(926 S. K. m. 24, 25) (Türk Silahlı Kuvvetleri Subay Sınıflandırma Yönetmeliği m. 11, 13) (AYİM 1 D. 23.05.2000 T. 2000/9 E. 2000/575 K.) (AYİM 2 D. 02.04.1997 T. 1996/598 E. 1997/291 K.) (YİBK 27.01.1973 T. 1972/6 E. 1973/2 K.) (DİBK 22.12.1973 T. 1968/8 E. 1973/14 K.) (DİDK 20.11.1998 T. 1998/581 E. 1998/580 K.) (Danıştay 10 D. 13.03.1991 T. 1988/2571 E. 1991/922 K.)
Davacı 27 Şubat 2003 tarihinde kayda geçen dava ve cevaba cevap dilekçelerinde özetle; 10 Ocak 2002 tarihinde meydana gelen Uçak kaza kırımı sonucunda uçuculuğunun durdurulduğunu, olay neticesinde 17 Mayıs 2002 tarihinde toplanan Uçuş Kıymetlendirme Kurulunun 24 Haziran 2002 tarih ve HRK: 6890-371-02/ Eğt. Uçş. Eğt./0.E.127405 sayılı kararı ile uçuştan çıkarılmasına oybirliği ile karar verildiğini, kurul kararı sonucunda HKY-12-19 Hava Kuvvetleri Sınıflandırma Kurulları ve Sınıflandırma Yönergesi gereği silah sistem, seyrüsefer ve istihbarat olarak yaptığı sıralamaya göre Hv.K.K.lığının 09 Eylül 2002 gün ve Per: 4601-332-02/Pl.Ynt.(Pl) onayı ile yeni sınıfının silah sistem olarak tesbit edildiğini ve 2002-2003 yılı Hava Subay Sıra Kitabında Hava Silah Sistem Subayları içerisinde yer aldığını, ancak yeni sınıfı silah sistem olan subayların kursa çağrılmasına rağmen kendisinin çağrılmadığını, 29 Kasım 2002 tarihinde hazırlanan ve Ocak 2003 tarihinde internette yayınlanan yeni Sınıflandırma Yönergesi (HKY 12-19(A)) gereği başka sınıflandırma yapılması için tercihlerinin istendiğini, bunu takiben Hv.K.K.lığının 28 ocak 2003 gün ve PER: 4601-39-03/Pl.Ynt.(Pl) sayılı yazısıyla istihbarat sınıfına geçirildiğine ilişkin onayın 5 Şubat 2003 tarihinde kendisine tebliğ edildiğini, uçuculuk hayatı boyunca hiçbir şekilde disiplinsizlik yapmadığını, kendisi gibi uçuculuktan ayrılan Ütğm.
..un silah sistem sınıfına ayrıldığını, kendisine ise yeni yürürlüğe giren HKY 12-19 (A) sınıflandırma yönergesinin uygulandığını Silah Sistem sınıfına ayrıldığının yayımlandığı tarihte bu yeni Yönergenin yürürlükte olmadığını, eski yönergede silah sistem sınıfına ayrılmasına engel hiçbir hükmün bulunmadığını belirterek silah sitem olan sınıfının istihbarat sınıfı olarak değiştirilmesi işleminin iptali ile öncelikle yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; 10 Ocak 2002 tarihinde meydana gelen uçak kaza kırımı sonucunda uçuculuğu durdurulan davacının Uçuş Kıymetlendirme Kurulunun 24 Haziran 2002 tarih ve HRK: 6890-371-02/Eğt.Uçş. Eğt./0.E.127405 sayılı raporu ile uçuştan çıkarılmasına karar verildiği, bu karar üzerine davacının Hv.K.K.lığının 09 Eylül 2002 gün ve PER: 4601-332-02/Pl. Ynt. (Pl) onayı ile silah sistem sınıfına geçirildiği, davacının bu yeni sınıfına (SS) göre Hava Subay Kıdem Sıra Kitabında Hava Silah Sistem Subayları içerisinde yerini aldığı, ancak daha sonra 29 Kasım 2002 tarihinde hazırlanan ve 21 Ocak 2003 tarihinde yayımlanan HKY 12 -19 (A) Sınıflandırma Yönergesinde belirtilen düzenlemelere göre davacının sınıfının yeniden değiştirilerek istihbarat sınıfına geçirildiği, Hv.K.K.lığının 28 Ocak 2003 gün ve PER: 4601-39-03/Pl Ynt (pl) yeniden sınıflandırma onayının 05 Şubat 2003 tarihinde davacıya tebliğ edildiği bunun üzerine davacının yeniden sınıflandırma işleminin iptali istemiyle 27 Şubat 2003 tarihinde AYİMde dava açtığı anlaşılmaktadır.
Davacının yürütmenin durdurulması istemi, AYİM 2 nci D. nin 18 Haziran 2003 gün ve Gensek No: 2003/ 376, Esas No: 2003/424 sayılı kararı ile reddedilmiştir.
926 sayılı TSK Personel Kanununun 24 ncü maddesi (b) bendinde Uçuculuk niteliğini kaybeden veya uçmak istemeyen uçucu subaylar yeniden sınıflandırılırlar. Ancak sınıf değişikliğini gerektirecek nitelikteki sıhhi sebepler hariç olmak üzere, kara havacılık ve pilot sınıfındaki kıdemli yüzbaşı ve daha üst rütbelerdeki uçuculuk niteliğini kaybeden veya uçmak istemeyen subaylar yeniden sınıflandırılmazlar. Bunların uçuculuk statüleri sona erer. hükmü mevcuttur.
Subay Sınıflandırma Yönetmeliği'nin 13/a maddesinde subay sınıflandırma faaliyeti, işlemleri, vasıtaları ve sınıflandırmanın ne şekilde yapılacağına dair teferruatlı hususların Kuvvet Komutanlıklarınca ve Jandarma Genel Komutanlığınca hazırlanacak yönergelerde gösterileceği hükme bağlanmıştır.
Konu ile ilgili Yönergelerdeki düzenlemeler incelendiğinde; davacının uçuştan çıkarılması sonucu silah sistem sınıfına geçirildiği, 09.09.2002 tarihinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı Sınıflandırma Kurulları ve Sınıflandırma Yönergesi (HKY 12-19) ile Hava Kuvvetleri Komutanlığı Uçuculuk Niteliği Yönergesi (HKY 21-(A)) nin yürürlükte olduğu görülmektedir. Sınıf değişikliği işleminin bu yönerge hükümleri esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
İlk sınıf değişikliği işleminin yapıldığı tarihte yürürlükte olan Hv.K.K.lığı Sınıflandırma Kurulları ve Sınıflandırma Yönergesinde (HKY 12-19), uçuş kurulu kararıyla uçuştan ayrılan personelin silah sistem sınıfına geçirilmesini engelleyen bir hüküm bulunmamaktadır. İlk işlem tarihinde yürürlükte bulunan Hv.K.K.lığı Uçuculuk Niteliği Yönergesinin ?(HKY 21-1(A)) birinci bölüm 4/g maddesinde; Her ne sebeple olursa olsun, kurul kararıyla uçuştan ayrılanlar bir daha uçuşa alınmazlar. Pilot adayları Hava Eğitim Komutanlığı Yönergesinde saptanan hükümlere tabidir hükmü yer almaktadır.
Yukarıda bahsedilen HKY 12-19 Yönergesi, 21.01.2003 tarihinde HKY 12-19(A) Sınıflandırma Yönergesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. HKY 12-19(A) Sınıflandırma Yönergesinin ikinci bölüm 4/1-b(1)(b)(?) maddesinde; Her ne sebeple olursa olsun uçuş kurul kararıyla uçuştan ayrılanlar bir daha uçucu sınıflara (pilot, silah sistem, seyrüsefer, uçucu jet makinisti, uçucu helikopter makinisti vb.) sınıflandırılmazlar hükmü yer almaktadır.
Yine yukarıda bahsedilen Hv.K.K.lığı Uçuculuk Niteliği Yönergesi (HKY 21-1(A)) Yönergesi de 31.12.2002 tarihinde yürürlükten kalkmış, yerine HKY 21-1(B) Uçuculuk Niteliği Yönergesi yürürlüğe girmiştir. Bu yönergenin birinci bölüm 4/g maddesinde; Mahkeme kararları haricinde her ne sebeple olursa olsun, kurul kararıyla, uçuştan ayrılanlar pilot, SS ve uçuş ekibi olarak bir daha uçuşa alınmazlar. (Pilot adayları HEY 164-2(B) Pilotaj Eğitim Yönergesinde saptanan hükümlere tabidir hükmü, aynı yönergenin üçüncü bölüm birinci kısım 6/h maddesinde uçuş kurulunun yetkileri arasında; Pilot statüsünün alınmasına ve isteği dahilinde S/S ve SS olarak sınıflandırılabilmesine aksi takdirde uçuş görevinden çıkarılmasına karar verme yetkisi bulunmaktadır.
Davacı 28.01.2003 tarihinde silah sistem sınıfından istihbarat sınıfına geçirilme işleminin hukuka aykırı olduğunu iddia etmektedir. Davalı idare ise davacının 09.09.2002 tarihinde silah sistem sınıfına geçirilmesinin hatalı olduğunun fark edilmesi üzerine yeniden sınıflandırıldığını, işlemin hukuka uygun olduğunu savunmuştur. Dava konusu olayda davalı idarenin yeni bir sebep olmaksızın sırf ilk işlemin hatalı olduğu gerekçesiyle ilk sınıflandırma işlemini, geleceğe yönelik olarak kaldırmasının ve yeniden sınıflandırma işlemine tabi tutmasının hukuka uygunluğunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
İdare düzenleyici işlemler ile hak yaratıcı olmayan bireysel işlemleri her zaman kaldırabilir. Hak yaratıcı bireysel işlemleri ise idare, ancak hukuka aykırı iseler dava açma süresi içinde kaldırabilir. Genel kural bu olmakla birlikte, idari işlem, ilgilinin yalan-yanlış beyanları veya hileli davranışları üzerine alınmışsa, açık ve ağır şekilde hukuka aykırı ise, yokluk ve butlan halleri var ise, idari işlem ve kararların, süre ile bağlı kalınmaksızın her zaman kaldırılabileceği ve geri alınabileceği hususunda gerek öğretide gerek adli ve idari yargı içtihatları arasında görüş birliği bulunmaktadır. (Yargıtay İBK 27.01.1973 tarih ve E:1972/6, K:1973/2 sayılı kararı R.G. 04.04.1973, Danıştay İBK 22.12.1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı R.G. 16.06.1974, Danıştay 10 ncu Dairesinin 13.03.1991 tarih ve E:1988/2571, K:1991/922 sayılı kararı, Danıştay DDGK 20.11.1998 tarih ve E:1998/581, K:1998/580, AYİM 1 nci Dairesinin 23.05.2000 tarih ve E:2000/9, K:2000/575, AYİM 2 nci Dairesinin 02.04.1997 tarih ve E:1996/598, K:1997/291 sayılı kararları)
Somut olaya dönüldüğünde; davacı uçuş kurulu kararıyla uçuştan çıkarılmıştır. Yeniden sınıflandırmaya tabi tutulduğu 09.09.2002 tarihinde yürürlükte olan HKY 12-19 Yönergesinde silah sistem sınıfına geçirilmesine engel bir hüküm yok ise de HKY 21-1(A) Yönergesinde her ne sebep olursa olsun kurul kararıyla uçuştan ayrılanların bir daha uçuşa alınmayacaklarına dair hüküm bulunmaktadır. Bu hüküm idareye takdir yetkisi tanımamakta, idareyi bu hükme uygun işlem tesis etmeye zorlamaktadır. Yani idarenin yetkisi bağlı yetkidir. Bu hükme rağmen davacının uçucu sınıf olan silah sistem sınıfına geçirilmesi idare için açık hata oluşturmaktadır. Yukarıda açıklandığı üzere açık hata bulunması durumunda idare hukuka aykırı işlemini süreyle bağlı kalmaksızın geri alabilecektir. Dolayısıyla davacının HKY 21-1(A) yönerge hükmüne rağmen silah sistem sınıfına geçirilmesi açık hata teşkil ettiğinden idarenin 4 ay gibi bir süre sonra yeni bir işlemle davacının sınıfını hizmet ihtiyaçları ve davacının tercihlerini de dikkate alarak istihbarat olarak değiştirilmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davacı aynı durumda bulunan Ütğm.
.. hakkında farklı uygulama yapıldığını ileri sürmüş ve davalı idare tarafından da, bir takım hukuki dayanağı olmayan ve yukarıda açıklanan Yönerge hükümleriyle çelişen savunmalarda bulunulmuş ise de, hukuka aykırı işlemler emsal olarak alınamayacağından, Ütğm
..hakkındaki hatalı uygulama, davacı için hukuka uygunluk nedeni olarak kabul edilemez.
926 sayılı TSK Personel Kanununun 25 nci maddesinde; İlk sınıflandırma ve yeniden sınıflandırma, sınıflandırma kurullarının kuruluşları, çalışma usulleri, kararlarını nasıl alacakları kurul üyelerinin nitelikleri ve sınıflandırmanın ne zaman ve nasıl yapılacağına ait hususlar sınıflandırma yönetmeliğinde gösterilir hükmü bulunmaktadır.
23.05.1968 tarih 12906 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Subay Sınıflandırma Yönetmeliğinin 11 nci maddesi ile Hava Kuvvetleri Komutanlığı Sınıflandırma Yönergesinin (HKY 12-19(A)) 2 nci bölüm 3 ncü maddesinde de aynı yönde hükümler mevcuttur.
Davacının 09.09.2002 ve 28.01.2003 tarihinde yapılan sınıf değişikliği işlemlerinde, Yasa ve Yönetmelikte belirtilen şekilde sınıflandırma kurul kararı alınmadığı görülmekte ise de, idarenin sınıf değişikliği hususunda bağlı yetki içerisinde hareket etme zorunluluğu karşısında şekil unsuru yönünden oluşan bu hukuka aykırılık davanın esasına etkili görülmemiş ve iptal nedeni sayılmamıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy