(5434 S. K. m. 44, 45, 56) (AYİM 1. D. 13.04.1999 T. 1999/60 E. 1999/381 K.)
Davacı, 13.05.2006 tarihinde Nizip Asliye Hukuk Mahkemesinde, 18.09.2006 tarihinde de AYİMde kayda geçen dilekçesinin AYİM 3.D.nin 19.10.2006 gün ve 2006/1392-1161 E-K sayılı kararı ile AYİM Kanunun 45 nci maddesinin (B) bendi gereğince 30 gün içinde dava açılmak şartıyla reddi üzerine 14.12.2006 tarihinde Nizip Asliye Hukuk Mahkemesinde, 19.12.2006 tarihinde de AYİMde kayda geçen yenilenen dava dilekçesinde özetle; Kütahya/Tavşanlı İlçe J. K.lığı emrinde askerlik görevini ifa ettiği esnada rahatsızlanarak Kütahya Hava Hastanesine sevk edildiğini, Psikotik Bozukluk teşhisi ile 2 ay, ardından 3 ay olmak üzere toplam 5 ay hava değişimi aldığını, gördüğü tedavilere rağmen iyileşemediğini, bu nedenle 15.09.2005 tarihinde tekrar Eskişehir Asker Hastanesine yatırıldığını, Eskişehir Asker Hastanesinin 23.09.2005 gün ve 1449 sayılı raporu ile Askerliğe Elverişli Değildir kararı verilerek 23.09.2005 tarihinde terhis edildiğini, vazife maluliyeti aylığı bağlanması talebiyle davalı kuruma müracaat ettiğini, talebinin reddedildiğini belirterek GATA Hastanesine sevkinin yapılarak hastalığın oluşumunda yapmış olduğu askerlik görevinin etkisinin olduğuna dair rapor aldırılması ve vazife maluliyeti aylığı bağlanmama işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava ve tahsis dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının Kütahya/Tavşanlı İlçe J.K.lığı emrinde askerlik görevini ifa ettiği esnada rahatsızlığı nedeniyle sevk edildiği Kütahya Hava Hastanesinin 18.01.2005 gün ve 73-A nolu sağlık kurulu raporu ile Psikotik Bozukluk (Ayrışmamış Tip) teşhisi ile SMKlı 2 ay hava değişimi aldığı, daha sonra Eskişehir Asker Hastanesinin 04.04.2005 gün ve 467 nolu sağlık kurulu raporu ile Psikotik Bozukluk teşhisi ile SMKlı 3 ay hava değişimi verildiği, yargılandığı hava değişimi tecavüzü
suçları nedeniyle Eskişehir Askeri Savcılığının 15.09.2005 tarihli sevk kağıdı ile müşahede altına alınması için Eskişehir Asker Hastanesine sevk edildiği, Eskişehir Asker Hastanesinin 23.09.2005 gün ve 1449 nolu sağlık kurulu raporu ile Bir hecmeden fazla tekrarlayan psikotik bozukluk tanısı ile 15/B F2 Heyete girdiği tarihten itibaren askerliğe elverişli değildir kararı verildiği ve 23.09.2005 tarihinden itibaren terhis edildiği, vazife maluliyeti aylığı bağlanması için davalı kuruma yaptığı başvurunun reddedildiği, bunun üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmıştır.
5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun 56 ncı maddesi: Muvazzaf, yedek ve gönüllü erlerin silâh altında bulundukları esnada veya celp ve terhislerinde (Serbest sevkler dahil) sevkleri sırasında, Yedek Subay okulu öğrencilerinin gerek okulda, gerek okuldan evvelki hazırlık kıtasında vazife malûlü olmaları halinde, kendilerine, öğrenim durumlarına göre... aylık bağlanır hükmünü içermektedir.
Yine aynı Kanunun 45 nci maddesinde 44 üncü maddede yazılı malûllük; -a) İştirakçilerin vazifelerini yaptıkları sırada vazifelerinden doğmuş olursa; -b) Vazifeleri dışında kurumların verdiği herhangi bir kuruma ait başka işleri yaparken, bu işlerden doğmuş olursa; -c) Kurumların menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken o işten doğmuş olursa (Maksadın ilgili kurumlarca kabul edilmesi şartıyla); -ç) Fabrika, atölye ve benzeri işyerlerinde, işe başlamadan evvel iş sırasında veya işi bitirdikten sonra, o işyerinde husule gelen ve yine o işyerinin mahiyetinden veya çalışma konusundan ileri gelen kazadan doğmuş olursa; buna (Vazife malûllüğü) ve bunlara uğrayanlara da (Vazife malûlü) denir. hükmü bulunmaktadır.
Belirtilen bu hükümlerden de anlaşıldığı üzere muvazzaf, yedek ve gönüllü erlere vazife malûllüğü aylığı bağlanabilmesi için maluliyetin vazifenin ifası sırasında ve vazifenin sebep ve tesiri ile meydana gelmesi gerekmektedir.
Davacının askerlik hizmetini yaptığı sırada askerliğe elverişsiz hale gelerek terhis olması nedeniyle malûl hale geldiği hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmaması nedeniyle, vazife malûllüğü aylığı bağlanabilmesi için davacının maluliyetinin vazifenin sebep ve tesiri ile meydana gelip gelmediğinin belirlenmesi gerekmektedir.
AYİM 1nci Dairesi 13.04.1999 gün ve E.:1999/60, K.:1999/381 sayılı kararında psikotik bozukluk tanısı üzerine askerliğe elverişsiz hale gelmesi nedeniyle davacının vazife malulü sayılması istemine ilişkin olarak ...davacının yaptığı vazifenin duçar olduğu akıl hastalığına etkisi esas itibarıyla tıp bilimine ait bir konu olup tıbbi konuda sonuç değerlendirme ve kararı mahkemesi verecektir. Davacıya ait Silahlı Kuvvetlerde görev yapamaz raporu veren GATA ise; Jandarma Genel Komutanlığının kendisine yazdığı bir yazıya verdiği cevapta (12 Ekim 1998 tarih ve Ruh Hst.9011 Kyt 1153-98) konuyu ele almış ve davacının yapmış olduğu vazifenin duçar olduğu akıl hastalığının ortaya çıkmasında veya alevlenmesinde tek başına rol oynamayacağını belirtmiş bulunmaktadır. GATA bahsi geçen değerlendirmesinde, davacının yakalanmış bulunduğu akıl hastalığının biyolojik, psikolojik, sosyal zemini olan kalıtsal, doğumsal, gelişimsel, çevresel ve ailevi tutumlarla ilişkili birçok etkinin bir arada rol oynaması ile ortaya çıkan bir hastalık süreci olduğunu, bu hastalığın ortaya çıkmasında veya alevlenmesinde askerlik hizmetinin tek başına belirleyici rol oynadığını söylemenin mümkün bulunmadığını belirtmiştir.
GATA Komutanlığının yukarıda belirtilen mütalaasından anlaşıldığı üzere bu tür rahatsızlıkların oluşumunda biyolojik, psikolojik, sosyal zemini olan kalıtsal, doğumsal, gelişimsel, çevresel ve ailevi tutumlarla ilişkili birçok etken bulunmaktadır.
Bu nedenle askerlik görevinin sebep ve tesirinin silahaltına alınan ve aynı koşuldaki her askere aynı etkiyi yapması dışında kişinin bünyesinin, bağışıklık sisteminin, ruhsal yapısının zayıf olması sebebiyle ortaya çıkabilecek rahatsızlıklar ve malûliyetlerin vazifeden kaynaklanmış olduğunu kabul etmek 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun bu konuda öngördüğü esaslara uygun düşmemektedir.
Davacının askerlik hizmetini yaptığı sırada askerliğe elverişsiz hale gelerek terhis olması nedeniyle malûl hale geldiği hususunda bir uyuşmazlık bulunmamakla birlikte; davacının malûl hale gelmesine sebep olan rahatsızlığın vazifenin ifa sırasında vazifenin sebep ve tesirinden kaynaklandığına ilişkin herhangi bir somut olay, bilgi ve belge ileri sürülmediği, dolayısıyla GATA Komutanlığının yukarıda yer verilen mütalaası da dikkate alınarak, davacının duçar olduğu rahatsızlığın oluşumunda askerlik hizmetinin sebep ve tesiri ile meydana geldiğini söylemenin mümkün olmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Dava dosyasında, söz konusu hastalığın bizzat askerlik vazifesinin sebep ve tesiriyle oluştuğuna dair herhangi bir bilgi ve bulguya rastlanılmadığından, durumun ayrıca bilirkişi marifetiyle tespitine de gerek görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle; Yasal dayanaktan yoksun davanın REDDİNE, (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy