(1111 S. K. Geç. m. 38, Ek m. 1) (Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmelik m. 5)
Davacı vekili dilekçesinde özetle; davacının 1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 37 nci maddesi gereğince bedelli askerlik hakkından yararlanarak temel eğitimini tamamladığını, ödemesi gereken bedelin son taksitini ödemediği gerekçesiyle bedelli askerlik kapsamından çıkartıldığını, davacının 1111 sayılı Kanunun Geçici 38 nci maddesinde düzenlenen dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için yaptığı başvurunun reddedildiğini, davacının 38 nci maddede belirtilen tüm koşulları sağladığını, bu nedenle söz konusu olumsuz işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek iptali istemiyle dava açmıştır.
Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; davacının 1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 37 nci maddesi gereğince bedelli askerlik hizmetini ifa için 4.5.2000 tarihinde ikamet ettiği Almanyada Karlsruhe Başkonsolosluğuna başvurduğu, ayrıca 10.000 Alman Markı yatırdığı, başvurusu kabul edilen davacının 13.07.2000-13.08.2000 tarihleri arasında temel askerlik eğitimini tamamladığı, ancak 5000 Alman Markını zamanında yatırmadığı, davacıya ödemesi gereken bedeli ödemesi için 07.05.2001 tarihine kadar süre verildiği, ancak yine ödemediği, bunun üzerine bedelli askerlikten yararlanılmasına dair 1111 sayılı Kanunun Geçici 37 nci maddesi kapsamından çıkartıldığı, davacının bu defada 22.05.2003 EK Madde 1 kapsamında dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için 14 Eylül 1990 tarihinde T.C. Stuttgart Başkonsolosluğuna başvurduğu, ancak dövizle askerlik hizmeti dışında diğer askerlik hizmetlerinden biri ile yurtiçinde silah altına alınması nedeniyle başvurusu reddedildiği 19.06.2003 tarihinde kendisine bildirildiği, bunun üzerine vekili aracılığıyla anılan işlemin iptali istemiyle süresi içerisinde, AYİM de işbu davayı açtığı ve yürütmenin durdurulmasını talep ettiği anlaşılmaktadır.
AYİM 2 nci Dairesinin 29.08.2003 tarih Gen.Sek.: 2003/1550, Esas 2003/29 sayılı kararıyla yürütmenin durdurulması talebi reddedilmiştir.
Uyuşmazlık konusunun bedelli askerlik hizmeti kapsamından çıkartılma işlemi ile ilgili değil, dövizle askerlik hizmeti kapsamına alınmama noktasında olduğu şüphesizdir.
Dövizle askerlik hizmeti esaslarını düzenleyen 1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 38 nci maddesi; Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar dövizle askerlik hizmeti yapmak üzere başvurmayanlar ile başvurdukları halde döviz ödemeleri veya temel eğitimlerini süresi içinde yapmadıkları için dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılanlar, Ek Madde 1 deki şartları taşımaları halinde, iki yıl içinde durumlarını ispata yarayan belgeler ile birlikte konsoloslukları aracılığı ile askerlik şubelerine başvurmaları ve 7.668 Euro veya karşılığı yabancı ülke parasını başvuru sırasında defaten ödemeleri ve bir ay süreli temel askerlik eğitimini yapmaları halinde askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar. Birinci fıkra kapsamında bulunan ve Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 40 yaşını tamamlamış olanlar, 10.224 Euro veya karşılığı yabancı ülke parasını başvuru sırasında defaten ödemeleri halinde temel askerlik eğitimine tabi tutulmadan askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar. hükmünü içermektedir.
Madde metninden de açıkça anlaşıldığı üzere bu madde ile getirilen dövizle askerlik hizmetinden yararlanabilmek için; a) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 38 yaşını doldurduğu halde dövizle askerlik hizmeti yapmak için başvurmamış olmak, b) veya başvurmuş olmasına rağmen döviz ödemelerini veya temel eğitimini süresinde yapmadığı için dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılmış olmak, c) ve 1111 Sayılı Kanunun Ek Madde 1 deki şartları taşımak koşullarının gerçekleşmesi gerekmektedir.
Kanun metninden yeniden dövizli askerlik kapsamından istifade için dövizle askerlik hizmeti haricinde askerlik hizmetine başlamamış ve silah altında bulunmuyor olmanın da gerektiği değerlendirilmektedir.
Diğer yandan 1111 sayılı Askerlik Kanununun 3802 sayılı Kanunla değişik Ek Madde 1 deki Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek ya da sanatı icra ederek en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunan 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Memurlar Kanununa tabi yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgelerle birlikte bağlı bulundukları Türk Konsoloslukları aracılığıyla askerlik şubelerine başvurmaları halinde; 10.000 Alman Marki veya karşılığı kadar yönetmelikte belirtilecek yabancı ülke parasını, başvuru tarihinden itibaren 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ödemeleri ve bir aylık temel askerlik eğitimine tabi tutulmaları kaydıyla muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar.
hükmünü amirdir.
Kanun koyucu dövizle askerlik konusunda 1111 Sayılı Kanunun EK Madde 1 deki temel koşulları belirledikten sonra Ek Madde 3 ile bu koşulları taşıyanlar arasından dövizle askerlik hizmetinden kimlerin istifade edip, kimlerin istifade edemeyeceği konusunun Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceğini belirtmiştir. Bakanlar Kurulu da bu kurala uygun olarak yukarıda adı geçen Yönetmeliği çıkarmış ve Kanuna uygun olarak dövizle askerlik hizmetinden yararlanabilecek olan kişileri tespit etmiştir.
Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin İkinci Bölüm 5 nci maddesi ise Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak isteyen yükümlülerde; a)Oturma veya çalışma iznine sahip olarak en az üç yıl süre ile yabancı ülkede işçi, işveren sıfatıyla veya herhangi bir meslek veya sanatı icra ederek veya bir hizmet akdine dayanarak yabancı bandıralı gemilerde en az üç yıl süre ile fiilen gemi adamı olarak bulunmak ve bu durumlarını yükümlülüklerini tamamlayıncaya kadar kaybetmemiş olmak, b) Dövizle askerlik hizmeti dışında diğer askerlik hizmetlerinden biri ile yurt içinde silah altına alınmamış olmak, c) Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için 38 yaşını tamamladıkları aralık ayının sonuna kadar TC. Konsolosluklarına başvurmak ve başvuru sırasında haklarında belirlenen dövizi yönetmelikte gösterilen cins, miktar, süre ve şartlara uygun olarak ödemek, d) Dövizle askerlik hizmeti yükümlülüğünün devamı süresinde kesin dönüş yapmamış olmak, e) Temel askerlik eğitimine en geç 38 yaşını tamamladıkları yılı takip eden yıl içinde başlamak ve bitirmek şartları aranır hükmünü amir olmakla dövizle askerlik hizmetinden yararlanmanın ölçütleri ortaya konulmuştur. Anılan yönetmelik hükmünün Kanunun çizdiği sınırlar içerisinde kaldığı ve Kanuna aykırılık taşımadığı görülmektedir. Yukarıda belirtilen mevzuat çerçevesinde davacı bedelli askerlik hizmetine başvurmuş, başvurusu idare tarafından kabul edilerek askerlik yükümlülüğü altında temel askerlik eğitimi nedeniyle silah altına alınarak bu eğitimini tamamlamıştır. Ancak ödemesi gereken bedelin taksitlendirilen bölümlerinin tamamını hiç ödememesi üzerine bedelli askerlik kapsamından çıkartılmıştır. 1111 sayılı Askerlik Kanunun Geçici 38 nci maddesi atfı ile Ek Madde 1deki şartlara uyduğu bir an kabul edilse dahi, Kanunun Ek Madde 3 deki göndermesi gereği, hazırlanan Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin İkinci Bölüm 5 nci maddesi uyarınca, davacının dövizle askerlik hizmeti dışında bedelli askerlik statüsüyle temel askerlik eğitimi için silah altına alınmış olması nedeniyle dövizle askerlik hizmeti kapsamından istifade ettirilmesi mümkün bulunmadığından bedelli askerlik hizmeti kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmeyen davacının dövizle askerlik hizmeti kapsamından istifade ettirilmemesi işleminde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Yasal dayanaktan yoksun olan DAVANIN REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy