tarihleri arasındaki süreye ilişkin olarak özlük haklarının ödenmemesi işleminin iptali istemi.
SAVUNMANIN ÖZÜ: 926 sayılı TSK Personel Kanununun 147 ve 148 nci maddeleri ile 3472 sayılı Devlet Memurları ile Diğer Kamu Görevlilerinin Aylıklarının Ödeme Zamanının Değiştirilmesine Dair 09.09.1987 tarih ve 289 sayılı KHK'nin kabulüne dair Kanunun 1 nci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; aybaşı ibarelerinden ayın 15'ini anlamak gerektiği, dolayısıyla 1 Eylül-15 Eylül 2004 tarihleri arasındaki süreye ilişkin olarak özlük haklarının ödenmesinin mümkün olmadığı belirtilerek davanın reddi savunulmuştur.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: 289 sayılı KHK ve ardından 3472 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle aybaşı tabirinin ayın 1'nden 15'ine alınması karşısında, 926 sayılı Kanunun 147 ve 148 nci maddelerindeki aybaşı ibaresinin ayın onbeşi olarak anlaşılmasının mümkün olmadığı, yasa koyucunun bu değişiklik ile ilgililerin 15 günlük bir hak kaybına uğramasını amaçladığı ileri sürülemeyeceğinden AYİM'in emsal kararlarında belirtildiği aybaşı tabirinin Takip eden ayın biri olarak yorumlanmasının gerektiği belirtilerek işlemin iptali ile farkın yasal faizi ile birlikte hükmen tazminine karar verilmesi yönünde düşünce bildirmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Üçüncü Dairesince Raportör Üye Hâk.Yb.M. Aydan Al'ın açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili, 30.11.2004 tarihinde AYİM kayıtlarına giren dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 9 ncu P.Tüm. 220 nci Zh. A. K. lığı emrinde görev yapmakta iken 30.08.2004 tarihinde yarbay rütbesine terfi ettiğini, 01.09.2004-15.09.2004 tarihleri arasındaki süreye ilişkin makam ve görev tazminatı farklarının ödenmesi istemiyle davalı idareye yaptığı başvurunun 30.09.2004 gün ve Miy.Büt: 5010-100-04/05 sayılı yazısı ile reddedildiğini ve yazının 03.10.2004 tarihinde tebliğ edildiğini, işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek iptaline ve ödenmeyen her türlü alacağın yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı Subayın 30.08.2004 tarihinden geçerli olarak yarbay rütbesine terfi ettirildiği, rütbe ve derece artışı nedeniyle özlük haklarında meydana gelen artışın 15.09.2004 tarihinden itibaren ödenmeye başladığı anlaşılmıştır.
Davada çözümü gereken sorun 30.08.2004 tarihinde yarbaylığa terfi eden davacının bunun karşılığı aylığa, bu tarihi takip eden 01.09.2004 tarihinden itibaren mi, yoksa 15.09.2004 tarihinden itibaren mi hak kazanacağı hususudur.
Bilindiği üzere Aylık, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 147 nci maddesinin (A) e 926 sayılı TSK Personel Kanununun 136 ncı maddesinin (2) nci fıkralarında tanımlanmıştır. Buna göre aylık tabirinin, kamu görevlilerine, fiili kadro karşılığı, rütbe, kıdem ve kademe yıllarına göre kendilerine her ay itibariyle ödenen parayı ifade ettiği söylenebilir. Bunlara ödenen tüm ödentilerin de (aylıkla birlikte ödenen akçalı olgular iş güçlüğü zammı, özel hizmet tazminatı, temsil tazminatı, yüksek hakimlik tazminatı gibi) dahil edilmesi gerekir.
926 sayılı TSK Personel Kanununun Aylığın ödeme zamanı başlıklı 145 nci maddesinde, Subay, astsubay ve askeri öğrencilerin aylık ve harçlıkları, her ayın başında peşin olarak ödenir. denilmekte; Kademe ilerlemesinde aylığa hak kazanma başlıklı 147 nci maddesinde Subay ve astsubaylar kademe ilerlemesinde onay metninde yazılı tarihi takip eden aybaşından itibaren kademe maaşına müstahak olurlar hükmü yer almakta, aynı Kanunun 148 nci maddesinde Rütbe terfi veya rütbe kıdemliliği onanan subay ve astsubaylar kararname, karar veya onay metninde yazılı yükselme tarihini takip eden aybaşından itibaren yeni rütbe ve kıdemliliğin birinci kademe aylığına hak kazanırlar hükmü bulunmakta, 137 nci madde Silahlı Kuvvetlerdeki subayların, astsubaylıktan subay olanların, astsubayların, uzman erbaş ve uzman jandarmaların aylıkları rütbe, rütbedeki kıdem ve Vademe esasına göre saptanır denilmektedir. 657 sayılı Kanunun 164 ncü maddesinde Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir... hükmü yer almakta, 165 nci maddesinde Bir göreve açıktan aday veya asil memur olarak atananlar, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanırlar. Bu suretle göreve başlamada ilk aylık gün hesabıyla ay sonunda ödenir. denilmekte, 166 ncı madde ise kademe ilerlemesinde Devlet memuru, bu ilerlemeye müstahak olduğu tarihi takip eden aybaşından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere, Devlet memuriyetine başlayanların maaş ilişkisi fiilen çalışan tarihe bağlandığı halde 926 sayılı TSK Personel Kanununun aylığın ödenmesi, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin hükümleri tamamen nasıp, sicil terfi esasına dayandırılmıştır.
Devlet Memurları ile Diğer Kamu Görevlilerinin Aylıklarının Ödeme Zamanının Değiştirilmesine Dair 289 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Aybaşı tabirinin ayın 15i olarak değiştirilmesinden önce rütbe kıdemliliğine yada rütbe temine hak kazanan subay ve astsubayların aylıkları 926 sayılı Kanunun 137 nci maddesine göre yeni rütbedeki kıdeme göre ödenmek durumunda olduğundan, aynı Kanunun 147 ve 148 maddeleri gereğince bu tarihi takip eden aybaşından itibaren yani bir gün sonra ödenmekteydi. 289 sayılı KHK ve ardından 3472 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile aybaşı tabirinin ayın 1'nden 15'ine alınmasıyla AYİM 1 nci D.nin 07.07.1998 tarih ve E.97/1005, K.98/694; 17.6.1997 tarih ve E.96/633, K.97/488 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, kanun koyucunun subay ve astsubayların rütbe terfi ve rütbe kıdemliliğinde aylığa hak kazanmada 15 günlük bir mağduriyet ve hak kaybını hedeflediği, bu sürede yeni rütbe ve rütbe kıdemliliğinin karşılığı olan aylığın değil, eski konumdaki aylığın alınmasını amaçladığını söylemek mümkün değildir. Bu nedenle 926 sayılı Kanunun 147 ve 148 nci maddelerinde belirtilen takip eden aybaşı ibaresinin takip eden ayın biri olarak kabul edilip yorumlanması lüzumlu ve zorunlu bulunmaktadır.
AYİM'in emsal kararlarda da benimsediği gibi bu yorum ve kabul şekline göre de, 30.08.2004 tarihinde yarbaylığa terfi etmesini müteakip bunun karşılığı hak kazandığı özlük haklarının ve maaş farklarının idarece hesaplanarak kendisine ödenmesi hukuken gerekli iken, davacının bunlara 15.9.2004 tarihinde müstahak olduğu varsayımıyla eksik özlük hakları tahakkuku işleminin sebep unsuru açısından hukuka aykırı düştüğü görülmektedir.
Bu açıklamalar çerçevesinde; 30.08.2004 tarihinde yarbaylığa terfi eden davacının 01.09.2004 tarihinden itibaren tüm özlük haklarının buna göre ödenmesi gerektiğinden 01.09.2004-14.09.2004 tarihleri arasında tahakkuk eden aylık farkının ödenmemesi işleminin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, bu meyanda söz konusu farkın idarece hesaplanarak yasal faizi ile birlikte ödenmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yukarıda açıklanan sebeplerle;
1. Davacıya 30.08.2004 tarihinde yarbaylığa terfi etmesi nedeniyle 01.09.2004 - 14.09.2004 tarihleri arasında tekabül eden aylığa ilişkin tüm özlük haklarındaki artış farkının ödenmemesi İŞLEMİNİN İPTALİNE,
2. Davacının müstahak olduğu özlük haklarına hakediş tarihinden ödeme tarihine kadar yasal faiz YÜRÜTÜLMESİNE,
3. 1602 sayılı AYİM Kanununun 71 nci maddesi uyarınca yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) davalı idareye YUKLETİLMESİNE, Ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi gereğince muaf tutulduğundan idare aleyhine harca hükmedilmesine YER OLMADIĞINA,
4. Davacı tarafından peşin yatırılan 36 YTL. (Otuzaltı Yeni Türk Lirası) harcın istemi halinde davacıya İADESİNE,
5. Davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen 8 YTL. (Sekiz Yeni Türk Lirası) posta giderinin davalı idareden alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6. Davanın karara bağlandığı tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi uyarınca 350 YTL. (Üçyüzelli Yeni Türk Lirası) Avukatlık ücretinin davalı kurumdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7. Hizmete özel ve özel gizlilik dereceli belgelerin aynı usulle iadesine,
03 MART 2006 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy