(1602 S. K. m. 34) (Kamu Konutları Yönetmeliği m. 29, 30)
Davacı 04.02.2003 tarihinde Marmaris Asliye Hukuk Mahkemesi, 20.02.2003 tarihinde AYİM kayıtlarına geçen dava dilekçesinde özetle; 2002 yılında müvekkilinin aylığından MSY 319-3(A) ve Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tebliğine göre yakıt bedeli kesildiğini, konutlar için harcanan miktardan fazla yakıt bedeli alındığını, 2003 yılı içerisinde Mart 2003 itibari ile yapılacak kesintilerin tahsis edilen miktarı aşacağını belirterek yürütmenin durdurulmasına, 2002 yılı içerisinde yapılan 338.000.000 TL. lik fazla kesintinin yasal faizi ile birlikte iadesine, MSY 319-3(A) Yönergesinin 8 nci maddesinin 2 nci paragrafı, 8 nci maddesinin (c) fıkrası, 9 ncu maddesinin a ve b fıkrası ile EK-A, EK-B cetvellerinin iptallerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
AYİM 1 nci Dairesinin 08.03.2003 tarih Gensek No: 2003/2669 Esas 2003/558 Esas sayılı kararı ile yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verilmiştir. Kamu konutlarında (sobalı ve doğal gazla ısıtılanlar hariç) kullanılan yakıt kontenjanları 2946 sayılı Kamu Konutları Kanununa göre çıkarılmış bulunan Kamu Konutları Yönetmeliği esaslarına göre belirlenmektedir.
Kamu Konutları Yönetmeliğinin; Yakıt ihtiyacının tespit usulü başlıklı 29 ncu maddesinde; Tamamı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa tabi olan konutları hariç) mülkiyetinde bulunan veya tamamı kiralanan konutların, 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu uyarınca karşılanması zorunlu yakıt miktarı, bu Yönetmeliğe ekli (9) ve (10) sayılı cetvellerde gösterilen esaslara göre, her konut blok veya grupları için ayrı ayrı olmak üzere, her yıl Mayıs ayının ilk 15 günü içinde tespit edilir. Kamu konutlarının gereğinden fazla yakılmasından dolayı, kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanması zorunlu yakıt miktarından fazla ihtiyaç duyulan yakıt, konutlarda oturan tarafından karşılanır hükmü, Yakıt ödeneği talebi başlıklı 30 ncu maddesinde ise; Konut blok veya gruplarının bulunduğu yöre ve her birinin bağımsız bölüm sayısı, son üç yılda sarf edilen yakıt miktarı ile 29 ncu maddeye göre tespit edilen yıllık yakıt ihtiyacı, yakıtın ton olarak mahalli fiyatı (taşıma, depolama ve benzeri giderler dahil) ve yıllık yakıt ihtiyacının karşılanması için her konut blok veya gruplarına göre ayrı ayrı hesaplanan ödenek ihtiyacı kamu kurum ve kuruluşlarına ait konutları yönetmekle görevli birim tarafından onaylı bir cetvel halinde her yıl Mayıs ayının son gününe kadar bağlı bulundukları kurum ve kuruluşa gönderir. İlgili kurum ve kuruluşça gerekli tetkik ve değerlendirmeden sonra konutlar için gerekli görülen yeteri kadar ödeneğin bütçelerine konulması ve ihtiyaca göre dağıtımı sağlanır. hükmü mevcuttur.
Kamu Konutları Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yürürlüğe konulan Milli Savunma Bakanlığına tahsisli Konutların Bakım, Onarım, Koruma ve İşletme Hizmetleri Yönergesi MSY 3193 (A)nin II nci Bölümünün Yakıt Giderleri başlıklı 8 nci maddesinin (a) bendinde; Kamu Konutlarının ısıtılmasında kullanılan yakıt bedellerinin, konutlarda oturanlar tarafından karşılanması esastır. Ancak tamamı kamu kurum ve kuruluşlarının (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa tabi olanlar hariç) mülkiyetinde bulunan veya tamamı kiralanan konutların tahsisli olduğu idarenin gerek görmesi halinde, idarece yakıt temin edilebilir. İdarece temin edilecek yakıt, Kamu Konutları Kanunu ile Kamu Konutları Yönetmeliğine göre hesaplanan kontenjan için geçerlidir. Bu halde bütçe imkanları ve tasarruf tedbirleri gözönünde bulundurulur. Doğalgaz ile ısıtılan kamu konutlarında yakıtın tedarikinde bir güçlük söz konusu olmadığından ... bu konutların yakıt giderleri idarelerce kesinlikle karşılanmayacak ve oturanlarca karşılanmaya devam edilecektir... hükmü, aynı maddenin (c) bendinde de; Metrekare yakıt bedeli, Kamu Konutları Yönetmeliğinin 29 ve 30 ncu maddeleri ile bu Yönetmeliğe ekli yıllık yakıt miktarlarına gösteren EK-A (Yıllık Yakıt İhtiyacı tespitinde Kullanılan Formül ve Çizelgeler)ya ve EK-B (Bölgelere Göre Kış Mevsimi Ortalama Dış Ortam Sıcaklıklarına Gösterir Cetvel)ye göre hesaplanan kontenjan yakıt miktarı için geçerlidir. Zorunlu nedenlerle kontenjan fazla tüketilen yakıtın bedeli, gerçek miktarı üzerinden kullananlardan tahsil edilir. hükmü yer almaktadır.
Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki 178 sayılı KHK nin 13 ncü maddesinin (e) bendinde; Devlete ait konutları yönetmek ve kamu kurum ve kuruluşlarına ait konutların yönetimi konusundaki politikaları belirlemek, her yıl yurt içi ve yurt dışındaki konutların kira ve yakıt bedelleri ile isletme, bakım ve onarım esaslarını tespit etmek hususlarında Milli Emlak Genel Müdürlüğünün yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Bu yetkiye dayanılarak Maliye Bakanlığınca kamu konutlarının her bir m² sinden alınacak yakıt bedeliyle ilgili olarak 2002 yılında Maliye Bakanlığının 6 Kasım 2001 gün ve B.07.0 MEG.013/3121-24384/039504 sayılı 259 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliği ile 2003 yılında ise Maliye Bakanlığının 26 Aralık 2002 gün ve B.07.0.MEG.0.13/3121-24384/45266 sayılı 265 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğine göre yakıt bedeli tespit edilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Aksaz lojmanlarında ikamet eden personelden 15 Ocak 2002-15 Kasım 2002 (dahil) tarihleri arasında aylık 37.125.000 TL., 15 Aralık 2002 tarihinden itibaren ise aylık 55.687.560 TL. yakıt bedeli tahsil edildiği, buna göre 2002 Mali yılında toplam 464.062.560 TL. Nisan ayı dahil 2003 Mali yılında toplam 222.750.240 TL. tahsil edildiği, Aksaz ve Marmaris lojmanlarına ait yakıt mukannenlerinin MSY 319-3 (A) Yönergesinin EK-A sında belirtilen formüle göre Aksaz Bakım Onarım ve İstihkam Komutanlığının 8 Şubat 2002 ve 30 Mayıs 2002 tarihli yazıları ile hesaplandığı, Aksaz bölgesinde bulunan lojmanlara 2002 yılında 145.8 ton/yıl yakıt, 451 konut için (özel tahsisli konutlar hariç), Haziran 2002de tamamlanan lojmanlarla birlikte yapılan yeni işi merkezinin de envantere girmesi ile 2003 yılında 199.800 kg/yıl yakıt 650 konut için tahsis edildiği, 2002 yılında Aksaz ve Marmaris lojmanlarında (870 konut) ikamet eden her bir personelden 464.062.560 TL. tahsil edildiği, 2002 yılında F-77 kalorifer yakıtı 362.000 TL./kg olarak alındığı anlaşılmıştır.
Davalı idare savunmasında davacının dava konusu işlemin geri alınması, kaldırılması veya değiştirilmesi istemi ile idari başvuru yapmadığını, bu sebeple öncelikle dava dilekçesinin görevli mercie tevdiine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmekte ise de; davanın konusu idari işlemden kaynaklanmakta olup, davada 1602 sayılı AYİM Kanununun 34 ncü maddesi anlamında mecburi idari müracaatı gerektiren bir durumun mevcut olmaması nedeniyle davalı idarenin bu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
MSY 319-3 (A) Yönergesi İkinci Bölüm Yakıt giderleri başlıklı 8 nci maddesinin a bendinde kamu kurum ve kurumlarının mülkiyetinde bulunan veya tamamı kiralanan konutların tahsisli olduğu idarenin gerek görmesi halinde idarece yakıt temin edilebileceği 8 nci fıkrasında metrekare yakıt bedelinin kamu konutları yönetmeliğinin 29 ve 30 ncu maddeleri ile bu yönetmeliğe ekli yıllık yakıt miktarlarını gösteren EK-A ve EK-B cetvellerine göre hesaplanan kontenjan için geçerli olacağı, 9/a maddesinde yakıt ihtiyacının tesbitinde (EK-A) da belirtilen formül ve çizelgelerin kullanılacağı, 9/b maddesindeki bölgelere göre kış mevsimi ortama dış ortamı gösterir (EK-B) çizelgelerin kullanılacağı belirtilmiş EK-A çizelgelerde yakıt ihtiyacının tesbitinde kullanılacak formüller, EK-A yakıt ortalama dış ortam sıcaklığını belirtilen çizelgelere yer verilmiş, bu çizelgede ülke genelindeki iller on bölgeye ayrılarak kış mevsimi ortalama sıcaklıkları gösterilmiştir.
Ülke geneli içerisinde yakıt ihtiyacının ulaşım imkanları ve coğrafi şartlar, iklim koşulları göz önüne alınarak idare tarafından tek elden yakıt ihtiyacının karşılanmasının daha kolay olabileceği değerlendirilerek her bölgedeki kış mevsiminin uzunluğu ve kış mevsimi sıcaklık ortalamaları göz önüne alınarak yakıt tahsisi sağlanması için bu düzenlemeler yapılmıştır. Yapılan bu düzenlemelerin yönetmelik ve kanun hükümlerine aykırı bir yönünün görülmemesi nedeniyle iptali talebinin reddine karar verilmiştir.
Aksaz konutlarında oturan davacıdan alınan aylık yakıt bedelinin yasal mevzuata uygun olarak tahsil edildiği, mevzuatın verdiği yetki doğrultusunda Milli Emlak Genel Müdürlüğünce Türkiye genelinde kamu konutlarının her bir m² sinden alınan yakıt ve kira birim bedelinin coğrafi bölge ve il veya her yerleşim yeri ayrımı yapılmaksızın aynı fiyattan oluştuğu, iklim şartlarının sürekli değişiklik göstermesi nedeniyle yakıt bedellerinin coğrafi bölge, il veya her yerleşim yeri için ayrı ayrı belirlenmesinin uygulamada çok büyük sıkıntılara ve mali karışıklıklara neden olabileceği, belirli bir tarihte belirlenen yakıt giderlerinin sonraki yıllarda kış mevsiminin aşırı soğuk yada ilik geçmesi durumuna göre gerçek yakıt miktarı ile uyumlu olmasının mümkün olmadığı, bunun sonucunda; personelin görev yeri ve görev zorlukları da dikkate alınarak kamu konutlarında oturanlardan ülke geneli için yakıt bedelinin m² başına tek birim fiyat olarak belirlenmesinin kaçınılmaz olduğu ve bu sebeplerle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Savunmada, davacı vekilinin dava dilekçesinde tebliğ tarihi olarak belirttiği 15.03.2003 tarihinde geriye doğru altmış gün öncesine ait yakıt beldeli kesintilerinin iadesi isteminin süre yönünden reddi gerektiği belirtilmiş ise de; bunun temel işlemini teşkil eden yakıt bedeli kesintisi yapılması işlemi hukuka uygun bulunduğundan yakıt bedelinin iadesine yönelik davanın bu yönden reddi yönüne gidilmiştir. Davacının hangi sürülere ilişkin yakıt bedeli kesintilerinin iadesini talep edebileceği hususu ancak temel işlemin, yani yakıt bedeli kesilmesi işleminin hukuka aykırı bulunarak işlemin iptali halinde uyuşmazlık konusu olabilir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy