(1602 S. K. m. 20, 21) (UYM. MAH. 23.12.1996 T. 1996/63 E. 1996/108 K.)
Davacı vekili 01.02.2005 tarihinde AYİM kayıtlarına geçen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 02.10.1978 yılında şehit olan oğlu nedeniyle 01.07.1986 tarihinden itibaren vazife malullüğü yetim aylığının bağlandığını, Ordu Sigorta İl Müdürlüğünün 10.06.2004 tarihli yazısı ile müvekkilin 01.04.1987 yılından itibaren maaş aldığının bildirilmesi ve Ünye Kaymakamlığı İlçe İdare Kurulunun muhtaç olmadığı kararının verilmesi üzerine Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce 14.08.2004 tarihli kararı ile yetim aylığının 01.11.1999 tarihinden itibaren kesilerek adına borç çıkartılarak tahsiline karar verildiğini, bu durumun kazanılmış haklara aykırı olduğunu ve idareye güveni zedeleyeceğini belirterek, vazife malullüğü yetim aylığının kesilmesiyle ilgili işlemin iptalini ve yürütmenin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
AYİM Genel Sekreterliğinin 08.02.2005 tarih Gensek:2005/257/Id.Ks. sayılı yazısı ile yürütmenin durdurulması hakkında bir karar verilmesi için dosya 3 ncü Daireye gönderilmiştir.
1602 sayılı Kanunun 20 nci maddesinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin askeri olmayan makamlarca tesis edilmiş olsa bile asker kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini yapacağı, aynı madde de bu konunun uygulamasında asker kişiden maksadın Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, askeri memur, astsubay, askeri öğrenci, uzman çavuş, uzman jandarma çavuş, erbaş ve erler ile sivil memurlar olduğu belirtilmiştir. Aynı kanunun 21 nci maddesinde 20 nci madde de belirtilen kişileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden dolayı menfaati ihlal edilenler tarafından açılacak davaların Askeri Yüksek İdari Mahkemesinde çözümleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Bir davaya Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde bakılabilmesi için işlemin asker kişiyi ilgilendirmesi ve askeri hizmete ilişkin olması gerekmektedir. Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden davacıya askerlik hizmetini yaparken vefat eden oğlu nedeniyle vazife malûllüğünden dolayı 1986 tarihinde yetim aylığı bağlandığı, muhtaçlık şartının ortadan kalktığı gerekçesi ile 2004 yılında maaşının kesildiği anlaşılmaktadır. Davacının oğlunun vazife malûlü olduğu hususunda bir uyuşmazlık bulunmamakta, uyuşmazlık sadece muhtaçlık noktasında düğümlenmektedir. Uyuşmazlığın çözümünün askerlik hizmeti ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Uyuşmazlık Mahkemesinin 23.12.1996 tarih 1946/63-108 E.K. sayılı kararında jandarma erinin malûlen emeklilik maaşının kesilmesine ilişkin davada askeri hizmete ilişkin olma şartı gerçekleşmediğinden davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğine yine Uyuşmazlık Mahkemesinin 27.05.2002 tarih 2002/12-19 E.K. sayılı kararında vazife malûlü kabul edilerek dul ve yetimlerine aylık bağlanan şehit oğlundan dolayı büyük babaya muhtaçlık bulunmadığı gerekçesi ile aylık bağlanmaması işleminin iptali davasında dava konusu işlemin askeri hizmete ilişkin bir yanının bulunmadığı vurgulanarak genel idari yargının görevli olduğu belirtilmiştir.
Davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmesi için gerekli olan dava konusu işlemde askeri hizmete ilişkin olma şartı gerçekleşmediğinden görev yönünden davanın reddine karar verilmiş, yürütmenin durdurulması talebi değerlendirilmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın görev yönünden REDDİNE,
KARŞI OY GEREKÇESİ
Davacı vekili dava dilekçesinde; Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün sebep işlemi olan Ünye Kaymakamlığı İlçe İdare Kurulunun davacının muhtaç olmadığı kararının iptalini talep etmemiş, aksine Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünce tesis edilen davacının muhtaç olmadığı sebebine dayalı yetim aylığının kesilmesi işleminin iptalini talep etmiştir. Dava dilekçesinden anlaşıldığı üzere; davacı ile davalı idare arasındaki uyuşmazlık Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün davacının muhtaç olmadığı sebebine dayalı tesis ettiği işlemdir. Davacı ile davalı idare arasındaki uyuşmazlığın Ünye Kaymakamlığı İlçe İdare Kurulunun davacının muhtaç olmadığı yönündeki kararına ilişkin olması durumunda, tesis edilen işlemin askeri hizmete ilişkin olmaması nedeniyle AYİM in görevli olmayacağı açıktır. AYİM de davacının muhtaç olmadığı sebebine dayalı tesis edilen yetim aylığının bağlanmaması işleminin iptali istemli davalarda; Dairemiz görevsizlik kararı vermemekte, davacının muhtaç olup olmadığını araştırmakta ve davayı esastan sonuçlandırmaktadır. Kanaatimce idari davalarda istemle bağlı olmanın zorunlu bir sonucu olarak; davalı Emekli Sandığı Genel Müdürlüğünün yetim aylığının kesilmesi işleminin sebebi olarak belirtilen ve dosya kapsamında bulunmayan Ünye Kaymakamlığı İlçe İdare Kurulunun kararının temini ile davacının yetim aylığını alabilmesi için Kanunda öngörülen muhtaç olma koşulunu taşıyıp taşımadığının tespiti ile esastan bir karar verilmesi gerekirken, görevsizlik kararı verilmesinin kanuna uyarlı olmadığını düşündüğümden çoğunluğa katılamadım. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy