Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-1-73 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-49/673-171
Karar Tarihi : 29.7.2004
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : A. Ersan GÖKMEN , R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr.
Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN
B. RAPORTÖR : Mert KARAMUSTAFAOĞLU
C. BİLDİRİMDE 20
BULUNAN : -Syngenta Crop Protection AG
Temsilcisi: Av. Sinan NAİPOĞLU
Sümbül Sokak, No:41-43 34335 1. Levent-İstanbul
D. TARAFLAR : -Syngenta Crop Protection AG
Schwarzwaldalle 215, CH-4058, Bazel, İSVİÇRE
-Astrazeneca Holdings B.V.
Louis Pasteurlaan 5, 2719 EE Zoetermeer,HOLLANDA
30
-Koninklijke Venderhave Groep B.V.
4818 ND Breda, Cosunpark 1, HOLLANDA
E. DOSYA KONUSU: Astrazaneca Holding B.V. ve Koninklijke
Vanderhave Groep B.V.’nin sahip olduğu Advanta B.V.’nin tüm
hisselerinin Syngenta Crop Protection AG tarafından devralınması
işlemine ilişkin izin talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 12.7.2004 tarih, 3784 sayı ile giren
bildirim üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. 40
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 27.7.2004, 2004-1-73/Öİ-04-MMÖ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu, 27.7.2004 tarih, REK.0.05.00.00/133 sayılı
Başkanlık önergesi ile 04-49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Astrazaneca Holding B.V. ve Koninklijke Vanderhave Groep B.V.’nin sahip
olduğu Advanta B.V.’nin tüm hisselerinin Syngenta Crop Protection AG 50
04-49/673-171
2
tarafından devralınması işleminin, tarafların ilgili piyasalarda sahip olduğu
toplam pazar payları yönüyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir
işlem olduğu;
- söz konusu devralma işleminin, ayçiçeği tohumu piyasası açısından bir
hakim durum yaratabilecek nitelikte olmasına rağmen, taraflar arasındaki
“Hisse Alım Anlaşması”nın 2.3. maddesinde belirtilen taahhütler uyarınca
ayçiçeği tohumu işinin üçüncü bir teşebbüse devredilmesi halinde ilgili ürün
piyasasındaki rekabetin olumsuz yönde etkilenmesinin söz konusu olmadığı
ve dolayısıyla söz konusu devralma işlemine bu koşulla izin verilmesi gerektiği
60
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Syngenta Crop Protection AG
Syngenta Crop Protection AG (Syngenta), hisselerinin tamamına Syngenta
AG’nin sahip olduğu, tohum araştırma, geliştirme, üretim, işleme, dağıtım, 70
iyileştirme ve mahsul korunması alanlarında faaliyet gösteren bir teşebbüstür.
Syngenta AG ise, hisseleri halka açık bir İsviçre şirketidir.
Türkiye’de etkilenen pazarda tohum iyileştirme ve mahsül koruması faaliyetleri
ile iştigal eden Syngenta Grubu şirketleri, Syngenta, Syngenta Supply AG ve
Syngenta Chemicals B.V.’dir. Her üç şirket de Syngenta AG’nin %100 iştiraki
olup, Sygenta Supply AG ve Syngenta Chemicals B.V. sadece mahsul
koruma işi ile iştigal etmektedir.
Syngenta ithalatın dışında Türkiye’de, iştiraki olan Syngenta Tarım Sanayi ve 80
Ticaret A.Ş. (Syngenta Türkiye) aracılığı ile faaliyet göstermektedir:
Syngenta Türkiye’nin sermaye yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir.
Tablo 1- Syngenta Tarım Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Sermaye Yapısı
Hissedar Hisse Oranı
Syngenta Participations AG %92
Syngenta Agro Services AG %2
Syngenta Crop Protection AG %2
Syngenta Overseas AG %2
Syngenta Seeds AG %2
Syngenta, 2003 mali yılında Türkiye’de (……………………)TL (yaklaşık
………… Amerikan Doları) ciro elde etmiştir. Bu cironun çeşitli ürünlere göre
dağılımına Tablo 2’de yer verilmiştir.
90
04-49/673-171
3
Tablo 2-Syngenta’nın Türkiye Cirosunun Ürünlere Göre Dağılımı
Mısır: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Ayçiçeği: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Şeker pancarı: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Sebzeler: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Çiçekler : (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Bitkiler : (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Tohumlar
Toplam : (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL))
Tohum İyileştirme Toplam : (…………..) ABD $ (yaklaşık ………… TL))
Haşere ilaçları: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Mantar ilaçları: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Yabancı ot ilaçları: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Mahsül Koruma
Toplam: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Diğer (Profesyonel
Ürünler, vektör kontrolü,
vs.)
Toplam: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
H.1.2. Astrazaneca Holding B.V. ve Koninklijke Vanderhave Groep B.V.
AstraZeneca Group’un esas işi, farmasötik ürünlerin araştırılması,
geliştirilmesi, üretimi ve pazarlanmasıdır. Koninklijke VanderHave Groep 100
B.V.’nin ana şirketi olan Koninklijke Cooperatie Cosun U.A. ise, 14.000
şekerpancarı üreticisinin üye olduğu bir kooperatiftir.
Advanta B.V. (Advanta), tohum araştırma, geliştirme, üretim, işleme ve
dağıtım alanlarında faaliyet gösteren, Astrazaneca Holding B.V. ile Koninklijke
Vanderhave Groep B.V.’nin (Satıcılar) müştereken ve eşit olarak sahip olduğu
bir Hollanda ortaklığıdır. Advanta, taraflar arasındaki “Hisse Alım Anlaşması”
uyarınca devralma işleminin konusunu oluşturmaktadır.
Advanta, Türkiye’de iştiraki olan Advanta Tohum Islah ve Üretim Sanayi ve 110
Ticaret A.Ş. (Advanta Türkiye) aracılığı ile faaliyet göstermektedir:
Advanta’nın Türkiye’de VanderHave Tohumculuk Ticaret A.Ş. adı altında
%100 bir iştiraki daha bulunmaktadır. Ancak bu şirket ileride tasfiye
edileceğinden, son beş yıldır herhangi bir faaliyette bulunmamıştır.
Advanta Türkiye’nin hissedarları Tablo 3’de belirtilmiştir.
04-49/673-171
4
Tablo 3- Advanta Türkiye’nin Sermaye Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Advanta Holdings International B.V. 66,99998
Trakya Birlik Koop. 28,5
Karadeniz Birlik Koop. 4,5
Jean Marie Saulue Laborde 0,00001
Louis M.B. Kampschreur 0,00001
Toplam 100
Advanta 2003 mali yılında Türkiye’de yaklaşık (…………) ABD $ (yaklaşık 120
……………. TL) ciro elde etmiştir.
Bu cironun çeşitli ürünlere göre dağılımına Tablo 4’de yer verilmiştir.
Tablo 4- Advanta’nın Türkiye Cirosunun Ürünlere Göre Dağılımı
Mısır : (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)Tamamı
Advanta Türkiye’nin cirosudur.
Ayçiçeği : (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)Tamamı
Advanta Türkiye’nin cirosudur.
Şeker pancarı: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Bu rakam (…………….) Euro’nun karşılığı olup
tamamı SES Europe NV / S.A., Belçika’nın 1 ithalat
yoluyla Türkiye’den elde ettiği cirosudur.
Çim: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)
Advanta Seed B.V., Hollanda’nın ithalat yoluyla
Türkiye’den elde ettiği cirosudur.
Tohumlar
Sebzeler: (…………..) ABD $
(yaklaşık ………… TL)Tamamı
Advanta Türkiye’nin cirosudur.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
130
Tohum çeşitlerinin üretimi, işlenmesi ve satışı genel olarak tek bir ilgili bir
pazar olarak değerlendirilebilecek nitelikte ise de, farklı mahsüller için olan
tohumlar ayrı birer pazar oluşturmaktadır.
Syngenta ve Advanta’nın, Türkiye’de örtüşen faaliyetleri aşağıdaki gibidir:
(i) şeker pancarı tohumu,
(ii) ayçiçeği tohumu ve
(iii) mısır tohumu.
140
1 Advanta’nın dolaylı %100 iştirakidir.
04-49/673-171
5
Advanta’nın ayrıca çim tohumu ve sebze tohumu alanlarında da faaliyetleri
bulunmaktadır. Syngenta’nın belirtilen alanlarda faaliyeti bulunmadığından,
devralma işleminin sebze tohumu ve çim tohumu pazarlarına hiç bir etkisi
olmayacaktır. Advanta’nın, Syngenta’nın tohum iyileştirmesi ve mahsül
koruması alanlarında hiç bir faaliyeti yoktur. Bu nedenle devralma işleminin
tohum iyileştirmesi ve mahsül koruması alanlarında da hiç bir etkisi
olmayacaktır.
İlgili ürün pazarı devralma işlemi taraflarının her ikisinin de ürettiği kesişen
ürünler olan, “şeker pancarı tohumu pazarı”, “ayçiçeği tohumu pazarı” ve 150
“mısır tohumu pazarı” olarak belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Başvuru konusu işlem neticesinde Advanta’nın Türkiye’nin bütününde faaliyet
gösteren Syngenta tarafından devralınacak olması nedeni ile, ilgili coğrafi
pazar “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak tespit edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
160
Başvuru konusu devralma işleminin hukuki dayanağını tarafların 11 Mayıs
2004 tarihinde imzaladıkları “Hisse Alım Anlaşması” teşkil etmektedir. Bu
anlaşmanın 2.3. maddesi uyarınca, Syngenta ve Advanta’nın hisselerine
sahip olan Astrazaneca Holding B.V. ile Koninklijke Vanderhave Groep B.V.,
söz konusu devralma işlemi için gerekli izinlerin ilgili makamlardan
alınabilmesi amacıyla, Advanta’nın Avrupa işlerinin tamamının elden
çıkarılmasını da içeren şartlara uymayı taahhüt etmektedir.
Hisse Alım Anlaşmasında “Avrupa”nın, Büyük Britanya, İrlanda, Orta Avrupa,
Batı Avrupa, Doğu Avrupa, Kara Avrupası ile Türkiye ve Rusya’yı kapsadığı 170
belirtilmiştir. Söz konusu anlaşma uyarınca, “Avrupa İşleri”, Advanta
grubunun Avrupa’da kurulu tüm şirketlerini ve bu şirketlerin malvarlıklarını,
haklarını ve Avrupa dışındaki (dünya çapındaki şeker pancarı işi gibi) bir kısım
malvarlıklarını ifade etmekte, Advanta Technology Limited’e (Advanta’nın
İngiltere’deki iştiraki) ait bir kısım malvarlığı ise bunun dışında kalmaktadır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden Advanta Technology Limited’e ait
olan bu malvarlığının devralma işleminden sonra Syngenta’ya geçeceği ve
Advanta’nın Avrupa İşleri ile beraber elden çıkarılmayacağı anlaşılmaktadır.
Bu malvarlıkları aşağıda belirtilmiştir. 180
- Advanta Technology Limited’in elinde bulunan mısır filizi plazması,
- Advanta Technology Limited’in elinde bulunan moleküler işaretleyici
veritabanı, know-how ve araştırmalar,
- Advanta Technology Limited’in elinde bulunan whiskers mısır
dönüştürme teknolojisi
Söz konusu devralma işlemi uyarınca Syngenta, Advanta’nın tüm malvarlığı
ve hisselerini Astrazaneca Holding B.V. ve Koninklijke Vanderhave Groep
04-49/673-171
6
B.V.’den devralacaktır. Bu işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2(b) maddesi 190
kapsamında bir devralma işlemi niteliğindedir.
Tarafların ilgili ürün pazarlarındaki toplam cirolarına bakıldığında, Tablo 2 ve
Tablo 3’de görüldüğü üzere 1997/1 sayılı Tebliğ ile getirilen eşik değer olan
25 trilyon TL’nin altında kalmaktadır.
Öte yandan ilgili ürün pazarlarında, tarafların ve rakiplerinin sahip oldukları
pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 5- Şeker Pancarı Tohumu Pazarı 200
Syngenta %(…..)
Advanta %(…..)
KWS %(…..)
Toplam %100
Tablo 6- Ayçiçeği Tohumu Pazarı
Syngenta %(…..)
Advanta %(…..)
Monsanto %(…..)
Pioneer %(…..)
Diğer %(…..)
Toplam %100
Tablo 7- Mısır Tohumu Pazarı
Syngenta %(…..)
Advanta %(…..)
Monsanto %(…..)
Pioneer %(…..)
KWS %(…..)
Diğer %(…..)
Toplam 100%
Görüldüğü üzere, şeker pancarı tohumu pazarında devralma tarafları,
sırasıyla %(…..) ve %(…..) oranında ve toplamda %(…..) oranında paya sahip
bulunmaktadırlar. Yine ayçiçeği tohumu pazarında taraflar, sırasıyla, %(…..) ve
%(…..) oranında ve toplamda %(…..) oranında paya sahip bulunmaktadırlar. Bu
iki pazarda, devralma taraflarının birlikte sahip oldukları pazar payları 210
nedeniyle, söz konusu devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi
kapsamında izne tabi bir devralma işlemidir. Mısır tohumu pazarında ise
tarafların pazar payları toplamı %(…..) olmakta ve söz konusu Tebliğ’de
belirtilen eşiklerin altında kalmaktadır.
04-49/673-171
7
1997/1 sayılı Tebliğ uyarınca izne tabi birleşme ve devralmaları tanımlayan
eşik değerin %25 olduğu ve pazarın tamamından elde edilen cironun 20
trilyon TL gibi düşük bir miktarda kaldığı gözönüne alındığında; devralma
işlemi sonucunda tarafların şeker pancarı tohumu pazarında sahip olacakları
%(…..) oranındaki payın, bu pazarda herhangi bir rekabet sınırlamasına yol 220
açmayacağı sonucuna varılmıştır. Ayrıca şeker pancarı piyasasında pazar
payı %73,8 olan güçlü bir teşebbüs de bulunmaktadır. Bu nedenle bildirim
konusu devralma işleminin söz konusu piyasada herhangi bir rekabet
kısıtlamasına yol açmayacağı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan, ayçiçeği tohumu pazarında, devralma işlemi sonrasında
taraflar, %(…..) oranında paya sahip olacaklardır. Bu nedenle bu pazarın
durumu daha dikkatle incelemeyi gerektirmektedir.
4054 sayılı Kanun’un devralmaları düzenleyen 7. maddesi, ilgili pazarda bir 230
hakim durum yaratarak veya bunu güçlendirerek rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğurabilecek nitelikteki devralma işlemlerini
yasaklamaktadır. Bu hükmün ışığında, ayçiçeği tohumu pazarında devralma
öncesi ve sonrasındaki pazar paylarında görülen artış neticesinde bir hakim
durum doğması mümkün ise de yukarıda da açıklandığı üzere devralma
işleminin tarafları söz konusu işleme izin verilebilmesi için ilgili makamlarca
öne sürülebilecek, Advanta’ya ait Avrupa İşleri’nin (Avrupa İşleri içinde
Türkiye de yer almaktadır) elden çıkarılmasını da içeren şartlara uymayı
“Hisse Alım Anlaşması”nın 2.3. maddesi uyarınca kabul etmektedir. Bu
çerçevede bir süredir Advanta’nın satıştaki işleri için, dünya çapında 1,5 240
milyar Amerikan Doları’nın üzerindeki yatırım fonlarını idare etmekte olan Fox
Paine & Company, LLC (Fox Paine) ile Syngenta arasında süren
müzakerelerin sona erdiği ve Avrupa Birliği Komisyonu’na 16.7.2004 tarihinde
Advanta’nın Avrupa İşleri’nin Fox Paine tarafından devralınmasına ilişkin
başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra, Advanta’nın tohum
işleri, Rusya ve Türkiye’yi de içine alan bir alanda yönetilmekte, sadece
Türkiye’yi içermemektedir.
Yukarıdaki açıklamalar neticesinde bildirim konusu devralma işlemi
sonucunda ilgili ürün piyasasında Syngenta’nın hakim durumu güçlenebilecek 250
nitelikte ise de, Syngenta’nın, Advanta’nın Türkiye’yi de kapsayan “Avrupa
İşleri”ni elinden çıkarmayı taahhüt ettiği ve bunların Fox Paine tarafından
devralınmasına ilişkin olarak Avrupa Birliği Komisyonu’na 16.7.2004 tarihinde
başvuruda bulunulduğu gözönüne alındığında, söz konusu devalma işlemin
gerçekleşmesi halinde ilgili ürün piyasasındaki rekabetin ortadan
kalkmayacağı sonucuna varılmıştır.
Dosya konusu devralma işlemi açısından incelenecek bir diğer husus da
taraflar arasındaki devralma anlaşmasında yer alan yan sınırlamadır.
Devralma işleminin tarafları arasındaki “Hisse Alım Anlaşması”nın 9.1. ve 9.2. 260
maddelerinin alt paragrafları, Satıcıların ve gruplarındaki diğer şirketlerinin,
Yoğunlaşma İşleminin tamamlanmasından itibaren 3 yıl süresince, doğrudan
veya dolaylı olarak, herhangi bir menkul kıymet borsasında işlem gören
herhangi bir şirketin toplamda %5 hissesine (%5’in üzerindeki alımları
kapsadığı anlaşılmaktadır) yatırım yapmak da dahil olmak üzere, “rekabet
04-49/673-171
8
eden bir iş” yapmayacakları veya böyle bir işle ilgilenmeyecekleri veya böyle
bir işle iştigal etmeyecekleri belirtilmiştir.
Söz konusu hükümlerde, “rekabet eden iş”, “faaliyetleri, Avrupa’da
şekerpancarı, buğday, arpa, ayçiçeği ve mısır tohumlarının araştırılması, 270
geliştirilmesi, lisanslanması (lisans veren veya lisans alan olarak), üretimi ve
satışını da kapsayan herhangi bir kuruluş veya girişim” olarak
tanımlanmaktadır.
Satıcılar Advanta’daki hisselerini, esas işlerine yoğunlaşmak ve bu işlerinde
ilave yatırım yapmak amacıyla satmaktadırlar. AstraZeneca Group’un esas işi,
farmasötik ürünlerin araştırılması, geliştirilmesi, üretimi ve pazarlanmasıdır.
Öte yandan, Koninklijke VanderHave Groep B.V.’nin ana şirketi olan
Koninklijke Cooperatie Cosun U.A., 14.000 şekerpancarı üreticisinin üye
olduğu bir kooperatiftir. Anlaşma’nın 9.1.ve 9.2. alt paragrafları Türkiye’deki 280
rekabet üzerinde çok sınırlı bir etkisi olan tali bir sınırlama getirmektedir.
Anılan hükümlerin ilgili ürün piyasasındaki rekabet üzerinde olumsuz etkileri
bulunsa da rekabeti önlemeyi amaçlamadığı ve anlaşmadan beklenen
faydaları elde etmek amacıyla getirildiği anlaşılmıştır.
Dosya konusu devralma işlemindeki yan sınırlama hükmünün birleşmenin
uygulanması açısından doğrudan ilgili ve gerekli olduğu anlaşılmaktadır.
Anılan kısıtlamanın ne süresi, ne konusu ne de tabi olan kişiler açısından
tanımlanan amacı gerçekleştirmek için makul olandan fazla olmadığı ve zaruri
olduğu kanaatine varılmıştır. 290
Yukarıda yapılan tespit ve değerlendirmelerin neticesinde başvuru konusu
devralma işleminin özellikle ayçiçeği tohumu pazarında Kanun’un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratacak nitelikte olmasına rağmen, taraflar
arasındaki “Hisse Alım Anlaşması”nın 2.3. maddesinde belirtilen taahhütler
uyarınca ayçiçeği tohumu işinin üçüncü bir teşebbüse devredilmesi halinde
ilgili ürün piyasasındaki rekabetin etkilenmeyeceği sonuç ve kanaatine
varılmıştır.
I. SONUÇ 300
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Astrazaneca Holding
B.V. ve Koninklijke Vanderhave Groep B.V.’nin sahip olduğu Advanta B.V.’nin
tüm hisselerinin Syngenta Crop Protection AG tarafından devralınması
işleminin, tarafların ilgili piyasalarda sahip olduğu toplam pazar payları
yönüyle, 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğu,
taraflar arasındaki “Hisse Alım Anlaşması”nın 9.1. ve 9.2. maddeleriyle
getirilen yan sınırlamanın ilgili ürün piyasasındaki rekabet üzerinde olumsuz
etkileri bulunsa da rekabeti önlemeyi amaçlamadığı ve anlaşmadan beklenen 310
faydaları elde etmek amacıyla getirildiği, başvuru konusu işlemin ayçiçeği
tohumu piyasası açısından bir hakim durum yaratabileceği, bununla birlikte
taraflar arasındaki “Hisse Alım Anlaşması”nın 2.3.maddesinde belirtilen
taahhütler uyarınca ayçiçeği tohumu işinin üçüncü bir teşebbüse devredilmesi
halinde ilgili ürün piyasasındaki rekabetin etkilenmeyeceği anlaşıldığından,
04-49/673-171
9
bildirime konu devralma işlemine bu koşulla izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy