(2955 S. K. m. 44, Geç. m. 2) (Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yönetmeliği m. 125) (2547 S. K. m. 24)
Gülhane Askeri Tıp Akademisinde (GATA) açılan doktora sınavına katılmak için başvuruda bulunan, Kamu Personeli Dil Sınavın (KPDS)' da yeterli puan aldığına ilişkin sonuç belgesi ibraz edemedikleri için istekleri reddedilen Diş tabibi subaylardan Hv.Diş Tbp.Ütğm ....... tarafından Milli Savunma Bakanlığına karşı açılan dava sonucu verilen Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 16 Kasım 2001 tarih ve Gensek: 2001/1318, Esas :2001/563, Karar:2001/820 sayılı iptal kararı ile aynı konuda Diş Tbp.Ütğm ....... tarafından açılan dava ile ilgili olarak aynı dairece verilen 5.12.2001 tarih ve Gensek:2001/1169, Esas:2001/510, Karar:2001/849 sayılı davanın reddine ilişkin karar arasındaki aykırılığın 1602 Sayılı Kanunun 29/d maddesi gereğince İçtihatların Birleştirilmesi suretiyle giderilmesi Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 5 Aralık 2001 tarih ve 2001/43 sayılı kararı ile Mahkeme Başkanlığından istenmiştir.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı tarafından bu isteme iştirak edildiğinden 1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 29 ncu ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İçtüzüğünün 13 ncü maddesi gereğince düşünce bildirilmesi Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığından talebedilmiştir.
BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCESİ:
Gülhane Askeri Tıp Akademisinde doktora öğrenimi yapmak isteyenlerin, Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslar dikkate alınarak hazırlanacak yönetmelikte belirtilen ilkelere göre GATA Komutanlığınca açılan sınavlarla seçildiği, 2955 sayılı GATA Kanununun 44 ncü maddesinin uygulama biçimini göstermek üzere hazırlanan GATA Yönetmeliğinin 125 nci maddesinde GATA Sağlık Bilimleri Enstitüsünde yaptırılacak yüksek lisans ve doktora eğitim 1 Yayınlandığı Resmi Gazete, 29.5,2002, S.24769 öğretimine başvurabilecekler hakkında Üniversitelerarası Kurulca tespit edilen esaslar doğrultusunda düzenleme yapılarak doktora sınavına yapılan başvuruda Kamu Personeli Yabancı Dil Sınavına (KPTS) ilişkin yeterli puan alınmış olması şartının getirildiği, bu hükmün Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca düzenlenen lisans üstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 25.09.2000 tarihinde yapılan değişiklik öncesi yürürlükte bulunan ve "Doktora yeterlik sınavına girebilmek için Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavında (ÜDS) yüz üzerinden en az elli puan almış almak ya da Üniversitelerarası kurul tarafından belirlenen yabancı dil sınavlarından birinde başarılı olmak" şeklini alan yeni düzenleme ile uyumlu olmadığı, GATA Yönetmeliğinin 125 nci maddesinin, GATA Kanununun 44 ncü ve geçici 2 nci maddesi uyarınca Üniversitelerarası Kurulca belirlenmiş olan bu esaslar dahilinde yeniden düzenlemesi gerekirken Kanunun emredici hükmüne rağmen bu hususta bir düzenleme yapılmadığı, esasen kamu personeli yabancı dil tespit sınavının yabancı dil tazminatından yararlanmak isteyen kamu personelinin yabancı dil bilgisi seviyesinin tespiti amacıyla yapılan bir sınav olduğu, Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavının ise farklı yöntemlerle ve belirli alanlarda Yüksek Öğretim Kurumlarında yürütülen araştırma sonuçlarını ortaya koymaya, Yüksek Lisans, Doktora, Doçentlik eğitimi alacak personelin yeterlik durumuna ilişkin bir sınav olduğu bu nedenlerle Üniversitelerarası Yabancı Dil Sınavında yeterli not aldığına ilişkin belgenin, üst norm mesabesinde bulunan GATA Kanununun 44 ncü maddesi gereğince yeterli görülerek doktora sınavına müracaatın kabulü gerektiği, İçtihatların AYİM. İkinci Dairesinin 16.11.2001 gün ve 2001/563 Esas, 2001/820 sayılı İptal kararı doğrultusunda birleştirilmesinin uygun olacağı yolundadır.
13.05.2002 tarihinde yapılan toplantıda, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 2 nci Daire Başkanlığının İçtihatların Birleştirilmesi istemli yazıları ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcılığının 10 Ocak 2002 tarih ve 2002/1 sayılı düşüncesi, raportör üyenin raporu, ilgili kararlar ve mevzuat hükümleri incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
A- BİRLEŞTİRİLMESİ İSTENEN KARARLAR:
İçtihatları Birleştirme istemine konu olan kararlan iki grup halinde değerlendirmek mümkündür.
1- Hv.Diş Tbp.Ütğm ..........'nın Gülhane Askeri Tıp Akademisinde açılan doktora sınavına katılmak üzere yaptığı başvuru, Kamu Personeli Yabancı Dil Seviye (KPDS) sınavında başarılı olduğunu gösterir belgeyi ibraz edemediği gerekçesiyle reddedilmiş, bu işlemin iptali için açtığı dava da davacı tarafından ibraz edilen Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavında başarı olduğuna dair sonuç belgesi başvurusunun kabulü için yeterli görülerek Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesince 16.11.2001 gün ve 2001/563 Esas, 2001/820 sayılı İptal kararı verilmiştir.
2- Diş Tbp.Ütğm .......... tarafından aynı konuda açılan davada Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 5.12.2001 tarih 2001//510 Esas,2001/849 sayılı kararı ile davacı tarafından ibraz edilen Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavı sonuç belgesi doktora sınavına başvurunun kabulü için yeterli bulunmayarak davanın reddine hükmedilmiştir.
B- KONUYA İLİŞKİN MEVZUAT:
a) 2955 Sayılı GATA Kanununun "Lisansüstü öğretim" başlığını taşıyan 44 ncü maddesi,
b) 2955 Sayılı GATA Kanununun Geçici 2 nci maddesi,
c) 2547 Sayılı Yüksek Öğretim Kanunun "Doçentlik Sınavı" başlığını taşıyan 24 ncü maddesi,
d) GATA Yönetmeliğinin "Yüksek Lisans ve Doktora Eğitim-Öğretimi" başlığını taşıyan 125 nci maddesi,
e) Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca düzenlenen Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin "Yeterlik Sınava" başlığını taşıyan 21 nci maddesi,
f) Doçentlik Sınav Yönetmeliğinin 5 nci maddesi,
g) 375 Sayılı KHK. nın 20 Mart 1997 tarih ve 570 sayılı KHK. nın 15 nci maddesi ile değişik 2 nci maddesi,
C- İÇTİHATLARIN BİRLEŞTİRİLMESİNE GEREK OLUP OLMADIĞI KONUSUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ:
1- Usul Yönünden:
1602 Sayılı AYİM Kanununun 29/d maddesinde, Genel Kurulunun görevleri arasında "Dairelerin veya Daireler Kurulunun kendi kararlan veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli sayıldığı takdirde, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi incelemek ve gerektiğinde, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar vermek" belirtilmiş bulunmaktadır.
Anılan yasa hükmüne göre, İçtihatların Birleştirilmesi yoluna gidilebilmesi için, konuları ve hukuki dayanakları aynı olan davalar hakkında verilmiş birden fazla kararın mevcut olması ve bu kararlar arasında "aykırılık" veya "uyuşmazlık" bulunması gerekmektedir.
Kararlar arasında aykırılık ve bu yüzden birleştirilmelerinden söz edilebilmesi için, konularındaki genel, soyut benzerlik ve ayniyet yanında, kararlara esas alınan maddi olgu ve hukuki dayanaklarda da somut ayniyet bulunmalıdır.
Şu hale göre kararların konuları ve hukuki dayanaklarıyla benzeşimleri yönünden irdelenmeleri bir zorunluluktur.
Maddi olgu kavramı uyuşmazlığa neden olan olayı ve olayın neden kaynaklandığını ifade eder.
Hukuki dayanaklar ise uyuşmazlığın hukuki kurallarını, başka bir anlatımla davaya uygulanarak uyuşmazlığı çözümleyen kuralları içerir.
Birleştirilmesi istenen tüm kararlara konu olan işlemlerde davacılara 2955 Sayılı GATA Kanununun 44 ve geçici 2 nci maddesi ile GATA Yönetmeliğinin 125 nci maddesi, 2547 Sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 24 ncü maddesi, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca hazırlanan lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 21 nci maddesi uygulanmıştır. Bu itibarla kararların hukuki dayanaklarında da ayniyet bulunmaktadır.
Aynı nitelikli hukuki uyuşmazlıkların bir doğru çözümü vardır. Yukarıda aykırı olduklarına değinilen kararların ise konuları aynı oldukları halde biri birine çelişik biri birine aykırı hükümler içerdikleri bir gerçektir. Her ne kadar bu konuda verilmiş sadece iki kararın bulunması nedeniyle istikrarın oluşmadığı akla gelebilir ise de yapılan incelemede aynı konuda aynı sebeplerle daha önceki kararları veren dairede açılmış çok sayıda davanın bulunduğu anlaşılmıştır. Davaya bakan hakimler heyetinin farklı oluşu nedeniyle her iki heyet bakımından da istikrarın oluştuğu, açılan davalar sebebiyle verilen yürütmenin durdurulması istemine ilişkin kararlarda görülmektedir. Kararlarda ki bu aykırılığın hukuki durumları aynı olup haklarında iptal ve ret kararı verilen davacılar ile aynı durumdaki çok sayıda davacının durumunu etkileyeceği, dolayısıyla içtihatların birleştirilmesine esas alınacak kararların geniş bir çevreyi ilgilendirdiği, bu nedenlerle konuları, maddi olguları, hukuki nedenleri aynı ancak varılan hükümleri farklı ve aykırı içtihatların 1602 sayılı Kanunun 29 ncu maddesi gereğince birleştirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
2- Esasın İncelenmesi:
İçtihatların birleştirilmesine konu edilen kararlardan GATA' da ki doktora sınavına alınmama işleminin iptali istemiyle Diş Tbp.Ütğm ................ tarafından açılan davaya ilişkin Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 05.12.2001 tarih 2001/510 Esas,2001/849 sayılı kararında, 2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanununun 44 ve bu Kanun gereğince çıkarılan GATA yönetmeliğinin 125 nci maddesine göre, GATA' da ki doktora sınavlarına katılabilmek için Kamu Personeli Yabancı Dil sınavında (KPDS) başarılı olup buna ilişkin sonuç belgesi ibraz etmenin zorunlu olduğu, Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavında başarılı olduğunu gösterir belgenin yeterli sayılmayacağı kabul edilerek davanın reddine hükmedilir iken, aynı konuda Hv.Diş Tbp.Ütğm .............. tarafından açılan dava sebebiyle verilen Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin 16.1-1.2001 tarih 2001/563 Esas,2001/820 sayılı kararında ise GATA' da ki doktora sınavlarına katılabilmek için Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavında (ÜDS) başarılı olunduğuna dair belgenin yeterli olduğu, ayrıca kamu personeli dil sınavında başarılı olunduğuna dair sonuç belgesi ibraz etmenin zorunlu olmadığı kabul edilerek işlemin iptaline karar verilmiştir.
Görüldüğü gibi birleştirilmesi istenen her iki kararda da, çözümlenmesi gereken husus GATA'daki doktora sınavlarına katılabilmek için KPDS' de (Kamu Personeli Dil Sınavında) başarılı olunduğuna dair sonuç belgesinin aranıp aranmayacağı noktasındadır. Bu konuda varılacak sonuç içtihatların hangi doğrultuda birleştirileceğini belirleyecektir.
2955 sayılı GATA Kanununun "Lisansüstü Öğretim" başlıklı 44 ncü maddesi "Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, Gülhane Askeri Tıp Akademisinde Yüksek lisans, Doktora veya Tıpta Uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslar dikkate alınarak hazırlanacak yönetmelikte belirtilen ilkelere göre Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanlığınca açılacak sınavla seçilirler" hükmünü amirdir.
Aynı Kanunun Geçici 2 nci maddesinde de " Bu Kanunun öngördüğü Yönetmelikler, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde yürürlüğe konur. Bu düzenleme sonuçlanıncaya kadar mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam edilir" denmektedir.
Anılan Yasa hükümlerinden anlaşılacağı gibi Kanun koyucu Üniversitelerarası Kurulca belirlenecek esaslara yollamada bulunulmak suretiyle Üniversitelerarası Kurulca Yüksek Öğretim Kurulu mevzuatında yapılacak değişikliklerin GATA Yönetmeliğine yansıtılmasını öngörmüştür.
GATA Kanunu gereğince çıkarılan GATA Yönetmeliğinin Yüksek Lisans ve doktora öğretimi başlığını taşıyan 125 nci maddesinin 2 nci fıkrasının 3 ncü bendinde doktora sınavına başvuracak adayların başvuru dilekçelerine, Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavında son üç yıl içinde yüz üzerinden en az altmış puan aldığını gösterir belge veya bunun noter tasdikli suretinin eklenmesi gerektiği belirtilmiştir.
GATA Yönetmeliğinin 125 nci maddesindeki bu hükmün benzeri Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca düzenlenen lisansüstü eğitim ve öğretim yönetmeliğinin 21 nci maddesinde aynen yer almakta idi. 25.09.2000 tarihinde yapılan değişiklik sonucu Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca düzenlenen lisansüstü eğitim ve öğretim yönetmeliğinin 21 nci maddesinde değişiklik yapılarak "doktora yeterlilik sınavına girebilmek için Üniversitelerarası Kurulca Yabancı Dil Sınavında (ÜDS) yüz üzerinden en az elli puan almış olmak ya da Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen yabancı dil sınavlarından birinde başarılı olmak gerekir" hükmü getirilmiştir. Bu suretle GATA Yönetmeliğinin 125 nci maddesinin doktora sınavına başvuruda yabancı dil sınavı ile ilgili kısmı uygulanabilirliğini yitirmiştir. İdare 2955 Sayılı GATA Kanununun emredici hükümlerine rağmen GATA Yönetmeliğinde 25.9.2000 tarihinden bu yana Üniversitelerarası Kurulca belirlenen esaslara göre değişiklik yapılmamıştır.
Bilindiği gibi normlar arasında bir hiyerarşi mevcuttur. Bu olgu Anayasanın 11,115 ve 124 ncü maddelerinde Kanunların Anayasaya, Tüzüklerin Kanuna Yönetmeliklerin de Tüzüklere aykırı olamayacağı ifade edilmek suretiyle açıklanmıştır. Buna göre hukuk kuralları arasında kademelenme Yukardan aşağıya doğru Anayasa-Kanun-Kanun hükmünde Kararname-Tüzük-Yönetmelik-Diğer alt düzenleyici işlemler şeklinde sıralanmaktadır. Alt kademede yer alan üst kademedeki norma aykırı olamaz ve ona aykırı hükümler taşıyamaz ya da kapsamını aşan düzenleme içeremez. Bu sıralanmada Yönetmeliklerin yer aldığı kademe itibariyle bir Yönetmelik hükmü Kanuna uygun değilse hakimler bu hükmü iptal etmeden de göz ardı ederek doğrudan yasa hükmünü uygulayabilirler.
GATA Kanununun 44 ncü maddesinin amir hükmü ve Üniversitelerarası Kurulca lisansüstü Eğitim Öğretim Yönetmeliğinde 25.9.2001 tarihinde yapılan değişikliğine göre 25.9.2001 tarihinden itibaren GATA' da yapılacak doktora sınavlarına katılabilmek için Kamu Personeli Yabancı Dil Sınavı Sonuç Belgesi ile birlikte Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavında başarılı olunduğunu gösterir sonuç belgesi de yeterli hale gelmiştir. GATA Kanununun 20 net maddesinde doçentlik sınavına katılabilmek için merkezi sistemle yapılacak yabancı dil sınavında başarılı olmanın yeterli sayılıp Kamu Personeli Yabancı Dil Tespit Sınavı (KPDS) sonuç belgesi aranmaması da bu görüşü doğrulamaktadır.
D- SONUÇ:
Açıklanan nedenlerle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin Hv.Diş Tbp.Ütğm ................ :hakkındaki 16.11.2001 tarih 2001/563 Esas, 2001/820 Sayılı iptal kararı ile Diş Tbp.Ütğm ............... hakkındaki 5.12.2001 tarih 2001/510 Esas, 2001/849 sayılı davanın reddine dair kararlan arasındaki aykırılığın, içtihatların 16.1.1.2001 tarih 2001/563 Esas, 2001/820 Sayılı iptal kararı doğrultusunda birleştirilmesi suretiyle giderilmesine Kur.Alb.İstemihan KARCI, Dz.Kur.Alb. Oktay Tanju SEL, Hak. Kd.Alb. Turgut ARIBAL'ın Muhalefetleriyle 13.05.2002 tarihinde OYÇOKLUĞUYLA karar verildi.
KARŞI OY GEREKÇESİ
T.C. Anayasasının "Yüksek Öğretim Kurumlarından özel hükümlere tabi olanlar başlığını taşıyan 132 nci maddenin "Türk Silahlı Kuvvetleri ve emniyet teşkilatına bağlı yüksek öğretim kurumlan özel kanunlarının hükümlerine tabidir." Hükmüne amirdir.
Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanlığına bağlı olarak yapılan eğitim-öğretim ile ilgili hususlar 2955 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi Kanunu (GATA) ve bu kapsamda yürürlüğe konulan GATA Yönetmeliği ile düzenlenmiştir.
2955 sayılı GATA Kanununun 44/a maddesinde lisans düzeyinde yüksek lisans, doktora ve tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, "Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslar dikkate alınarak hazırlanacak Yönetmelikte belirtilen ilkelere göre Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanlığınca yapılacak sınavla seçilirler." Hükmü öngörülmüş, Yüksek Lisans ve doktora eğitim ve öğretimi ile ilgili GATA Kanunu hükümlerine göre yürürlüğe konulan Gülhane Askeri Tıp Akademisi Yönetmeliğinin 125 nci maddesinin 2 nci fıkrasının üçüncü bendinde başvuru dilekçesine, kamu personeli yabancı dil bilgisi seviye tespit sınavında (KPDS) son üç yıl içinde 100 üzerinden en az 60 puan aldığını gösterir belgenin eklenmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir. Bu hüküm Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca düzenlenen Lisansüstü Eğitim ve öğretim Yönetmeliğinin 21 nci maddesinde de aynen yer almakta birlikte 25.09.2000 tarihinde yapılan değişiklik, sonucu "doktora yeterlik " sınavına girebilmek için Üniversitelerarası Kurul Yabancı Dil Sınavında (ÜDS) yüz üzerinden en az elli puan almış olmalı ya da Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen yabancı dil sınavlarından birinde başarılı olmak gerekir." Hükmü konulmuştur.
GATA Yönetmeliğinin 125 nci maddesinde belirtilen Kamu Personeli Yabancı dilbilgisi seviye tespit sınavı (KPDS)'dan Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen bir yabancı dil sınavıdır.
2577 sayılı YÖK Kanunu gereğince çıkarılan Lisansüstü Eğitim ve öğretim Yönetmeliğinin 21 nci maddesinde yapılan değişiklikle, doktora yeterlilik sınavına girmek için, Üniversitelerarası Kurul tarafından belirlenen yabancı dil sınavlarından birinde başarılı olmayı da yeterli görmüştür.
Yapılan bu değişikliğin GATA Yönetmeliğine aynen yansıtılmamış olması bir eksiklik olarak yorumlansa da GATA Yönetmeliğinin 125 nci maddesinde aranan Kamu Personeli Yabancı Dil Bilgisi seviye tespit sınavında (KPDS) başarılı olmak şartı da Üniversitelerarası Kurulca belirlenen bir yabancı dil sınavı olması nedeniyle mevcut maddenin yabancı dil sınavı ile ilgili kısmının uygulanabilirliğini yitirdiği ve normlar hiyerarşisine aykırı olduğu söylenemez.
T.C. Anayasasının 132 ve GATA Kanununun 44 ncü maddelerine aykırı olmayan GATA Yönetmeliğinin Kamu Personeli Dil Sınavında başarılı olma şartının aranacağına dair 125 nci maddesi değiştirilmediği sürece bu hüküm uygulamasının ve içtihatların bu yönde birleştirilmesine karar verilmesi gerekirken aksi yönde oluşan çoğunluk, görüşüne katılamadık. 13.05.2002
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy