(357 S. K. m. 2) (2709 S. K. m. 70) (Askeri Hâkim Adaylarının Seçimi ve Yetiştirilmesi Hakkında Yönetmelik m. 13, 15) (AYİM DK 06.03.2003 T. 2002/254 E. 2003/35)
Davacı, 20.06.2003 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kaydına geçen dava dilekçesinde özetle; 2003 yılında yapılan Askeri Hakimlik sınavına girdiğini, yazılı sınavı kazanarak mülakat sınavına katıldığını, ancak nihai değerlendirme sonucunda Askeri Hakimlik sınavını kazanamadığını, bunun sebebinin sınav sonuçlarının hatalı değerlendirilmesi olduğunu, Askeri Hâkim Adaylarının Seçimi ve Yetiştirilmesi Hakkında Yönetmeliğin 13 ve 15 nci maddelerine göre değerlendirme notu hesap edilirken yazılı sınav notunun 100 tam puan üzerinden ele alınması gerektiğini, yazılı sınav notu ile 50 tam not üzerinden dikkate alınacak mülakat sınav notunun ortalaması alındıktan sonra sicil notu ile bu hesaplanan notun tekrar ortalaması alınmasının gerektiğini, ancak davalı idarenin yazılı notu 100 yerine 50 üzerinden ortalamaya kattığı için değerlendirme notunda sicil notunun ağırlığının haksız bir şekilde yükseldiğini, bu durumun hukuka aykırı olduğunu, öte yandan Yönetmeliğin 15 nci maddesinin Ek fıkrasında sicil not ortalamasının değerlendirme notunun hesabında %100 etkili olmasının yani sicil not ortalamasının doğrudan hesaplamaya katılmasının, askeri hakim adaylarının seçiminde %66,7 oranında etkili olmasının Anayasanın 70 nci maddesinde yer alan Hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemez hükmüne aykırı olduğunu, ayrıca değerlendirme notunun hesaplanmasında takdir ve ceza puanlarının etkisi bakımından da kuşkuları bulunduğunu, takdir puanlarının diğer adaylara göre düşük olarak hesaplanmış olabileceğini belirterek Askeri Hakim Adaylarının Seçimi ve Yetiştirilmesi Hakkında Yönetmeliğin 15 nci maddesinin Ek fıkrasının ve 2003 yılında yapılan Askeri Hakimlik sınavının nihai değerlendirmesinin sonucunda Askeri Hakimliğe geçirilmeme işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının Jandarma Okullar Komutanlığı emrinde görev yaptığı, Hukuk Fakültesinde orta derece ile mezun olduğu, Kara Kuvvetleri Komutanlığının Askeri Hakim sınıfı personel temini için 11-12 Mart 2003 tarihinde yapılan sınavlara katıldığı, sınava katılan personelin 50 tam üzerinden hesaplanan genel kültür sınav notları ile 50 tam not üzerinden Meslek bilgisi notlarının toplanarak ikiye bölünmek sureti ile yazılı sınav notu ortalamalarının belirlendiği, 50 tam not üzerinden konuşmalı sınav notları ile yazılı sınav notu ortalamasının toplanarak ikiye bölündüğü, sınav notu ortalamalarının tespit edildiği, sicil notu ortalamalarının bu rakama eklenerek ikiye bölündüğü, çıkan rakama mükafat puanları çizelgesine göre hesap edilen puanların eklendiği, çıkan rakamdan ceza puanları çizelgesine göre hesap edilen puanların % 50 sinin çıkarılmak suretiyle sıralamanın belirlendiği, orta derece ile alınan yedi kişilik kontenjana girmemesi nedeniyle davacının askeri hakim adayı seçilemediği anlaşılmıştır.
Davacının Askeri Hakim Adaylarının Seçilmesine ve Yetiştirilmesine dair Yönetmeliğin 15 nci madde Ek fıkrasının iptal talebi bulunduğundan öncelikle bu hususun ele alınması gerekmektedir.
357 sayılı Askeri Hakimler Kanunun 2/D maddesinde Askeri Hakim ve Savcı ihtiyacının temin edileceği kaynaklar arasında üsteğmen ve yüzbaşı rütbesinin ilk üç yılında bulunan Harp Okulu mezunu subaylardan kendi hesabına hukuk fakültesini bitirenler sayılmış, bu subayların taşımaları gereken diğer özel şartlarının yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır. 357 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan Askeri Hakim Adaylarının seçilmesi ve yetiştirilmesine dair Yönetmeliğin işlem tarihinde yürürlükte olan 13 ncü maddesi; Hukuk fakültesi lisans öğrenimini kendi hesabına pekiyi ve iyi derece bitirmiş muvazzaf subaylar, yedek subaylar ve bayanlardan öngörülen nitelikleri taşıyan isteklilerin sayısı kontenjan miktarından fazla ise bunlar arasından, ihtiyaç bunlarla karşılanamıyorsa eksik kalan kontenjan kadarı orta derece ile bitirenler arasından sınavla seçilir.
Seçim, hukuk fakültesi lisans öğrenimini kendi hesabına pekiyi ve iyi derece ile bitirmiş muvazzaf subaylar ve yedek subaylar için mülakat ve yazılı sınav notlarının ortalaması, sicil notu ortalaması, mükafat ve ceza puanları dikkate alınarak 15 nci maddedeki esaslar dahilinde oluşacak değerlendirme notu ortalaması ve sıralamasına göre, bayanlar için mülakat ve yazılı sınav notu sıralamasına göre yapılır.
Yazılı sınavlarda başarılı sayılabilmek için, genel kültür sınavından 50 tam not üzerinden en az 30 ve daha fazla; meslek bilgisi sınavından, 50 tam not üzerinden en az 35 ve daha fazla not almış olmak şarttır. Ancak her iki sınavdan toplam 70 ve daha fazla not alanlar da başarılı sayılırlar.
Konuşmalı (mülakat) sınav, yazılı sınavdan sonra yapılır. Adayların genel davranışı, konuşmasındaki tutarlık ve akıcılık, belli bir konuyu anlama, anlatma ve açıklama yeteneği 50 tam not üzerinden değerlendirilir. Başarılı sayılabilmek için en az 40 ve daha fazla not almış olmak şarttır. Şeklinde, Aynı yönetmeliğin 15 nci maddesi; Yazılı sınavlar genel kültür ve meslek bilgisi konularından yapılır. Genel kültür soruları; EK-D de belirtilen konulardan, meslek bilgisi soruları; Anayasa, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu, Ceza Muhakemeleri Usulü Hukuku, Ceza Hukuku ve İdare Hukuku konularından seçilir.
Sınava soruları seçmeli veya anlatmalı veya müşterek olarak hazırlanır. Sınavda genel kültür bilgisi 50, meslek bilgisi 50 not olmak üzere 100 tam not üzerinden değerlendirme yapılır. Test usulüyle sınav yapıldığında genel kültür ve meslek bilgisinden ayrı ayrı 50şer soru sorulur.
Sınav kağıtları, kimlik ve metin kısımları ayrılabilecek şekilde hazırlanır. Kimlik ve metin kısımlarına aynı numaralar konur. Kimlik kısımları sınav sonunda ayrılacak sınav kağıtlarının değerlendirilmesi sonuçlanıncaya kadar açılmamak kaydıyla mühürlü bir zarf içerisinde saklanır. Metin kısmı sınav kurulu üyelerince ayrı ayrı okunur. Her üyenin takdir ettiği notların aritmetik ortalaması alınarak yazılı sınav kesin notu hesaplanır. Yazılı ve konuşmalı sınav notlarının aritmetik ortalaması sınav sonucu notunun oluşturur.
Değerlendirme notunun hesap edilmesinde, mülakat ve yazılı notların ortalaması alınır, çıkan rakama sicil not ortalaması eklenir ve ikiye bölünür. Çıkan toplam rakama EK-E de yer verilen Mükafat Puanları Çizelgesine göre hesap edilen puanlar eklenir. Ceza puanları ise, EK-Fde yer verilen Ceza Puanları Çizelgesine göre hesap edilerek toplamdan çıkarılmak suretiyle değerlendirme not ortalaması saptanır. şeklinde düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin 15 nci maddesi Ek Fıkrasında 1998 yılında yapılan değişiklik ile değerlendirme notunun hesap edilmesinde mülakat ve yazılı notlarının ortalamasına, sicil notu ortalaması eklenerek ikiye bölünmek suretiyle bulunacak rakama takdir puanının eklenmesi ve ceza puanının çıkarılması suretiyle Askeri Hakim adayı seçiminde sicil notunun, ceza ve takdir puanlarının etkili olması öngörülmüştür.
357 sayılı Kanunda muvazzaf subay kaynağından askeri hakim adayı seçilme esaslarını belirleme yetkisi yönetmeliğe bırakılmış, idareye bu yönde takdir yetkisi verilmiştir. İdare, kamu hizmetinin daha iyi yürütülmesi amacı ile kanuna aykırı olmamak şartı ile yönetmelikte personel seçiminde belirli kriterler getirebilir, daha seçici davranabilir. Anayasanın 70 nci maddesinde hizmete alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka bir ayırım gözetilmeyeceği belirtilmiştir. Bu hüküm uyarınca hizmete ilk alınmada görevin gerektirdiği niteliklerden başka bir ayırım gözetilmemelidir. Hizmete ilk defa alınmadan sonra sınıf değişikliği, meslekte yükselme durumlarında mesleki ve genel kültür sınavı yanında temayüz etmiş personelin safahatını belirleyen sicil, mükafat, ceza gibi kriterlerin personel seçiminde etki edecek şekilde yapılan düzenlemenin Anayasanın bu hükmüne ve 357 sayılı Askeri Hakimler Kanuna aykırı olduğunu söylemek mümkün değildir. Bu nedenle Anayasaya aykırılık iddiası ciddi görülmemiştir.
Davacı yönetmelik hükümlerinin yanlış yorumlandığını, yazılı sınav notlarının toplamına mülakat notunun eklenerek ikiye bölünmek suretiyle sınav notu ortalamasının bulunması gerektiğini bu durumda yapılacak değerlendirmeye göre kontenjana girmesi halinde askeri hakim adaylığına alınmama işleminin iptali gerektiğini iddia etmektedir. Yukarıda açıklanan yönetmelik hükümlerinin ve davalı idarenin gönderdiği belgelerin incelenmesinden Genel Kültür Bilgisi ve Meslek Bilgisi notlarından oluşan yazılı notların toplanarak ikiye bölünmek sureti ile yazılı sınav sonucunun belirlenmesi, yazılı sınav sonucu ile mülakat notunun toplanıp ikiye bölünmek suretiyle sınav sonuç ortalamasının hesaplanmasının doğru olduğu, davacının iddia ettiği gibi meslek bilgisi, genel kültür ve mülakat notlarından oluşan üç kriterin toplanıp ikiye bölünmesinin yönetmelik hükümlerine uygun bir hesaplama yöntemi olmadığı, davalı idarenin uygulamasının doğru olduğu sonucuna varılmıştır. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulunun 06.03.2003 tarih E.2002/7, K.2003/36, sayılı ve 06.03.2003 tarih E.2002/254, K.2003/35 sayılı kararları da aynı doğrultudadır. (Üyeler Hak. Yb. Muhittin KARATOPRAK ve Hak. Yb. Ayhan AKARSU, yönetmeliğin 13 ncü maddesinde genel kültür sınavından başarılı olabilmek için 50 tam not üzerinden 30 ve daha fazla, meslek bilgisinden basarili olmak için 50 tam not üzerinden 35 ve daha fazla alınması gerektiğinin, her iki sınavdan toplam 70 not alanların başarılı sayıldığının, konuşmalı sınavın 50 tam not üzerinden değerlendirilmesi ve en az 40 puan alması gerektiğinin belirtildiği ve sınav notlarının aritmetik ortalamasının sınav sonucunu oluşturduğunun düzenlendiği, yönetmeliğin hiçbir maddesinde genel kültür ve meslek bilgisi sınav sonuçlarının ortalamasının alınacağının ve bu ortalamanın yazılı sınav notunu oluşturacağının yazılı olmadığı, yönetmelikte yazlı sınav notlarının 100 üzerinden, mülakat notunun 50 üzerinden değerlendirilmesi gerektiğinin düzenlendiği, genel kültür ve meslek bilgisi sınav notlarının toplanıp ikiye bölünmesi durumunda mülakat notunun yönetmelik hükümlerinin aksine sınav sonucunu daha fazla etkilediği, bu nedenle yazılı sınav notları toplamına, mülakat notunun eklenerek yazılı ve konuşmalı olmak üzere iki kriter toplamının ikiye bölünmek suretiyle sınav sonucunun belirlenmesi gerektiğini belirterek bu görüşe katılmamışlardır.)
Davalı İdarenin gönderdiği 2003 yılı Askeri hakim adaylarının seçimine dair belgelerin incelenmesinden davacının hukuk fakültesini orta derece ile bitiren adaylar arasında idarenin belirlediği ve davacının iddia ettiği yöntemle değerlendirme yapılması durumunda yedi kişilik kontenjana giremediği, davacının askeri hakim adaylığına seçilmeme işleminde hukuku aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Askeri Hakim Adaylarının seçimine ve Yetiştirilmesine dair yönetmeliğin 15 Ek fıkrasının iptali isteminin REDDİNE,
2. 2003 yılında yapılan değerlendirme sonucu davacının askeri hakim adaylığına seçilmeme işleminin iptali isteminin REDDİNE (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy