(6245 S. K. m. 14, 39, 45, 49) (1602 S. K. m. 71)
DAVANIN KONUSU: Geçici görev yolluğu ödenmemesi işleminin iptali istemi
SAVUNMANIN ÖZÜ: Jandarma trafik timinde görevli olan davacıya 6245 sayılı Harcırah Kanununun 49 ncu maddesi gereğince seyyar görev tazminatı ödendiğini, 49 ncu madde de belirtilen merkez veya il kuruluşu deyiminin görev bölgesini tanımladığını ve teşkilatın il sınırlarına dahil tam birimlerini kapsadığını, il kuruluşuna dahil olarak çalışan birimler içinde daha alt düzeyde daha dar kapsamlı birimler bulunsa dahi, seyyar görev tazminatı ödemelerinde il sınırlarının esas alınması gerektiğinin kanun gereği olduğunu, geçici görevle gönderilen yerin görev mahalli dışında ancak il kuruluşuna dahil bir birim olması durumunda da kanun gereği seyyar görev tazminatı ödeneceğini, ilçe jandarma komutanlıklarının il jandarma komutanlıklarına bağlı bulunduğunu, seyyar görev tazminatının ödenme, gündelik ve yol masrafının ise ödenmeme koşulunun, memuriyet mahalli dışında ve bir görev bölgesi içinde fiilen gezici olarak görev yapmak olduğunu, personelin belirli bir görev bölgesi içinde kalacak şekilde geçici bir görevle başka bir birlikte görevlendirilmesinin ayrıca gündelik ve yol masrafına hak kazandırmayacağını belirterek davanın reddi gerektiği yönünde savunma yapılmıştır.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: 6245 sayılı Harcırah Kanununda şartlarının uyması halinde seyyar görev tazminatı ve geçici görev harcırahının birlikte ödenmesine engel herhangi bir hüküm bulunmadığı, Samsun/Asarcık İlçe Jandarma Komutanlığı Jandarma Trafik Timinde gezici görev yapmakta olan ve bu görevinden dolayı seyyar görev tazminatı almakta iken 12.04.2003 - 25.09.2003 tarihleri arasında aynı il hudutları içinde başka bir ilçede (Terme) geçici görevle görevlendirilen davacıya 6245 sayılı Harcırah Kanununun 14 ncu maddesi gereğince ayrıca geçici görev harcırahı (yol masrafı ve yevmiye) ödenmesi gerekirken aksi yönde tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek işlemin iptaline, süresinde ödenmeyen geçici görev yolluğuna hakediş tarihinden ödeme tarihine kadar yasal faiz uygulanmasına karar verilmesi gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek idare Mahkemesi Üçüncü Dairesince raportör Hak.Bnb. İlter AKSOYLU'nun açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı 09.04.2004 tarihinde AYİM kaydına giren dava dilekçesinde özetle, Samsun Asarcık İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde Jandarma Trafik Tim elemanı olarak görev yapmakta iken Samsun İl Jandarma Komutanlığının 09.04.2003 gün ve HRK:2060-122-03/2909TRF(285) sayılı emri ile geçici görevli olarak Terme İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görevlendirildiğini, 12.04.2003 tarihinde geçici görev yerine katıldığını, 25.09.2003 tarihine kadar burada görev yaptığını, memuriyet mahalli dışındaki bir yere görevlendirilmiş olması nedeniyle Harcırah Kanununun 14 ve 39 ncu maddesinde düzenlenen yol masrafı ve gündeliğin ödenmesi gerektiğini, aynı kanunun 49 ncu maddesinde düzenlenen seyyar görev tazminatının memuriyet mahalli dışında ve belirli bir görev bölgesi içinde fiilen gezici olarak görev yapan memur ve hizmetlilere ödenmesi halinde bunlara ayrıca yol masrafı ve gündelik ödenmeyeceğini, Jandarma Trafik Tim Komutanlıklarının Emniyet Genel Müdürlüğü Bölge Trafik Şubelerinde olduğu gibi bölge dahilinde çalışmadıklarını, İl merkezine bağlı olmadıkları için il sınırları dahilinde de çalışmadıklarını, asli görevlerini konuşlandıkları ilçe jandarma Komutanlıklarında yürüttüklerini, dolayısıyla memuriyet mahallerinin konuşlandıkları ilçelerin belediye sınırları ile sınırlı olduğunu, bu nedenle ilçenin bağlı olduğu ilin sınırlarının, belirli bir görev bölgesi olarak algılanmasının yanlış olduğunu, kendisine seyyar olarak görev yapması nedeniyle ödenen seyyar görev tazminatının, geçici görevlendirilmesi nedeniyle ödenmesi gereken yol masrafı ve gündeliğin ödenmesine engel olmadığını, seyyar görev tazminatını jandarma trafik timlerinde görevli personelin tümünü aldığını, kendisinin geçici görevle başka bir ilçede görevlendirilmesine rağmen, asli görev yerinde görev yapan trafik tim personeli ile aynı harcırahı almasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu belirterek, geçici görev yolluğu ödenmemesi işleminin iptalini ve yasal faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasında mevcut belgelerin incelenmesi neticesinde; Asarcık İlçe Jandarma Komutanlığı Jandarma Trafik Tim elemanı olarak görevli olan davacının, Samsun İl Jandarma Komutanlığının 09.04.2003 gün ve HRK:2060-122-03/2909 TRF/285 sayılı emri ile geçici görevle Terme İlçe J.K.lığı emrinde görevlendirildiği, 12.04.2003 - 25.09.2003 tarihleri arasında Terme ilçesinde trafik tim elemanı olarak görev yaptığı, 25.09.2003 tarihinde asli görev yeri olan Asarcık ilçesine döndüğü, geçici görevle Terme İlçe J. K.lığında geçirmiş olduğu günler için geçici görev yolluğu ödenmesi için 02.10.2803 tarihli dilekçe ile müracaatta bulunduğu, Samsun İl J. K.lığının 11.11.2003 tarih ve MLY:5642-03/10181 sayılı yazılı ile davacıya seyyar görev tazminatı ödendiğinden ayrıca geçici görev yolluğu ödenemeyeceğinin bildirildiği, bunun üzerine davacının, 01.12.2003 tarihinde Samsun idare Mahkemesinde dava açtığı anılan mahkemenin 12.12.2003 tarih ve E:2003/1659, K:2003/1271 sayılı kararı ile görev yönünden davanın reddedildiği, kararın 20.01.2004 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, 1602 sayılı AYİM Kanununun 41 nci maddesinde belirtilen 30 günlük yasal süre içerisinde 05.02.2004 tarihinde AYİM'nde dava açıldığı, AYİM 3 ncü Dairesinin 17.03.2004 tarih ve E:2004/389, K:2004/301 sayılı kararı ile dilekçenin reddine karar verildiği, bu kararın davacıya 07.04.2004 tarihinde tebliğ edildiği ve 30 günlük yasal süre içerisinde davacı tarafından yenileme dilekçesi verilerek iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, Samsun/Asarcık İlçe Jandarma Trafik Timinde seyyar görev yapması nedeniyle 6245 sayılı Harcırah Kanununun 49 ncu maddesi gereğince Seyyar görev tazminatı almakta olan davacı Uzman Jandarmanın aynı il hudutları içinde başka bir ilçede (Terme) geçici görevle görevlendirilmesi ve burada da seyyar görev yapması halinde kendisine ayrıca geçici görev harcırahı (yol masrafı ve yevmiye) ödenip ödenmeyeceğine ilişkindir.
6245 sayılı Harcırah Kanununun 14 ncü maddesinde; muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilen memur ve hizmetlere muvakkit vazife harcırahı olarak yol masrafı ve yevmiye ödeneceği; 39 ncu maddesinde de, geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam yemeği (saat 19.00) zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun 49 ncu maddesinde ise; asli görevleri gereği memuriyet mahalli dışında ve belirti bir görev bölgesi (Merkez veya il kuruluşuna dahil birimlerde il sınırı, bölge şeklinde çalışan birimlerde bölge sınırı) içinde fiilen gezici olarak görev yapan memur ve hizmetlilere gündelik ve (Aşağıda unvanları sayılanlar hariç) yol masrafı ödenmeyeceği; ancak bunlardan, Maliye Bakanlığınca görev unvanları ile iş ve çalışma özellikleri uygun görülenlere; bu Bakanlıkça vize edilen cetvellere dayanılarak fiilen gezici görev yaptıkları günler için almakta oldukları aylık/kadro derecelerine göre müstahak oldukları yurtiçi gündeliklerinin üçte biri günlük tazminat olarak verileceği düzenlenmiştir.
6245 sayısı Harcırah Kanununun 49 ncu maddesi, asil görevleri gereğince memuriyet mahalli dışında ve belirli bir görev bölgesi içinde fiilen gezici olarak görev yapan memur ve hizmetlilerin yollukları hakkındaki esasları düzenlemektedir. Madde kapsamına girenler; görevlerinin gereği memuriyet mahallinin dışında ve belirli bir görev bölgesi içinde gezici olarak görev yapan memur ve hizmetlilerdir. Görev alanları merkez veya il kuruluşuna dahil birimlerde il sınırı, bölge şeklinde çalışan birimlerde ise bölge sınırı ile belirlenmiş, ancak görevlerini, memuriyet mahallinin dışında kalan bu yerlerde yapmaları maddenin uygulanmışı bakımından koşul olarak aranmıştır. Bunların durumları görevlerinin özelliği nedeniyle sabit görevli memurlarla farklılık gösterdiğinden, bu gibilere (maddede unvanları sayılanlar hariç) yel gideri ve gündelik yerine görevlerinin yapılmasından dolayı meydana gelen ek giderleri karşılamak için belirti miktarda tazminat ödenmesi kabul edilmiştir.
Bu açıklamalar çerçevesinde somut olaya dönüldüğünde; davacı Samsun ili Asacık ilçe J.K.lığı emrinde trafik tim elemanı olarak görev yapmakta iken, geçici olarak Samsun ili Terme İlçe J.K.lığı emrinde 12.04.2003 - 25.09.2003 tarihleri arasında yine trafik tim elemanı olarak görevlendirilmiş ve bu süreler içerisinde kendisine 6245 sayılı Harcırah Kanununun 45 nci maddesi gereği seyyar görev tazminatı ödenmiştir. Davacı başka bir ilçeye geçici olarak görevlendirilmesi nedeniyle almış olduğu seyyar görev tazminatının yanında, anılan Kanunun 14 ve 39 ncu maddeleri gereğince ayrıca geçici görev yolluğunun da ödenmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de; 6245 sayılı Harcırah Kanununun 49 ncu maddesinde belirli bir görev bölgesi, merkez veya il kuruluşuna dahil birimlerde bölge sınırı olarak tanımlanmıştır. Davacının geçici olarak görevlendirildiği Terme ilçesinde Samsun İl Jandarma Komutanlığının organik kuruluşunda olup Samsun İl Jandarma komutanlığının 3 belirli görev bölgesi sınırları içerisinde kalmaktadır. İl kuruluşuna dahil olarak çalışan birimler içinde daha ait düzeyde ve daha dar kapsamlı birimler bulunsa dahi seyyar görev tazminatı ödemelerinde il sınırlarının esas alınması Kanunun amir hükmünün bir gereğidir. Davacıya 6245 sayılı Harcırah Kanununun 49 maddesine göre seyyar görev tazminatı ödenmiş olduğundan, ayrıca anılan kanun 14 ve 39 ncu maddesine göre geçici görev yolluğu ödenmesi 49 ncu maddenin 1 nci fıkrasının son cümlesi gereği mümkün değildir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE,
2. 1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 71 nci maddesi uyarınca yargılama giderlerinin (posta giderleri dahil) davacıya YÜKLETİLMESİNE;
3. Samsun İdare Mahkemesinin 2003/1659 esas sayılı dava dosyasının İADESİNE, 03 ŞUBAT 20005 tarihinde üye Hak. Yb. M. Aydan AL'ın KARŞI OYU ve OYÇOKLUĞU ile karar verildi.
KARŞI OY
Davanın konusu Jandarma Trafik Timinde görevli olan davacıya bir başka ilçede görevlendirilmesi nedeniyle geçici görev yolluğu ödenip ödenmeyeceğine ilişkindir.
Konuya ilişkin mevzuat hükümleri şu şekildedir:
10 Şubat 1954 gün ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun Seyyar Olarak Vazife Gören Memur ve Hizmetliler başlığını taşıyan değişik 49 ncu maddesi Asli görevleri gereği memuriyet mahalli dışında ve belirli bir görev bölgesi (Merkez veya il kuruluşuna dahil birimlerde il sınırı, bölge şeklinde çalışan birimlerde bölge sınırı) içinde fiilen gezici olarak görev yapan memur ve hizmetlilere gündelik ve (Aşağıda unvanları sayılanlar hariç) yol masrafı ödenmez.
(Değişik 2. fıkra: KHK/311 - 14.1.1988) Bunlardan, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca görev unvanları ile iş ve çalışma özellikleri uygun görülenlere; bu Bakanlıkça vize edilen cetvellere dayanılarak fiilen gezici görev yaptıkları günler için almakta oldukları aylık/kadro derecelerine göre müstahak oldukları yurtiçi gündeliklerinin üçte biri günlük tazminat olarak verilir.
Takip memuru, gezici sağlık memuru, ebe, orman muhafaza memuru koruyucu, koruma memuru; posta dağıtıcısı hat bakıcısı, tahsildar, gezici başöğretmen ve görev niteliklerinin bunlara benzediği Maliye Bakanlığınca onaylanacak diğer memur ve hizmetlerin yol masrafları mutat taşıt araçlarına fiilen ödedikleri miktarlar üzerinden karşılanır. düzenlemesini içermektedir.
Bu düzenlemeye göre seyyar olarak vazife gören memur ve hizmetlilerin günlük tazminat alabilmeleri için;
a. Asli görevleri gereği memuriyet mahalli dışında ve belirli bir görev bölgesi (Merkez veya il kuruluşuna dahil birimlerde il sınırı, bölge şeklinde çalışan birimlerde bölge sınırı) içinde görev yapmak
b. Bu görevlerini fiilen ve gezici olarak yapmaları,
c. Maliye ve Gümrük Bakanlığınca görev unvanları ile iş ve çalışma özelliklerinin uygun görülmesi gerekmektedir.
Dava konusu uyuşmazlığın Jandarma Trafik Timlerinin asli görevleri gereği memuriyet mahalli dışında ve belirli bir görev bölgesi (Merkez veya il kuruluşuna dahil birimlerde il sınırı, bölge şeklinde çalışan birimlerde bölge sınırı) içinde görev yapıp yapmadıkları hususunda oluştuğu görülmektedir.
Jandarma Trafik Timlerinin, il kuruluşuna dahil olarak bir başka ifadeyle İl Jandarma Komutanlığı kuruluşunda ve il sınırı içinde görev yaptıklarının tespiti durumunda geçici görev tazminatının ödenmeyeceği aksi durumda ise ödeneceği anlaşılmaktadır.
10 Mart 1983 gün ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 10 uncu maddesi Jandarmanın genel olarak görev ve sorumluluk alanının; polis görev sahası dışı olduğunu belirtmeksizin sonra bu alanların il ve ilçe belediye hudutları haricinde kalan veya polis teşkilatı bulunmayan yerler olarak belirlemiştir.
Jandarma Teşkilatı Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin 19ncu maddesi de Kanunun 10 ncu maddesine uygun olarak mülki teşkilata tabi olan jandarma iç güvenlik birliklerinin genel olarak görev ve sorumluluk alanının; polis görev alanının dışı olduğunu ve bu alanların İl ve İlçe belediye sınırları dışında kalan ya da polis teşkilatı bulunmayan yerler olarak tanımlamıştır.
Kanunun 7 nci maddesi de Jandarmanın sorumluluk alanlarında genel olarak:
a) Mülki görevler, Emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak, kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak,
b) Adli görevler; İşlenmiş suçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak ve bunlara ilişkin adli hizmetleri yerine getirmek,
c) Askeri görevler; Askeri kanun ve nizamların gereği görevlerle Genelkurmay Başkanlığınca verilen görevleri yapmak,
d) Diğer görevler; Özel koruma ve kollama görevleri, uyuşturucu, barut ve patlayıcı maddelere ilişkin vb. görevler (Yön. Md. 43) olmak üzere 4 görevinin bulunduğunu düzenlemiştir.
Ayrıca yukarıda belirtilen görevler dışında kalan ve diğer kanun ve nizam hükümlerinin sırası ile bunlara dayalı emir ve kararlarla verilen görevlerde Jandarmanın görevleri arasında belirtilmiştir.
Jandarma Teşkilatı Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin 7/b maddesi her ilde, o ilin adıyla anılan İl Jandarma Komutanlıklarının kurulacağını ve bir il sınırları içinde bulunan ve İl Jandarma Komutanlığına bağlı Jandarma İç Güvenlik Birliklerinin; o İl Jandarmasını oluşturacaklarını; 7/e maddesi her İlçede o İlçenin adıyla anılan ilçe jandarma komutanlıklarının kurulacağını ve bir ilçe sınırları içinde bulunan ve İlçe Jandarma Bölük Komutanlığına bağlı, Jandarma İç Güvenlik birliklerinin; o ilçe Jandarmasını oluşturacaklarını düzenlemektedir.
Jandarma Teşkilatı Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin 14 ncü maddesi İl Jandarma Komutanlarının il içindeki bütün Jandarma İç Güvenlik Birliklerinin sorumlu amiri ve komutanı olduğunu ve kendi görev ye sorumluluk alanında emniyet asayişi sağlamak için gereken önlemleri almak, İl içindeki Jandarma birliklerinin mülki, adli, askeri vs mesleki görevlerine ilişkin görev ve işlemlerin tam, doğru ve zamanında yapılmasını sağlamak, denetlemek: yanlış ve eksikliklerin nedenlerini inceleyerek gidermek, gerektiğinde soruşturma yapmak olarak belirlemiştir,
Jandarma Teşkilatı Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin 15nci maddesi İlçe Jandarma Komutanlarının İlçe sınırı içinde bulunan ve ilçe jandarma komutanlığına bağlı birlik ve karakolların sorumlu amiri ve komutanı olduğunu, kendi görev ve sorumluluk alanında emniyet ve asayişi sağlamak için gereken önlemleri almak, mülki, adli, askeri ve diğer görevleri yerine getirmek, İlçe Jandarma Bölük komutanlığına bağlı birlik vs karakolları denetleyerek, görevin iyi yapılmasını sağlamak ve gerektiğinde soruşturma yapmak olarak belirlemiştir.
Jandarma Teşkilatı Görev ve Yetkileri Yönetmeliğinin 16 ncı maddesi Jandarma Karakol Komutanlarının görevini Kanun ve nizamlar içinde mülki, adil, askeri ve diğer görevleri yürütmek olarak belirlemiştir.
Belirtilen düzenlemelerle İl Jandarma Komutanlıklarının mülki görevleri bulunmakla birlikte bu görevlerin ve Jandarmaya Kanunlarla verilen diğer görevlerin esas itibariyle İlçe Jandarma Komutanlıkları tarafından yerine getirileceği anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda mülki, adli, askeri ve diğer görevlerin dışında kalan ve kanunlarla verilen diğer görevlilerin biri olduğu anlaşılan; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 6 ncı ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 8 nci maddeleri trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin veya trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkili olduğunu ve Jandarma Teşkilatının trafik hizmetlerine ilişkin çalışma şekil ve şartları, görevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri ve sorumluluklarına alt hususların Jandarma Genel Komutanlığınca belirleneceğini düzenlemektedir.
Nitekim dava dosyasında bulunan Samsun İl J.K.lığının 17.07.2000 tarih ve HRK.: 2060-201/(6994) Asyş.Şb.Trf.Ks.(514) sayılı yazılarından Jandarma Trafik Timlerinin İlçe Jandarma Komutanlıkları kuruluşuna verildiği belirtilmektedir.
Bu düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesinden; Trafik hizmetlerinin polisin veya trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde İlçe Jandarma Komutanlıkları bünyesinde yerine getirileceği, görevin esas itibariyle Jandarmanın görev ve sorumluluk alanı olan belediye sınırları dışında yapılacağı anlaşılmaktadır.
İlçe Jandarma Komutanlıkları belediye sınırlan içerisinde konuştu bulunmakla birlikte esas İtibariyle belediye sınırları dışında görev yaptıkları dikkate alındığında; Jandarma Trafik Tim personelinin de, asli görevleri gereği memuriyet mahalli (Memur ve hizmetlinin asil görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sın ıslan içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü veya kurumlarınca sağlanan taşıt araçtan ile gidilip gelinebilen yerler) dışında ve ilçe teşkilatının belediye sınırları dışında kalan bölgede görev yaptığı, bu nedenle seyyar görev tazminatının 6245 sayılı Harcırah Kanununun 49 ncu maddesi uyarınca ödendiği anlaşılmaktadır.
Söz konusu personele seyyar görev tazminatının ödenmiş olması nedeniyle ilçe belediye sınırları dışında ancak ilçe sınırı içerisinde kalan bölgede geçerli olan görev ve yetki sorumluluğunun tüm il sınırı içerisinde genişlediğinin kabul edilmesi, mülki teşkilatlanma esasları nedeniyle mümkün değildir.
Bu nedenle; Jandarma Trafik Timlerinin İlçe Jandarma Komutanlıkları bünyesinde görev yapmaları, görev alanının il sınırları yerine görevlendirildikleri İlçe sınırı olması nedenleriyle ilçe jandarma komutanlıklarının diğer personeli gibi farklı İlçe Jandarma Komutanlıkları bünyesinde belirli sürelerle görevlendirilmelerinin geçici görev niteliğinde olması karşısında; geçici görev yolluğu ödenmesi gerekirken seyyar görev tazminatının ödenmesine devam edileceği yönündeki çoğunluk görüşürü katılamadım. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy