(1111 S. K. m. 35, Ek m. 1, 3) (Dövizle Askerlik Hizmetinin Uygulanması Esasları Hakkında Yönetmelik m. 4, 7)
Davacı vekili 17.06.2004 tarihinde AYİM kaydına giren dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Almanyada işçi olarak çalıştığını, 15.05.2001 tarihinde Berlin Başkonsolosluğuna başvurarak askerliğinin ertelenmesi talebinde bulunduğunu, talebinin kabul edilerek askerliğinin 31.10.2004 tarihine kadar ertelendiğini, erteleme tarihinin sona ermek üzere olması nedeniyle Mayıs 2004te dövizle askerlik hizmetinden faydalanmak için Berlin Başkonsolosluğuna başvurduğunu, burada kendisine önceki erteleme işleminin yaş sınırı nedeniyle iptal edildiğinin, bakaya durumuna düştüğünün ve dövizle askerlik hizmetinden faydalanamayacağının bildirildiğini, daha önce aldığı erteleme kararı doğrultusunda hareket eden ve gelişmelerden haberi olmayan müvekkilinin, idarenin hatası nedeniyle sorumlu tutulamayacağını, Almanyada işçi olarak çalışmasına rağmen pasaportunun temdit edilmediğini, sınır dışı edilme tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını ve telafisi imkansız zararlara uğramasının söz konusu olduğunu ileri sürerek, dövizle askerlik hizmetinden yararlandırılmama işleminin iptaline, öncelikle yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacının yürütmenin durdurulmasına ilişkin talebinin, AYİM 3.D.nin 30.06.2004 tarih ve Gensek. No: 2004/1865, E.No: 2004/908 sayılı kararı ile reddine karar verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; 1965 doğumlu olan davacının 01.01.1984 tarihinde askerlik çağına girdiği, oturma veya çalışma iznine haiz olarak yabancı ülkede meslek ve sanat icra ettiği gerekçesiyle 1111 Sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi gereğince 31.10.2000 tarihine kadar askerliğinin ertelendiği, müteakip erteleme işlemi için 15.05.2001 tarihinde Berlin Başkonsolosluğuna başvurduğu, Berlin Başkonsolosluğu tarafından davacının erteleme talebi uygun görülerek 31.10.2004 tarihine kadar askerliğinin ertelenmesi için Şırnak Askerlik Şubesi Başkanlığına teklifte bulunulduğu, 1111 Sayılı Askerlik Kanununun 35/G maddesi hükmüne göre davacının askerliği ancak 31.12.2003 tarihine kadar ertelenebileceğinden, 31.10.2004 tarihinin sehven yazıldığını fark eden Askerlik Şubesince davacının erteleme işleminin yapılmadığı ve teklif yazısının düzeltilmesi için 25.05.2001 tarihinde Konsolosluğa iade edildiği, ayrıca 38 yaşını doldurduğu yılın sonu olan 31.12.2003 tarihine kadar öngörülen dövizin tamamını ödeyerek dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere başvuru işlemlerini tamamlaması için hazırlanan Şırnak Askerlik Şubesi Başkanlığının 08.04.2003 tarihli yazısının davacıya, Konsolosluğa ve yurt içindeki kanuni yakınlarına gönderildiği, davacının 38 yaşını doldurduğu yılın sonu olan 31.12.2003 tarihine kadar başvuru yapmadığı, Mayıs 2004 tarihinde Berlin Başkonsolosluğuna başvurduğu, burada kendisine dövizle askerlik hizmetinden yararlanamayacağının söylendiği, bunun üzerine vekili aracılığıyla 25.05.2004 tarihinde Milli Savunma Bakanlığına müracaat ettiği ve Milli Savunma Bakanlığı 07.06.2004 tarihli yazısıyla talebinin reddedildiği, 17.06.2004 tarihinde yasal süre içerisinde işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dövizle askerlik hizmetinin uygulanması ile ilgili esasların düzenlendiği 1111 sayılı Kanunun Ek-1 nci maddesi Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren sıfatıyla veya bir meslek ya da sanatı icra ederek, en az üç yıl süre ile fiilen yabancı ülkelerde bulunan 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanununa tabi yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgelerle birlikte bağlı bulundukları Türk konsoloslukları aracılığıyla askerlik şubelerine başvurmaları halinde; 10 000 Alman Markı veya karşılığı kadar yönetmelikte belirtilecek yabancı ülke parasını, başvuru tarihinden itibaren 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar ödemeleri ve bir aylık temel askerlik eğitimine tabi tutulmaları kaydıyla muvazzaf askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılırlar
Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak üzere yaptıkları başvuruları kabul edilen yükümlülerden; gereken şartları taşımadıkları anlaşılanlar, ödemeleri gereken yabancı ülke parasını yönetmelikte belirtilen sürelere uygun ödemeyenler, belirtilen yaş sınırı sonuna kadar temel askerlik eğitimini yapmayanlar, ücret veya maaşları yurt içinden transfer edilenler, yabancı ülkelerde resmi bir görevle bulunanlar, dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için gereken yükümlülüklerinin devamı süresince toplam olarak her takvim yılının yarısından fazlasını yurt içinde geçirenler, yurda kesin dönüş yapanlar, istekleriyle vazgeçenler, askerliğe elverişsiz oldukları tespit edilenler; Milli Savunma Bakanlığınca dövizle askerlik hizmeti kapsamından çıkartılarak, durumlarına uygun askerlik işlemine tabi tutulurlar. hükmünü amirdir.
Kanunda belirtilen esaslara göre dövizle askerlik hizmetinden istifade edebilecek veya edemeyecek yükümlüler ile ilgili şartlar, ödeme işlemleri, toplanan dövizin kullanılması, celp, sevk, eğitim, izin, sağlık, özlük hakları, geçici ve kesin terhis işlemleri, geri ödeme ile ilgili işlemler, hizmet hesabi, olağanüstü hallerde göreve çağırma, beyan edilen belge ve bilgilerin doğruluğunun araştırılması, yurt içinde ve yurt dışında yürütülen faaliyetlerin denetlenmesi usulleri ile diğer işlemler, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceği 1111 sayılı Kanunun Ek-3 ncü maddesinde belirtilmiştir.
1111 sayılı Kanunun Ek-3 ncü maddesi gereğince çıkartılan Dövizle askerlik Hizmetinin uygulanmasına Dair Yönetmeliğin; 4/a maddesinde Yükümlü: yurt dışında bulunan, askerlik çağına gelmiş ve dövizle askerlik yapma hakkini haiz Türk vatandaşları, 4/e maddesinde Başvuru: dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak isteyen yükümlülerin istenen belgeleri bağlı oldukları konsolosluklara ibraz etmeleri, istenen dövizi ödemeleri, konsolosluklarca, belgelerinin doğruluğu ile Kanuna ve Yönetmeliğe uygunluğunun belirlenmesinden sonra, haklarında EK-A Başvuru Belgesinin düzenlenmesi ile oluşan, en geç 38 yaşını doldurulduğu yılın sonuna kadar sonuçlandırılması gereken işlem, 4/ü maddesinde Yükümlülük: yükümlülerin, temel askerlik eğitimini yapmaları ve başvuru sırasında belirlenen ödeme takvimine uygun olarak 10.000 Alman Markı veya karşılığı yabancı ülke parasını ödemeleri, 4/v maddesinde Döviz ödeme: yükümlülerin başvuru sırasında belirlenen cins ve tutar üzerinden ödeyecekleri dövizlerin, T.C. Merkez Bankasında açılmış bulunan Milli Savunma Bakanlığı özel döviz hesabına transferinin yapılmış olması olarak tanımlanmıştır, Yönetmeliğin 5 nci maddesinde dövizle askerlik hizmetinden yararlanma şartları sayılmış, 5/c maddesinde de; Dövizle askerlik hizmetinden yararlanmak için 38 yaşını tamamladıkları yılın Aralık ayının sonuna kadar T.C. konsolosluklarına başvurmak ve başvuru sırasında haklarında belirlenen dövizi, Yönetmelikte gösterilen cins, miktar, süre ve şartlara uygun olarak ödemek gerektiği hükme bağlanmıştır.
Yönetmeliğin 7 nci maddesinde ödeme süreleri belirtilmiş; Yükümlülerin, başvurdukları tarihteki yaş durumlarına göre toplam dövizi peşin ya da dörtte birini peşin, kalanını 38 yaşını tamamladıkları yılın sonuna kadar olmak üzere en çok üç eşit taksitte ödeyebilecekleri, 38 yaşında başvuranların, toplam dövizi, başvuru sırasına peşin olarak ödeyecekleri hükme bağlanmıştır.
Davacı vekili, müvekkili hakkında 31.10.2004 tarihine kadar erteleme kararı alınmasının müvekkilinin müracaat etmesini engellediğini, bu erteleme kararına güvenerek zamanında müracaat etmediğini, daha sonraki gelişmelerden ise haberdar edilmediklerini, kusurlu olan tarafın idare olduğunu, bu hatalı işlemlerden doğan zararların davacıya yüklenmemesi gerektiğini ileri sürmüştür. Bu durumda ortada bir erteleme işlemi bulunup bulunmadığının irdelenmesi gerekmektedir.
Yabancı ülkelerde bulunan vatandaşlarımızın askerliklerinin ertelenmesi ile ilgili esasların düzenlendiği 1111 sayılı Kanunun 35/G maddesi Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren veya bir meslek ya da sanat mensubu sıfatı ile yabancı ülkelerde bulunan yükümlüler, durumlarını ispata yarayan belgeler ile bağlı bulundukları Türk konsolosluklarına başvurmaları halinde, bunların son yoklama, celp ve sevk gibi her türlü askerlik işlemleri; iki yılda bir yenilenmek kaydıyla, 38 yaşlarını tamamladıkları yılın sonuna kadar Milli Savunma Bakanlığınca ertelenebilir. Erteleme şartlarını haiz olmadıkları anlaşılanlar veya erteleme sebebi ortadan kalkanlarla kendi istekleriyle erteleme hakkından vazgeçenlerin ertelemeleri iptal edilerek, askere sevkleri sağlanır. hükmünü amirdir. Anılan Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere, yabancı ülkede bulunan bir vatandasın hakkında konsolosluk tarafından tanzim edilen erteleme belgesinin geçerlilik kazanabilmesi için Milli Savunma Bakanlığı (askerlik şubeleri) tarafından onaylanması gerekmektedir. Milli Savunma Bakanlığı (askerlik şubeleri) tarafından onaylanmayan erteleme belgeleri hukuken geçerli olmadığı gibi, onaylanmamış bir belgeye istinaden bir vatandaşın askerliğinin ertelendiğini kabul etmek de mümkün değildir.
Yukarıdaki maddelerde de açıklandığı üzere, 31 Ekim 2000 tarihine kadar 1111 sayılı Kanunun 35/G maddesi kapsamında askerliği erteli olan davacı, müteakip erteleme işlemi için 2001 yılında T.C. Berlin Başkonsolosluğuna başvurmuş ve 31 Ekim 2004 tarihine kadar askerliğinin ertelenmesi teklif edilen Berlin Başkonsolosluğunun 15.05.2001 günlü erteleme belgesi askerlik şubesine gönderilmiştir. Berlin Başkonsolosluğunun 15.05.2001 günlü erteleme belgesinde, askerliğinin 31 Ekim 2004 tarihine kadar ertelenmesinin teklif edilmesi, davacının askerliğinin anılan tarihe kadar ertelendiği anlamına gelmemektedir.
1111 sayılı Kanunun 35/G maddesi dikkate alındığında, davacının askerliğinin ertelenebileceği en son tarih 31 Aralık 2003tür. 31 Ekim 2004 tarihi ilgili konsolosluk tarafından sehven yazılmıştır. Nitekim, askerlik şubesi erteleme belgesindeki yanlışlığı fark ettiği için erteleme bitim tarihinin düzeltilmesi maksadıyla, 25 Mayıs 2001 tarihli yazısı Ekinde erteleme belgesini ilgili konsolosluğa iade etmiştir. Bu nedenle, dava dilekçesinde iddia edilen davacının askerliğinin 31 Ekim 2004 tarihine kadar ertelendiği iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.
Yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde, 38 yaşını doldurduğu yılın sonuna kadar öngörülen dövizin tamamını ödeyerek başvuru işlemlerini tamamlamayan davacının dövizle askerlik hizmetinden yararlandırılmaması yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy