(926 S. K. m. 36) (Subay Sicil Yönetmeliği m. 116)
DAVANIN KONUSU: 1988 ve 1995 yılı 1 ve 2 nci, 2003 yılı 2 ve 3 ncü sicil üstü sicilleri ile lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi işleminin ve bunun dayanağı olan olumsuz nitelik belgesinin iptali istemi.
SAVUNMANIN ÖZETİ: Davacının sicillerinin kuruluş bağlantısına uygun yetkili sicil üstlerince düzenlendiği, sicil üstlerinin sicil dönemlerinde davacı ile üç aylık birlikte çalışma şartını sağladıkları, sicil üstlerinin takdir ettikleri notlar arasında yönetmelikte öngörülenden daha fazla not farkı bulunmadığı, sicil üstlerinin sicil süresi içinde açıkta ve tutuklu kalmadıkları, dava konusu sicil işlemlerinin tüm yönleriyle hukuka uygun olduğu, yönetim organizasyon dalında yüksek lisans öğrenimini tamamlayan davacı hakkında 2 nci ve 3 ncü sicil üstleri tarafından olumsuz nitelik belgesi düzenlendiği, nitelik belgesi olumsuz olduğu için ilgili mevzuat gereğince olumlu nitelik belgesi bulunması koşulunun gerçekleşmemesi nedeniyle davacıya lisansüstü öğrenim kıdemi verilmediği, işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesinin gerektiği yönünde savunma yapılmıştır.
BAŞSAVCILIĞIN DÜŞÜNCESİ: 1998 yılında davacı hakkında 1 nci ve 2 nci sicil üstlerince takdir edilen siciller ile 1995 yılı 1 nci ve 2 nci sicil üstü sicil notlarının, 2003 yılı 2 nci sicil üstü sicil notunun hukuka uygun olduğu, 2003 yılında 3 ncü sicil üstünce davacı hakkında sicil düzenlenmediği, 1995 yılı sicil döneminde birinci sicil üstü tarafından takdir edilen olumsuz kanaatin, hakkında düzenlenen olumsuz nitelik belgesinin ve lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi işleminin hukuka aykırı olduğu belirtilerek yasal dayanaktan yoksun bulunan 1988 ve 1995 yılı 1 nci ve 2 nci, 2003 yılı 2 nci sicil üstü sicil notlarının iptali isteminin reddine, 1995 yılında 1 nci sicil üstünce belirtilen olumsuz kanaatin ve olumsuz nitelik belgesinin iptaline, lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi işleminin iptaline, 2003 yılı 3 ncü sicil üstü sicil işleminin iptaline ilişkin talebin esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin gerektiği yönünde düşünce bildirilmiştir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Yargı yetkisini kullanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Daireler Kurulunca, raportör üye Hv.Hak.Alb.Serdar AKSOY'un açıklamaları dinlendikten ve dava dosyası incelendikten sonra;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı 11 Mart 2004 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde kayda geçen dava dilekçesinde özetle, 16.09.2003 tarihinde Konya Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Organizasyon Bilim Dalında yüksek lisans öğrenimini tamamladığını, 08.10.2003 tarihinde lisansüstü öğrenim kıdemi verilmesi için Kara Kuvvetleri Komutanlığına yaptığı müracaatın, Subay Sicil Yönetmeliğinin 116/b maddesinde belirtilen şartları taşımadığı gerekçesi ile reddedildiğini, bu durumun 1988, 1995 ve 2003 yılına ait sicillerinin sicil üstlerinin sübjektif değerlendirmelerle düşük takdir edilmiş olması dolayısıyla sicil notu ortalamasının sicil tam notunun % 90'ının altında ve hakkında olumsuz nitelik belgesi tanzim edilmiş olmasından kaynaklandığını belirterek yüksek lisans kıdemi verilmemesi işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 1988 ve 1995 yılları sicilleri ile 2003 yılı 2 nci ve 3 ncü sicil üstü sicilleri ve hakkında düzenlenen olumsuz nitelik belgesinin iptalini talep ve dava etmiştir.
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacının Konya Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Organizasyon (İnsan Kaynakları Yönetimi) Bilim Dalında yüksek öğrenimini tamamlayarak 16.09.2003 tarihinde mezun olduğu, Yönetim Organizasyon alanının Kara Kuvvetleri Komutanlığı uzman Personel Temin ve Yetiştirme Planında sayılan kıdem verilecek dallardan birisi olduğu, davacının subaylığa nasıp tarihinden itibaren almış olduğu sicil notları ortalamasının sicil tam notunun % 90'ından daha yüksek olduğu, yüksek lisans kıdemi verilmesi için 08.10.2003 tarihinde KKK.lığına müracaat ettiği, davacı hakkında 2 nci ve 3 ncü sicil üstlerince olumsuz nitelik belgesi düzenlendiği, KKK.lığının 06.01.2004 gün ve PER.: 4127-6-04/Tay.D.Sicil ve Kıdem Ş.Sb.Ks.(58) (6488) sayılı emri ile davacının talebinin Subay Sicil Yönetmelinin 116/b maddesinde belirtilen şartı sağlayamadığı gerekçesiyle reddedildiği, yüksek lisans öğrenim kıdemi verilmesi isteminin reddine ilişkin emrin davacıya 16.01.2004 tarihinde tebliğ edildiği, bunun üzerine davacının 1988 ve 1995 yılı 1 nci ve 2 nci, 2003 yılı 2 nci ve 3 ncü sicil üstü sicilleri ile yüksek lisans öğrenim kıdemi verilmemesi işleminin ve bunun dayanağı olan olumsuz nitelik belgesinin iptali istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır.
Davacı 1988 ve 1995 yılı 1 nci ve 2 nci, 2003 yılı 2 ve 3 ncü sicil üstü sicil işlemlerinin iptalini talep etmektedir.
Dava dosyası, davacıya ait Kuvvet Komutanlığı ve kıt'a ve özlük dosyaları ile sicil belge ve defterlerinin incelenmesinde; 30.08.1987 tarihinde teğmen rütbesiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinde göreve başlayan davacının iptalini istediği 1988 yılından itibaren sicil almaya başladığı, 1988 yılı 1 nci ve 2 nci sicil üstü sicil notlarının iyi derecede olduğu, hakkında sicil kanaati takdir edilmediği, bu sicil döneminde 06.11.1987 tarihinde etüde girmemesi nedeniyle Subay Kurs Bölük Komutanı tarafından şiddetli tevbih cezasıyla cezalandırıldığı, 19.01.1988 tarihinde kısım sırasından ayrı olarak D binasına gitmesi nedeniyle Subay Kurs Bölük Komutanı tarafından şiddetli tevbih cezasıyla cezalandırıldığı, 04.03.1988 tarihinde bölüğü izinsiz terk edip geceleyin dönmemesi nedeniyle Subay Kurs Bölük Komutanı tarafından 4 gün oda hapsi cezasıyla cezalandırıldığı, 15.07.1988 tarihinde bölükte bulunmaması nedeniyle Subay Kurs Bölük Komutanı tarafından 2 gün göz hapsi cezasıyla cezalandırıldığı, takdirinin bulunmadığı, 1989 ile 1994 yılları arasındaki sicil notu ortalamalarının genelde çok iyi ve iyi derecelerde olduğu, iptalini istediği 1995 yılı 1 nci ve 2 nci sicil üstü sicil notlarının çok iyiye yakın iyi derecede olduğu, önceki yıllar sicil notu ortalamasına çok yakın olduğu, 1 nci sicil üstü tarafından hakkında olumsuz kanaat takdir edildiği, bu olumsuz kanaatin Kara Kuvvetleri Komutanlığı Sicil Değerlendirme ve Denetleme Kurulunun 18.11.2002 tarihli kararı ile Subay Sicil Yönetmeliğinin 120 nci maddesi gereğince atama, herhangi bir göreve seçim ve terfi işlemlerinde dikkate alınmamak üzere iptal edildiği, 2 nci sicil üstü tarafından hakkında kanaat belirtilmediği, bu sicil döneminde ceza veya ikazının bulunmadığı, bir kez takdirle taltif edildiği, 1996 ile 2002 yılları arasındaki sicil notu ortalamalarının genelde çok iyi derecede olduğu, 2003 yılı 1 nci sicil üstü sicil notunun mükemmel derecede, 2 nci sicil üstü sicil notunun çok iyi derecede ve önceki yıllar sicil notu ortalamasının üzerinde olduğu, hakkında sicil kanaati takdir edilmediği, 3 ncü sicil üstü tarafında hakkında sicil düzenlenmediği, bu sicil döneminde 6 kez takdirle taltif edildiği, cezasının bulunmadığı, davacının lisansüstü öğrenim kıdemi verilmesi başvurusundan sonra 07.12.2003 tarihinde hakkında düzenlenen nitelik belgesinde 1 nci sicil üstü tarafından olumlu kanaat belirtildiği, 2 nci ve 3 ncü sicil üstüleri tarafından olumsuz kanaat belirtildiği, 2004 yılı sicil notu ortalamasının çok iyi derecede olduğu, iptali istenen sicil dönemleri dışında da 30 kez takdirle, 1 kez muharebe harekatı şerit rozeti ile taltif edildiği görülmektedir.
Subay Sicil Yönetmeliğinde belirtildiği gibi sicil üstleri emri altındakiler hakkında sicil düzenlerken, üstlük ve komutanlığın en önemli ve özel yetkilerinden birini kullandıklarının ayırdında olarak sicil belgesindeki nitelikleri tam bir tarafsızlık, adalet ve vicdani kanaatle değerlendirmekten sorumludurlar.
Sicil üstelerinin kabul edilebilir nedenlere dayanmaksızın astlarının istikrarlı olan ve yüksek seviyede gerçekleşen sicil eğiliminden ani ve açık bir sapmaya yol açacak ve safahatıyla çelişecek bir şekilde not ve kanaat belirtmeleri durumunda takdir yetkisinin hukuka aykırı kullanıldığından söz edilebilir.
Diğer taraftan, sicil üstleri sicil düzenledikleri astları hakkında her sicil döneminde, önceki yıllara ait sicil notları ve kanaatleri ile bağlı olmaksızın, personelin görevinde gösterdiği çalışma düzeyini bağımsız surette takdir etmek ve değerlendirmek, objektif ve yansız surette sicil düzenlemek görev ve yetkisiyle donatılmıştır. Aksi görüşe itibar edilirse o zaman sicil üstünün sicil verdiği personelin o sicil^dönemindeki çalışma seviyesini gerçeklere uygun surette değerlendirmesi olanağı kalmamış olur ki bu durum sicil müessesine ait kamu yararı ilkesine aykırı olur.
Komutanlığın belli başlı görevlerinden biri olan sicil düzenleme yetki ve görevindeki takdir yetkisinin yerinde ve doğru kullanılmadığına ilişkin davacı iddialarının yine davacı tarafından somut kanıtlarla ortaya konması gerekir. Zira sicil üstünün bu değerlendirmesinin yerinde olup olmadığını kanıtlayacak taraf davacı olup ispat külfeti davacıya aittir. Yargı erkince sırf o sicilin önceki yıllar sicilleriyle uyumlu olmadığı gerekçesi kullanılarak iptaline olanak bulunmamaktadır. Esasen Subay/Astsubay Sicil Yönetmeliklerinde de verilen sicillerin önceki yıllara ait siciller ile uyumlu olacağına, önceki yıllarda, örneğin 90 küsur ya da yüz not sicil alanların sicillerinin daha aşağıya düşürülemeyeceğine, düşürülecekse sicil üstünün bunun belgesini sicil belgesine ekleyeceğine ilişkin Yönetmelikte herhangi bir hüküm mevcut değildir. Yönetmelikte belge ekleme yükümlülüğü sadece bazı olumsuz sicil notu haliyle sınırlıdır.
Bununla beraber, sicili üstünün yazdığı olumsuz kanaatlerinin dayanağının sicil üstünce somut surette belgelendirilmesi zorunluluğu vardır. Örneğin menfaatine aşırı düşkündür, verilen görevleri yapmaz, alkoliktir, sosyal değildir gibi kanaatlerin somut kanıtlarının sicil üstünce sicil belgesine eklenmesi hukukun gereğidir. Olumsuz kanaatlerin kanıtlanmasında ispat külfeti sicili düzenleyen sicil üstüne aittir. Bilindiği üzere, çoğu kez bir tek olumsuz kanaat bile o personelin tüm mesleki geleceğini ve yükselmesini olumsuz surette etkileyebilir. O nedenle sicil üstlerinin bu tür sicilleri yazarken son derece duyarlı olması ve objektiflikten ayrılmaması hukuken zorunludur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında dava konusu yapılan sicil işlemlerinin değerlendirilmesinde, davacının 1988 yılı 1 nci ve 2 nci sicil üstü sicil notlarının iyi derecede olduğu, genel sicil safahatına göre düşük olduğu ancak söz konusu düşüklüğün bu sicil döneminde davacıya verilen dört ayrı disiplin cezası ile açıklanabildiği, dolayısıyla 1988 yılı 1 nci ve 2 nci sicil üstü sicil notlarının objektif ve hukuka uygun bulunduğu, 1995 yılı 1 nci ve 2 nci sicil üstü sicil notlarının çok iyiye yakın iyi seviyede olduğu, önceki yıllar sicil notu ortalamasına çok yakın olduğu, davacının bu sicil notlarının hukuka aykırılığını kanıtlayan bir delil de ortaya koymadığı, 1995 yılı 1 nci ve 2 nci sicil notlarının objektif ve hukuka uygun olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır.
Davacı hakkında 1995 yılı sicil döneminde 1 nci sicil üstü tarafından takdir edilen olumsuz kanaatler bir göreve seçim ve yükselme işlemlerinde dikkate alınmamak üzere K.K.K.lığı Sicil Değerlendirme ve Denetleme Komisyonu tarafından iptal edilmiş ise de; bu işlemlerin haricindeki diğer işlemlerde dikkate alınarak davacının menfaatini olumsuz yönde etkilemesi mümkün olduğundan bu olumsuz kanaatin de hukuka uygun olup olmadığı konusunda bir karar verilmesi gerekmektedir. Söz konusu olumsuz kanaatlerin bir belge ve delil ile açıklanıp gerekçelendirilmemesi, Sicil Değerlendirme ve Denetleme Komisyonu kararı ile iptal edilmiş olması karşısında 1995 yılı sicil döneminde 1 nci sicil üstü tarafından takdir edilen olumsuz kanaatlerin hukuka aykırı olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır.
Davacı 2003 yılı 2 nci ve 3 ncü sicil üstü sicil işlemlerinin iptalini de talep etmiştir. 2003 yılı 2 nci sicil üstü sicil notunun mükemmele yakın seviyede olduğu, önceki yıllar sicil notu ortalamasının üzerinde ve hukuka uygun olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır. 2003 yılı sicil döneminde 3 ncü sicil üstü tarafından davacı hakkında sicil düzenlenmediği anlaşıldığından 3 ncü sicil üstü sicil işleminin iptali talebinin konusunun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davacı lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi işlemi ile bu işlemin dayanağı olan olumsuz nitelik belgesinin iptalini de talep etmiştir.
926 sayılı TSK. Personel Kanununun 36 ncı maddesinin (d) bendinde Kuvvet Komutanlıkları insan gücü temin ve yetiştirme planlarında belirtilecek ihtiyaç duyulan dallarda yüksek lisans öğrenimi yapanlara bir yıl kıdem verileceği belirtilmiş, bu kıdemin verilebilmesi için aranacak koşullar tek tek sayılmıştır. Bu koşullardan birisi ilgili kişinin müracaat tarihinde, subaylığa nasıp tarihinden itibaren almış olduğu sicil notları ortalamasının sicil tam notunun % 90 ve daha üstünde olmasıdır. Diğer bir koşul da lisansüstü öğrenim yapan kişi hakkında düzenlenecek Lisansüstü Öğrenim Kıdemi Nitelik Belgesinin olumlu olmasıdır.
Davacının özlük ve sicil dosyası incelendiğinde, lisansüstü öğrenimi tamamladığı Yönetim Organizasyon alanının KKK. lığı Uzman Personel Temin ve Yetiştirme Planında (2000-2005) sayılan kıdem verilecek dallardan birisi olduğu, davacının subaylığa nasıp tarihinden itibaren almış olduğu sicil notları ortalamasının sicil tam notunun % 90'ından daha yüksek olduğu, ancak davacı hakkında, düzenlenen nitelik belgesinde 1 nci sicil üstünün olumlu kanaat belirtmesine karşılık 2 nci ve 3 ncü sicil üstlerinin olumsuz kanaat belirtmesi nedeniyle nihai değerlendirmenin KKK. lığı tarafından yapıldığı ve davacıya lisansüstü öğrenim kıdemi verilmesinin uygun olmadığı sonucuna varıldığı görülmektedir.
Bu açıklamalara göre davacıya lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesinin nedeni 2 nci ve 3 ncü sicil üstleri tarafından hakkında olumsuz nitelik belgesi düzenlenmiş olmasıdır. Davacı hakkında düzenlenen nitelik belgesinin hukuka uygun olup olmadığının tespit edilebilmesi için nitelik belgesinin düzenlendiği sicil döneminde nitelik belgesini düzenleyen sicil üstleri tarafından davacı hakkında takdir edilen siciller ile nitelik belgesine yazılan kanaatlerin birbirleriyle uyumlu olup olmadığının, düzenlenen nitelik belgesinin davacının genel performansını yansıtıp yansıtmadığının, ayrıca nitelik belgesine yazılan olumsuz kanaatlerin bir belge ve delil ile açıklanıp gerekçelendirilip gerekçelendirilmediğinin incelenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda davacının 2004 yılı sicil işlemi incelendiğinde 1 nci ve 2 nci sicil üstleri tarafından işaretlenen kanaatlerin çok iyi seviyede nota tekabül ettiği, hakkında hiçbir olumsuz kanaat işaretlenmediği, davacının teğmenliğinden itibaren aldığı sicillerin genelde çok iyi derecede olduğu, hakkında olumlu kanaatler takdir edilmiş olup genel performansının çok iyi seviyede olduğu, nitelik belgesinde belirtilen olumsuz kanaatlerin bir belge ve delil ile açıklanıp gerekçelendirilmediği görülmektedir. Dolayısıyla davacı hakkında 2 nci ve 3 ncü sicil üstleri tarafından düzenlenen nitelik belgesinde belirtilen olumsuz kanaatlerin objektif nitelikte olmayıp hukuka aykırı bulunduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır. Davacıya lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi işlemi hakkında düzenlenen olumsuz nitelik belgesine dayanılarak tesis edilmiştir. Bu durumda davacıya lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi işleminin de sebep unsur itibarıyla hukuka aykırı olduğu kanaat ve sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının yasal dayanaktan yoksun bulunan 1988 ve 1995 yılları 1 nci ve 2 nci, 2003 yılı 2 nci sicil üstü sicil notlarının iptali istemlerinin REDDİNE,
2. Davacı hakkında 1995 yılında 1 nci sicil üstü tarafından takdir edilen olumsuz kanaatin İPTALİNE,
3. Davacı hakkında düzenlenen olumsuz lisansüstü öğrenim kıdemi nitelik belgesinin İPTALİNE,
4. Davacıya lisansüstü öğrenim kıdemi verilmemesi işleminin İPTALİNE,
5. 2003 yılında davacı hakkında 3 ncü sicil üstü tarafından sicil düzenlenmediğinden, davacının konusu bulunmayan 2003 yılı 3 ncü sicil üstü sicilinin iptali istemi ile ilgili olarak ESAS HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
6. Dava kısmen kabul kısmen redle sonuçlandığından yargılama giderlerinin taraflar arasında 1/2 oranında paylaştırılmasına, buna göre sarfedilen 4.500.000 TL. (Dörtmilyonbeşyüzbin TL.) posta giderinin 1/2 si olan 2.250.000 TL. (ikimilyonikiyüzellibin TL.) ile 36.000.000 TL. (Otuzaltımilyon TL.) harcın 1/2si olan 18.000.000 TL.(Onsekizmilyon TL.)'nın davacı üzerinde bırakılmasına, davacının peşin yatırmış olduğu harçtan geriye kalan 1/2'sinin ise davalı idare üzerinde bırakılmasına, ancak 492 sayılı Harçlar Kanununun 13/j maddesi uyarınca muaf tutulan davalı idare aleyhine harca hükmedilmesine yer olmadığına, harcın 1/2'sine tekabül eden 18.000.000 TL. (Onsekizmilyon TL.) harcın istemi halinde davacıya iadesine, davacı tarafından peşin yatırılan ve sarf edilen posta giderinin geriye kalan 1/2'si olan 2.250.000 TL.(İkimilyonikiyüzellibin TL.)'nın davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
7. Davacıya ait özlük dosyasının ve gizli belgelerin aynı gizlilik derecesiyle İADESİNE,
10 Aralık 2004 tarihinde OYBİRLİĞİ ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy