(634 S. K. m. 1) (1602 S. K. m. 21, 40) (2577 S. K. m. 14, 15) (2946 S. K. m. 1, 11) (178 S. KHK. m. 13) (Kamu Konutları Yönetmeliği m. 1)
Davacı 09.04.2007 tarihinde AYİMde kayda geçen dilekçesi ile 12.09.2007 tarihinde kayda geçen savunmaya cevap dilekçesinde özetle; Küçükyalı Askeri Lojmanları 17 nci Grup Lojman Yönetim Kurulu Başkanı ve Site Üst Yönetimi Denetçisi görevini yürüttüğünü, 16.03.2007 tarihinde lojman yönetim ve denetim kurullarının denetleneceğinde dair emri tebellüğü ettiğini, emri incelendiğinde, asıl emrin 1 nci Or. K.lığının 08.03.2007 tarihli emri olduğunu anladığını, denetlemede emniyet tedbirleri, muhasebe kayıtları, işletme, bakım ve onarım konuları ile çevre düzenlemelerinin değerlendirileceğinin belirtildiğini, söz konusu emrin dayanağının ise 1 nci Ordu K.lığı ve İstanbul Garnizon Konut Özel Yönergesi olduğunu, Yönergelerin üst normlara aykırı olamayacağını, TSK Konut Yönergesi ile Kamu Konutları Yönetmeliğinin bu denetleme görevini Lojman Genel Kurullarına verdiğini, ve bunun 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun belirtilen usul ve esaslara göre yapılacağının belirtildiğini, idarenin elbette güvenlik, emniyet ve devlet ödeneği ile karşılanan harcamaları denetleyebileceğini, ancak konutlarda oturanlar tarafından karşılanan harcamalarla ilgili denetimin 634 Sayılı Kanun hükümleri uyarınca genel kurul tarafından yapılacağını, AYİM kararlarında da konutların yönetimi ile ilgili hususların 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununda belirtilen usul ve esaslara göre yürütüleceğinin hüküm altına alındığını belirterek, 1 nci Or. K.lığının 08.03.2007 gün ve DEN. ve DEĞ.:2058-1-7/Pl.Ş.(10) sayılı Lojmanların Denetlenmesi konulu emrinin 2 nci maddesindeki (....Muhasebe kayıtları, işletme, bakım ve onarım konuları...) ibareleri ile teşkil edilen idari işlemin, idarenin bu konuda emir vermesinin hukuka uygun olmaması nedeniyle iptaline, aynı emrin 4 ncü maddesine yer alan b fıkrasının (1) ve (2) no.lu bendlerinin ve aynı maddenin c fıkrasının, idarenin adı geçen görevlileri denetlemeye yasal yetkisinin olmaması nedeniyle iptaline, aynı emrin EK-Bsinin Lahika-1inde yer alan Lojman bölgesi personel konuları kontrol formunda yer alan 54 adet maddenin 1 nci, 26 ncı 27 nci, 28 nci, 29 ncu, 33 ncü maddeleri hariç diğer tüm maddelerinin hukuka uygun olmaması nedeniyle iptaline, ilaveten 1 nci Or. K.lığının 08.03.2007 gün ve DEN. ve DEĞ.:2058-1-07/Pl.Ş.(10) sayılı lojmanların denetlenmesi konulu emrin dayanağı olan 16.05.2006 tarihli 1 nci Or. K.lığı ve İstanbul Garnizon Konut Özel Yönergesinin 4 nci bölümündeki diğer hususlar bahsinin 1 nci maddesinde yer alan konutların periyodik denetlenmesi başlığı altındaki 2 nci fıkrasındaki (....işletme, bakım, onarım ve muhasebe kayıtları ...) ibarelerinin, 634 sayılı Kat Mülkiyet Kanunu, Kamu Konutları Yönetmeliği ve TSK Konut Yönergesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle iptaline, diğer yandan söz konusu emrin uygulanması halinde bir seri hukuksuz işlemler doğacağından öncelikle iptali istenen işlemlerin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
AYİM 3.D.nin 19.04.2007 gün ve E.2007/405 Sayılı kararı ile, idari işlemin uygulanması ile telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve idari işlemin açık biçimde hukuka aykırı görülmesi şartlarının birlikte gerçekleşmediği kanaatine varıldığından davacının yasal unsurları taşımayan yürütmenin durdurulması talebinin reddine karar verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacının İstanbul Küçükyalı Askeri Lojmanlarında 17 nci konut grubu yönetim kurulu başkanı ve site üst yönetimi denetçisi olarak görevli olduğu, 1 nci Or. K.lığının 08.03.2007 gün ve DENT ve DEĞ.:2058-1-07/Pl. Ş.(10) sayılı emriyle; İstanbul; Garnizonunda 1 nci Ordu Komutanlığı ve ast birliklerinin sorumluluğunda bulunan lojmanların 24-28 Nisan 2007 tarihleri arasında Ordu Denetleme ve Değerlendirme Başkanlığınca denetleneceği, denetlemede emniyet tedbirleri, muhasebe kayıtları, işletme, bakım ve onarım konuları ile çevre düzenlemelerinin değerlendirileceği, denetleme tarihinde denetlenecek lojmanların site üst yönetim kurulu ile denetim kurulu başkan ve üyeleri, lojman ve/veya lojman gruplarının yönetim kurulu ile denetim kurulu başkan ve üyeleri ile lojmanların bakım, onarım ve emniyetinden sorumlu olan personelin lojmanlar bölgesindeki yönetim merkezlerinde hazır bulunacağı, site ve guruplara ait karar defterleri, gelir-gider belgeleri, bilançolar, ücretli çalışanların özlük hakları ile ilgili belgeler, lojman bakım ve onarım kayıtları, önceki denetleme raporları ve gündeme gelebileceği değerlendirilen tüm bilgi ve belgelerin hazır bulundurulacağı hususlarının emredildiği, bu emir üzerine Küçükyalı Site Üst Yönetim Kurulu Başkanlığının 16.03.2007 tarih ve SİTE YNT:6124-18-07/18 sayılı yazısıyla denetleme hazırlıklarının başlatıldığı ve denetleme emrinin konut gurup başkanlarına gönderildiği, bu suretle davacının 1 nci Or. K.lığının 08.03.2007 tarihli emrine muttali olduğu ve yasal süre içerisinde iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davanın esasına geçmeden önce Başsavcılık düşüncesinde belirtildiği üzere ortada dava konusu yapılabilecek kesin ve icrai bir işlem bulunup bulunmadığı ve düzenleyici işlemin iptali istemiyle açılan davada süre aşımı bulunup bunmadığının irdelenmesi gerekmektedir.
Öğreti ve uygulamada genel kabul gördüğü üzere, bir işlemin iptal davasına konu olabilmesi için ortada idarenin bir işleminin olması yeterli görülmemektedir. Bu idari işlemin kesin ve yürütülmesi gerekli ve ayrıca kişilerin menfaatini ihlal eden etkili bir işlem olması gerekmektedir. Nitekim 1602 sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu'nun 21 nci maddesinde iptal davalarının tesis edilen idari işlemlerin hukuka aykırı olduğundan bahisle menfaati ihlal edilenler tarafından açılacağı, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-d maddesinde ise: İdari davaya konu olacak kesin veya yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı şeklindeki ilk inceleme hususu aynı Kanunun 15 nci maddesinde davanın reddi sebebi olarak belirtilmiştir. İşlemin yürütülmesi gerekli başka bir anlatımla etkili olması demek, ilgilinin hukuki durumunda değişiklik yapması, işlemin ilgililerin hukuki durumunu etkileyecek şekilde hukuki sonuçlar doğurması demektir. Bu etkiye ve güce sahip olmayan idari işlemler iptal davasına konu yapılamaz. Bu bağlamda, idarenin iç işleyişine konu olan ve idarenin belirli bir konuda tesis edeceği kesin işleme hazırlıklı olmak amacıyla araştırma, inceleme yapmak, düzenlemelerde öngörülen durumların geçerli olup olmadığını aydınlatmak, belirli konularda bilgi vermek ve bilgi almak için tesis ettiği işlemlerin iptal davasına konu edilmesi mümkün değildir.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde dava konusuna dönüldüğünde; iptali istenen 1 nci Or. K.lığının 08.03.2007 gün ve DENT. ve DEĞ.:2058-1-07-/Pl. Ş.(10) sayılı lojmanların denetlenmesi konulu emrin yetkili makam tarafından tesis edildiği, emrin içeriği incelendiğinde konut yönetim ve denetim kurullarının denetlenmesi hususunu düzenlediği, kesinlik arzettiği ve yürütülebilir nitelik taşıdığı, emrin icrasının ise 24.04.2007 tarihinde 09:30-16:30 saatleri arasında yerine getirileceğinin anlaşıldığı dolayısıyla söz konusu emrin hazırlık işlemi değil kesin ve yürütülebilir bir işlem olduğu anlaşılmaktadır. Bu emrin icrasıyla, Küçükyalı Askeri Lojmanları 17 nci Grup Lojman Yönetim Kurulu Başkanı ve Site Üst Yönetimi Denetçisi olan davacının da denetlenecek olması, denetleme sonucunda hukuki ve cezai yönden sorumluluğunun ortaya çıkabileceği gibi hususlar dikkate alındığında söz konusu emrin iptalini istemekte kişisel menfaatinin bulunduğu dolayısıyla davada subjektif ehliyet koşulunun da mevcut olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Davacı söz konusu emrin bazı bölümlerinin iptalini istemekle birlikte bu emrin dayanağı olan 1 nci Or. K.lığı ve İstanbul Garnizon Konut Özel Yönergesinin ilgili bölümünün de iptalini istemiştir. Başsavcılık düşüncesinde Yönerge iptaline ilişkin davada süre aşımı bulunduğunu ileri sürmekte ise de; 1602 Sayılı AYİM Kanununun 40 ncı maddesi uyarınca düzenleyici ve genel tasarruflara karşı ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği gibi, ilgililer bu tasarrufların kendilerine uygulanması üzerine de düzenleyici tasarruf veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceklerdir. Somut olayda anılan Yönerge 16.05.2006 tarihinde yayımlanmış ve 60 günlük süre geçmiş olmakla birlikte, iptali istenen Yönerge hükmü 1. Or. K. K.lığının 08.03.2007 tarihli emri ile birlikte davacıya uygulandığından bu uygulama üzerine 60 günlük süre içerisinde açılan davada süre aşımı bulunmamaktadır.
Ayrıca bir hususa daha işaret etmek gerekmiştir. Davacı savunmaya cevap dilekçesinde, dava dilekçesinde iptalini talep etmediği ve dava konusu yapmadığı Milli Savunma Bakanlığı Tahsisli Konutların Bakım Onarım, Koruma ve İşletme Hizmetleri Yönergesinin (MSBY 319-3(A)) bazı hükümlerinin de iptalini talep etmiş ise de, idari yargıda davaların süre ön koşuluna bağlı olması, ıslah kurumunun ancak 60 günlük dava açma süresi içerisinde uygulanabilmesi nedeniyle, davacının ikinci dilekçesinde ileri sürdüğü talepleri inceleme dışında tutulmuştur.
Dava konusu uyuşmazlık idarenin konut yönetim ve denetim kurallarının faaliyet ve harcamaları ile bunlara ilişkin kayıtlarını denetleme yetkisi bulunup bulunmadığı hususunda odaklanmaktadır.
2946 Sayılı Kamu Konutları Kanununun 1 nci maddesinde kanunun amacı, kamu konutlarının tahsis biçimi, oturma süresi, kira, bakım, onarım ve yönetimine ilişkin temel ilkeleri belirlemek olarak belirtilmiş olup 11 nci maddesinde kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili usul ve esasların Yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
178 Sayılı Maliye Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13/e maddesinde, Devlete ait konutları yönetmek ve kamu kurum ve kuruluşlarına ait konutların yönetimi konusundaki politikaları belirlemek, her yıl yurt içi ve yurt dışındaki kamu konutlarının kira ve yakıt bedelleri ile işletme, bakım ve onarım esaslarını tespit etmek, Milli Emlak Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmış, 26.05.2005 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 294 sıra nolu Milli Emlak Genel Tebliğinde; kira bedeli, yakıt giderleri, işletme bakım onarım giderleri ile ilgili düzenlemelere ver verilmiş, konut yönetim ve denetim kurullarının faaliyetleri ve bunların denetlenmesi ile ilgili bir düzenleme yapılmamıştır.
2946 Sayılı Kanunun 11 nci maddesine dayalı olarak Bakanlar Kurulunun 16.07.1984 tarih ve 84/8345 sayılı kararıyla, 23.09.1984 tarih ve 18524 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu Konutları Yönetmeliğinin, Konutların Yönetimine Dair Esaslar başlıklı 35 nci maddesinde; Devletçe yaptırılan memur konutları, 178 Sayılı Maliye ve Gümrük Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesinin (e) bendi uyarınca, Milli Emlak Genel Müdürlüğünce yönetilir.
Ancak, kanunlar gereğince ve bu Yönetmelik hükümlerine göre, Milli Emlak Genel Müdürlüğünce yürütülmesi gerekli görevler dışında, genel bütçeye bağlı dairelere tahsisli konutların yönetimi, konut tahsisine dair usul ve esasların uygulanması, işletme, bakım, onarım ve benzeri işlerinin yapılması ve bunlara ait giderlerin ödenmesi gibi işler, konutların tahsis edildiği Bakanlıklara aittir
. hükmü,
Konut Blok veya Gruplarının Müşterek Hizmet ve İhtiyaçlarının Karşılanması başlıklı 36 ncı maddesinde; Kamu kurum ve kuruluşlarının 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa tabi olmayan konut blok veya gruplarının; yakıt ihtiyacının temin, tedarik ve dağıtımı dışındaki müşterek hizmet ve ihtiyaçların konutlarda oturanların kendi aralarından birer yıl süreyle ve yeteri kadar seçeceği yöneticiler aracılığı ile aşağıda belirtildiği şekilde karşılanır.
a) Konutların kapıcı, bahçıvan, kaloriferci, elektrikçi gibi hizmet personeli ile ortak kullanım alanlarının aydınlatma, elektrik, su, gaz, otomat ve benzeri giderlerini brüt yüzölçümleri oranına göre konutta oturanlardan tahsil etmek,
b) Konutların işletme, bakım ve onarım işleri için yıllık programlar hazırlamak ve idareye teklifte bulunmak,
c) Bahçe, otopark düzenlemesi ve konutların korunması hususlarında ilgili idareye teklifte bulunmak,
d) İlgili idare ile koordine ederek, yılda en az iki defa, konutların iç kısmının bakım, onarımı ve tesisatların durumunu kontrol ettirmek,
Bu konuda, yönetici tarafından hazırlanan raporun aslı, yönetim işleri ile ilgili dosyada bir örneği de konut tahsis dosyasında saklanır.
e) Müşterek kullanıma ve yararlanmaya tahsis edilen bahçe ve yeşil sahaların kiracılar tarafından özel amaçları için kullanılmasını önlemek,
Tamamı ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetinde bulunan konut blok veya gruplarında, (a) bendinde belirtilen müşterek hizmet ve ihtiyaçların konut tahsis edilenler tarafından karşılanması esastır. Ancak, bu hizmet ve ihtiyaçların kurum ve kuruluşlarınca karşılandığı konutlar için yapılan giderler, kira birim bedellerinin tesbitinde dikkate alınır.
Kendilerine konut tahsis edilenler, 29 uncu madde uyarınca tespit edilen yakıt ihtiyacından fazla sarfedilen yakıt giderlerine, konutların brüt yüzölçümleri oranında katılırlar.
Konut blok veya gruplarının müşterek hizmet ve giderlerinin karşılanması ile ilgili olarak bu Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri uygulanır. hükmü bulunmaktadır.
Yasal dayanağı bulunan Yönetmelik hükümlerinden; merkezi bütçeye bağlı dairelere tahsisli konutların yönetiminin, işletme, bakım, onarım ve benzeri işlerin yapılması gibi işlerin konutların tahsis edildiği bakanlıklara ait olduğu, yakıt ihtiyacının temin, tedarik ve dağıtımı dışındaki müşterek hizmet ve ihtiyaçların konutlarda oturanların kendi aralarından bir yıl süreyle seçeceği yöneticiler aracılığıyla karşılanacağı, konut blok veya gruplarının müşterek hizmet ve giderlerinin karşılanması ile ilgili olarak yöneticilerin öncelikle Yönetmelik hükümlerini tatbik edeceği, ancak Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmaktadır. Bu durumda kamu konutlarının yönetim, işletme, bakım ve onarımında esas norm, 2946 Sayılı Kamu Konutları Kanunu, 178 Sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve Kamu Konutları Yönetmeliği hükümleri olup 634 Sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu ancak sayılan düzenlemelerde hüküm bulunmaması halinde uygulanabilecek tamamlayıcı norm niteliğindedir.
Kamu Konutları Yönetmeliğinin 35 nci maddesinden alınan yetkiyle Milli Savunma Bakanlığı kendi sorumluluğunda bulunan konutların tahsisi, konuttan çıkarılma ve konutların yönetimine ilişkin esasları TSK Konut Yönergesi (MSY.:319-2(B)) ile konutların bakım, onarım, koruma ve işletme hizmetlerinin yürütülmesi esaslarını ise Milli Savunma Bakanlığına Tahsisli Konutların Bakım, Onarım, Koruma ve İşletme Hizmetleri Yönergesi (MSY-319-3(A)) ile düzenlemiştir.
Milli Savunma Bakanlığına Tahsisli Konutların Bakım, Onarım, Koruma ve İşletme Hizmetleri Yönergesinin 13 ncü maddesinde; konut ve konutlar bölgesinin bakım, onarım hizmetlerinin yürütülmesi, 14 ncü maddesinde de konutlar bölgesinin düzenli, tertipli bulundurma esasları konusunda idareye görevler verilmiş, 17 nci maddede konutlar bölgesinde aidat toplama esasları, 23 ncü maddede de lojman yönetim kurullarının muhasebe hizmetlerinin yürütülmesi ve tutulacak kayıtların nasıl olacağı düzenlenmiştir. Yine aynı Yönergenin Beşinci Bölüm 28 nci maddesinde idarenin görev ve sorumlulukları belirtilmiş, 28 nci maddenin ç fıkrasında da idareye konut ve konutlar bölgesi yönetim kurullarının görev ve faaliyetlerini mevzuata göre yürütüp yürütmediklerini kontrol etme görevi verilmiştir.
Bütün bu düzenlemelerden; konut ve konutlar bölgesi yönetim kurullarının faaliyetlerini yürütürken tatbik edecekleri mevzuatın öncelikle yukarıda belirtilen Kamu Konutları Kanunu ve Yönetmeliği ile bu normların uygulama esaslarını gösteren TSK Konut Yönergesi ve Milli Savunma Bakanlığı Tahsisli Konutların Bakım Onarım Koruma ve İşletme Hizmetleri Yönergesi olduğu, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununun anılan mevzuatta hüküm bulunmaması durumunda tamamlayıcı nitelikte uygulanacağı, kendisine tahsisli kamu konutlarının yönetimi, işletilmesi, bakım ve onarımından sorumlu olan idarenin, elbetteki konut yönetim kurullarının faaliyetlerini anılan yasa ve yönetmelik hükümlerin göre yerine getirip getirmediklerini denetleyebileceği bu durumun konut yönetim kurularının bir parçası olan denetim kurulu veya üyesinin ya da genel kurulun kendi iç denetimini engelleyici bir yönü de bulunmadığı, burada yapılan faaliyetlerin parasal kaynağının kamu kaynağı veya konutta oturanlardan karşılanıp karşılanmamasının bir öneminin bulunmadığı, asıl olanın yönetim kurulu faaliyetlerinin mevzuata uygun yürütülüp yürütülmemesi olduğu anlaşılmakta olup, sonuç itibariyle dava konusu 1 nci Ordu ve İstanbul Garnizonu Konut Özel Yönergesinin Dördüncü Bölüm 1 nci Maddesinde konutların işletme, bakım, onarım ve muhasebe kayıtlarını da içerecek şekilde denetleneceğine dair hüküm ile 1 nci Or. K.lığının 08.03.2007 gün ve DENT ve DEĞ.:2058-107/Pl. Ş. (10) sayılı emrinde hukuka ve mevzuata aykırı bir yön bulunmadığı kanaatine varılarak davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Yasal dayanaktan yoksun bulunan DAVANIN REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy