Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-4-45 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 08-30/373-123
Karar Tarihi : 24.4.2008
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Muhammed GÜNDOĞDU
C. BAŞVURUDA
BULUNANLAR : - Cem TÜRKERİ
(Adres belirlenememiştir.)
- Muzaffer Cem ERDOĞAN 20
Öztopuz Cd. Okulyolu Sk. Ulus Noterler Sit. B2 Blok D:9
Ulus/İstanbul
- Tülin YAVAŞ
Mercan Tığcılar Cd. No:18/20 Beyazıt/İstanbul
- Erdal KÖSEGİL
Fırat Sanayi Sit. No:3/1 Cevizlibağ Topkapı/İstanbul
- Azmi UÇAR
İstanbul Evleri Koza 14 D:10 Bahçelievler/İstanbul
- Dursun Aziz ERYAVUZ
Yeşilyurt Başak Sk. Başaran Apt. No:7/7 30
Bakırköy/İstanbul
- Serdar ERTÜRK
Akbank T.A.Ş. Genel Müdürlüğü Sabancı Center
4. Levent/İstanbul
- Adnan NARİN
7-8. Kısım Mimar Sinan Sitesi Villaları I 12/2
Ataköy/İstanbul
- Prof. Dr. Orhan SEZGİN
Marmara Üniversitesi İİBF Ressam Namık İsmail Sk.
No:1 34590 Bahçelievler/İstanbul 40
08-30/373-123
2
- Hakan Fahrettin AKMERİÇ
Mesa Kemerburgaz Lavanta No:9/2 Göktürk
Eyüp/İstanbul
- Hasan Sertaç DAYANIK
Evren Mh. İstiklal Cd. 8. Sk. No:66 Güneşli/İstanbul
- Demirtaş Metal Mamulleri Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
Cendere Yolu No:21 Kağıthane/İstanbul 50
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILAN TARAF : Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş.
Sahil Yolu 34158 Ataköy/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş. (Ataköy Marina)’nin
aşırı fiyatlandırma yaparak, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Cem TÜRKERİ tarfından gönderilen elektronik posta 60
mesajında, Ataköy Marina’nın 13 metrenin altındaki teknelerden aldığı ücreti geçen
yıllarda Euro bazında %15 oranında artırırken bu yıl % 150 oranında artırarak aşırı
fiyatlamada bulunduğu ve bu suretle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği iddia
edilmektedir. Konuya ilişkin önaraştırma açılmasını takiben Kuruma ulaşan şikâyet
dilekçeleri de aynı iddia ve hususları içermekte, yazılarda ilk şikâyetten farklı bir
talep bulunmamaktadır.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.2.2008 tarih, 1175 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 26.2.2008 tarih, 2008-4-45/İİ-08-MHA sayılı İlk İnceleme
Raporu, 6.3.2008 tarih, 08-22 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı 70
Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup
olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına 08-22/221-M sayı ile karar verilmiştir.
Önaraştırmanın kararını takiben önaraştırma konusu ile ilgili diğer şikâyet yazıları
aşağıdaki tarih ve sayılarla Kurum kayıtlarına girmiştir: 5.3.2008 tarih, 1364 sayı;
24.3.2008 tarih, 1805 sayı; 24.3.2008 tarih, 1832 sayı; 28.3.2008 tarih, 1937 sayı;
31.3.2008 tarih, 1988 sayı; 2.4.2008 tarih, 2042 sayı; 3.4.2008 tarih, 2081 sayı;
4.4.2008 tarih, 2117 sayı; 7.4.2008 tarih, 2151 sayı; 8.4.2008 tarih, 2158 sayı ve
9.4.2008 tarih, 2203 sayı.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 15.4.2008 tarih, 2008-4-45/ÖA-08-MH sayılı 80
Önaraştırma Raporu 18.4.2008 tarih, REK.0.08.00.00-110/99 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 08-30 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da, Ataköy Marina’nın şikâyete konu
faaliyetinin marinacılık hizmetleri pazarında 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesine
aykırılık teşkil etmediği, bu nedenle Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş. hakkında
08-30/373-123
3
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı
görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 90
I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Şirket (Ataköy Marina)
Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 31.1.2005 tarih, 2005/18 sayılı kararına istinaden;
T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Dati Denizciler Ataköy Turizm
ve İnşaat A.Ş. (yeni unvanı Dati Yatırım Holding A.Ş.) arasında yapılan 28.2.2005
tarihli Hisse Satış Sözleşmesi ile Ataköy Turizm Tesisleri ve Ticaret A.Ş.’nin
%58,59, Ataköy Otelcilik A.Ş.’nin %56,49 ve Ataköy Marina’nın %15,07 oranındaki
hisseleri blok halinde Dati Yatırım Holding A.Ş. (Dati Holding) tarafından
120.250.000 ABD Doları peşin bedelle satın alınmıştır. Daha sonra; Türkiye Vakıflar
Bankası T.A.O. ile Dati Holding arasında yapılan “Anonim Şirket Hisse Devir 100
Sözleşmesi” ile Ataköy Turizm Tesisleri ve Ticaret A.Ş.’nin %40,58, Ataköy Otelcilik
A.Ş.’nin %18,97 ve Ataköy Marina’nın %35,16 oranındaki hisseleri de blok halinde
Dati Holding tarafından 78.847.925 ABD Doları peşin bedelle satın alınmış ve
böylece Dati Holding bahsedilen üç şirketin işlettiği tesislerin yönetim hakkına 2037
yılına kadar sahip olmuştur.
Yukarıda tarihçesi kısaca aktarılan yapılanma içerisinde bulunan ve denizde 700,
karada ise 40 yat barındırma kapasitesine sahip olan Ataköy Marina, denizden
doldurulan 144.000 metrekare arazi üzerine yapılandırılarak 1986 yılında
kurulmuştur. Marina kapsamında, yat limanı, çekek sahası (yatların kışlamaya
alındıkları, bakım ve onarımlarının yapıldığı alt yapılar), bakım onarım üniteleri, 110
akaryakıt istasyonu, otopark, regatta çarşısı, yat klübü, yüzme havuzu ile Sports
International Fitness ve Spor Merkezi yer almaktadır. Türkiye'nin en büyük entegre
turizm projelerinden biri olan ve Ataköy Marina'nın dışında 5 yıldızlı Crowne Plaza
ve 4 yıldızlı Holiday Inn Otelleri ile Galleria Alışveriş Merkezi’ni kapsayan Ataköy
Turizm Merkezi'nin bir parçası olan Marina, uluslararası standartlarda kapsamlı
marina hizmetleri vermektedir.
Ataköy Marina, uluslararası standartlardaki marina hizmetleri ile İngiltere'de bulunan
The Yacht Harbour Association tarafından verilen 5 Altın Çıpa Ödülü'ne sahip tek
Türk Marinası olduğu gibi aynı zamanda Türkiye'nin ilk beş yıldızlı marinası olma
özelliğini de taşımaktadır. 120
Marina'nın sermaye yapısı şu şekildedir:
Pay Sahibi Sermaye Miktarı Hisse Adedi Hisse Oranı
(………….) (………….) (………….) (………….)
(………….) (………….) (………….) (………….)
(………….) (………….) (………….) (………….)
(………….) (………….) (………….) (………….)
(………….) (………….) (………….) (………….)
TOPLAM (………….) (………….) %100.00
08-30/373-123
4
Ataköy Marina'nın işletme faaliyetleri Marina, Çekek Alanı, Regatta Çarşısı,
Otopark, Sağlık ve Spor Kulübü ve Cafe Marin olmak üzere 6 bölümden
oluşmaktadır.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Yabancı dilde “marina” olarak tanımlanan yat limanı; gemicinin uyuma, yemek
yeme, tamir yapma ve gemisinin yakıt ve gıda talebini karşılayan, yelkenlinin 130
girebileceği, alış-veriş yapabileceği, haberleşmenin ve ulaşımın sağlanabildiği bir
faaliyet alanı yaratan yerdir. Ulaştırma Bakanlığı bünyesinde bulunan Demiryollar,
Limanlar ve Havameydanları İnşaatı Genel Müdürlüğü (DLH) tarafından balıkçı
barınağı olarak belediyelere veya balıkçı kooperatiflerine devredilmiş olan ve bu
kurumlar tarafından işletilerek belediye ve kooperatiflere önemli bir gelir ve istihdam
kaynağı yaratan barınaklar, üst ve alt yapı noksanlıkları olup ulusal ve uluslararası
yat limanı niteliklerine sahip değildirler. Marinalar bu tür diğer yat bağlama
yerlerinden sağladıkları güvenlik ortamları ve geniş hizmet ağları nedeniyle farklılık
göstermektedirler. Bu bakımdan, ilgili ürün pazarı “marinacılık hizmetleri pazarı”
olarak belirlenmiştir. 140
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikâyete konu olan faaliyetlerin İstanbul İli’nde gerçekleştiği hususu göz önünde
bulundurularak ilgili coğrafi pazar “İstanbul İli” olarak tespit edilmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
Görevli Raportörlerin Önaraştırma aşamasında yaptıkları yerinde incelemelerde
edinilen bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir.
I.3.1. Bilgi Tutanakları
I.3.1.1. Ataköy Marina Yetkilileri ile Yapılan Görüşme 150
Dati Holding ve Ataköy Marina yetkilileri ile yapılan görüşmede, anılan yetkililer,
Holding tarafından, Ataköy Marina A.Ş., Ataköy Turizm A.Ş. ve Ataköy Otelcilik A.Ş.
unvanlı üç şirketin hisselerinin tamamına yakınının 2038 yılına kadar, yaklaşık
200.000.000 ABD Doları tutarında bir bedelle 2005 yılı Şubat ayında devralındığını;
işletmesini devraldıklarında marinanın çok bakımsız bir halde olduğunu; marinayı
daha iyi bir hale getirmek için birçok yatırım yaptıklarını; Marina’da çalışan 105
personelin bulunduğunu ve 24 saat hizmet verdiklerini; tüm bunların büyük
maliyetler gerektirdiğini, ayrıca devlete ödenilen verginin de çok önemli bir gider
kalemi olduğunu; zira karada kurulu mekânlarn arazisi ve deniz yüzeyinde işgal
ettikleri alan için büyük miktarda ecri misil vergisi ödediklerini; bunların yanı sıra 5 160
altın çıpa hakkına sahip Türkiye’deki ilk ve İstanbul’daki tek marina olarak, hizmet
kalitesini devam ettirebilmek için ekstra maliyetlerinin bulunduğunu ifade etmişlerdir.
08-30/373-123
5
Yetkililer marinadan sağladıkları gelirlerin ise yat bağlama ücretlerinden, teknelerin
pontondan sağladıkları elektrik ve su bedellerinden ve tekne bakım onarımlarından
sağlandığını; palamar ve güvenlik hizmetinin bedelsiz sunulduğunu belirtmişlerdir.
Ayrıca, yetkililer tarafından, günlük bağlanan tekne sayısının çok az olduğu;
teknelerin yaklaşık % (…)’inin yıllık olarak bağlandığı; Kalamış marinasının
kendilerine alternatif oluşturduğu; Silivri Güzelce’de, yapılmakta olan yaklaşık 250
tekne kapasiteli marinanında kendilerine rakip olacağı bilgileri verilmiştir.
Bunların yanısıra; anılan şahıslar 2007 ve 2008 yıllarına ait nihai onaylı fiyat 170
tarifelerinde de görüleceği üzere, 55 m2 üzerindeki tekneler için ortalama YTL
bazında %20’ler civarında zam yaptıklarını; ancak minimum tekne boyutu için
hesaplanan fiyat skalası 17 metrekareden 51 metrekareye yükseldiği için 51
metrekarenin altındaki tekne sahiplerine daha fazla zam yapılmış gibi bir durumun
ortaya çıktığını; küçük tekne sahiplerinin %100’ün üzerinde bir zamla karşılaşmış
gibi olduklarını; oysa bu durumun faaliyet zararı ile karşılaşan şirketlerinin
uyguladığı yeni pazarlama stratejisinden kaynaklandığını; gelecek yıllardan itibaren
tüm tekne boyları için aynı oranda zamların gerçekleştirilmesinin beklendiğini
belirtmişlerdir. Yetkililer, ayrıca metrekare üzerinden alınan ve büyük miktarlara
ulaşan ecri misil ve irtifak vergileri ile hâsılat payı vergisinin her boyuttaki tekneye 180
eşit büyüklükte bir teknelik park alanı tahsis edilmesi dolayısıyla, eşit oranda
dağılması sonucunda küçük teknelerin marinaya birim maliyetinin yüksek olduğunu;
yapılan değişikliğin bu nedenle küçük teknelere daha yüksek miktarda yansıdığını
ifade etmişlerdir.
Yetkililer son olarak, özelleştirmeden önce başlayan, şirketlerinden bağımsız yat
kulübü üyelerine %30’lar düzeyinde indirim yapılması uygulamasını 2007 yılında
kaldırdıklarını, bu nedenle de eski uygulamaya alışmış kişiler tarafından yapılan
fiyat artışının olduğundan daha yüksek olarak algılandığını; şirket pazarlama
stratejisinde yaptıkları bu iki ana değişikliğin esas amacının şirketlerinin son üç yıldır
katlandığı faaliyet zararını azaltmak olduğunu ileri sürmüşlerdir. 190
I.3.1.2. Kalamış Marina Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Söz konusu marinanın işleticisi Setur Marinaları’nın yetkilisi konuya ilişkin olarak;
Türkiye’de birçok marinanın işleticisi olduklarını; tüm marinalarının birkaç yıldır
neredeyse tam kapasite ile çalıştığını 1200 yat kapasiteli Kalamış marina içinde bu
durumun geçerli olduğunu; müşterilerinin önemli bölümünün teknelerini yıllık olarak
bağladıklarını; söz konusu marinanın fiyat skalası açısından bakıldığında,
müşterilerinin çok büyük bir kısmının 55.99 metrekareye kadar olan kategoride
bulunduğunu; 2008 yılında herhangi bir fiyat artışı yapmadıklarını; 2006 ve 2007 yılı
fiyatlarının aynı olduğunu; 2007 yılı sonuna doğru ödemeleri Turizm İl 200
Müdürlüğünün onayını almak suretiyle ABD Doları üzerinden değil Euro üzerinden
tahsil etmeye başladıklarını ifade etmiştir.
Yetkili, ayrıca Kalamış marinanın Avrupa yakasından gelen birçok müşterisi olduğu
gibi Anadolu yakasında ikamet edip de Avrupa yakasında bulunan Ataköy marinaya
giden birçok kişinin de bulunduğunu; yatçılıkta, yat sahiplerinin ikamet ettikleri yerde
teknelerini bağlama gibi bir anlayışlarının bulunmadığını; İstanbul’da ikamet edip
08-30/373-123
6
yatını Ege’de bağlayan kişiler bulunduğunu; yapım aşamasında olan Pendik
marinası tamamlandığı zaman Kalamış ve Ataköy marinalarından Pendik’e müşteri
geçişi olması ihtimalinin oldukça yüksek olduğunu belirtmiştir.
Söz konusu kişi son olarak, Yunanistan marinalarda verilen hizmet kalitesinin çok 210
düşük olmasına rağmen hizmet fiyatlarının ülkemizdekilere kıyasla oldukça yüksek
olduğu bilgisini vermiştir.
I.3.1.3. Güzelce Marina Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
Dosya mevcudu bilgilere göre, Raportörlerin Güzelce Marina yetkilisi ile yaptıkları,
tutanağa geçirilmeyen görüşmede, yetkili tarafından anılan marinanın 49 yıllığına
işletme hakkının yapılan ihale sonucunda kendilerine devredildiği, 250 yat kapasiteli
işletmenin 2008 yılı yazında faaliyete geçeceği belirtilmiştir. Yetkili tarafından ayrıca;
Ataköy Marina’nın daha önce kamu kontrolünde iken çok cüzi fiyatlarla hizmet
verdiği, ihale ile işletme hakkı Dati Holding’e devredilince normal düzeyde 220
gerçekleştirilen fiyat artışlarına dahi düşük ücretlerle hizmet almaya alışmış kişiler
tarafından karşı çıkıldığı ifade edilmiş ve tüm marinaların aynı kalitede hizmet
vermediği vurgulanarak, Ataköy Marina’nın 5 yıldızlı otel kalitesinde hizmet verdiği
ve komşu ülkelerdeki yaklaşık kalitede hizmet veren marinalarla kıyaslandığında
Ataköy marinanın fiyatlarının oldukça düşük olduğu belirtilmiştir. Güzelce Marina
yetkilisi son olarak, İstanbul sınırları içerisinde yakın zamanda faaliyete geçmek
üzere birçok marina projesinin gündemde olduğunu belirtmiş ve bunlara, 2008 yılı
sonunda faaliyete geçecek olan Küçükçekmece, Büyükçekmece ve Pendik
marinalarını örnek göstermiştir.
230
I.3.1.4. Turizm Bakanlığı Yetkilisi ile Yapılan Görüşme
İstanbul İl Turizm Müdürlüğü yetkilisi konuya ilişkin olarak, kendilerine marina
fiyatlarının çok yüksek olduğu şeklinde herhangi bir şikayet gelmediğini, zaten
prosedür gereği kendileri tarafından onaylanmayan herhangi bir fiyatın
uygulanmasının mümkün olmadığını belirtmiş; henüz yapım aşamasında olmakla
birlikte yakın zamanda faaliyete geçecek olan birçok marina olduğunu ifade ederek
Zeytinburnu, Güzelce, Pendik marinalarını örnek olarak vermiştir.
I.3.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler
I.3.2.1. Ataköy Marina’dan Elde Edilen Belgeler 240
Ataköy Marina’da yapılan yerinde incelemede marina yetkililerinden 2006, 2007 ve
2008 yıllarına ait Bakanlık onaylı fiyat tarifelerini gösterir belgeler temin edilmiştir. Bu
belgelere göre söz konusu ücretler aşağıdaki gibidir:
Denizde Yat Bağlama 2006 Yılı Fiyat Listesi
M2 GÜNLÜK
(YTL)
31 GÜNLÜK
(YTL)
91 GÜNLÜK
(YTL)
182 GÜNLÜK
(YTL)
365 GÜNLÜK
(YTL)
17-22 1,39 30,06 68,94 104,11 156,91
23-35 1,20 25,15 55,71 91,18 139,68
36-50 1,10 22,85 51,25 80,16 123,11
51-65 1,00 20,44 44,69 74,15 111,66
08-30/373-123
7
66-75 1,04 21,34 48,40 74,93 116,80
76-95 1,00 21,04 49,37 73,83 115,63
96-109 0,90 18,89 42,53 65,41 102,64
110-135 0,89 18,74 42,85 65,63 104,21
136-160 0,85 18,04 41,28 63,26 100,20
169-180 0,99 18,92 57,46 67,33 100,60
181-208 1,10 20,64 39,78 73,55 107,21
209-265 1,30 22,85 43,44 79,16 112,22
266-310 1,35 24,05 44,47 82,36 116,23
311- 1,50 25,25 47,18 85,97 118,64
Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyası) esasına göre hesaplanır.
Fiyatlar YTL bazındadır.
Denizde Yat Bağlama 2007 Yılı Fiyat Listesi
M2 GÜNLÜK
(YTL)
31 GÜNLÜK
(YTL)
91
GÜNLÜK
(YTL)
182 GÜNLÜK
(YTL)
365 GÜNLÜK
(YTL)
17-22 1,39 29,87 68,69 103,53 155,90
23-35 1,19 25,09 57,74 90,59 139,37
36-50 1,10 22,90 52,76 79,64 123,44
51-65 1,19 23,89 54,75 77,65 121,45
66-75 1,25 25,88 59,73 79,64 119,46
76-95 1,29 26,88 63,71 83,62 121,45
96-135 1,33 26,88 70,68 87,60 127,42
136-265 1,39 31,86 73,67 93,58 135,39
266-310 1,49 35,84 82,63 105,52 145,34
311- 1,59 39,82 87,60 109,51 149,33
Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyası) esasına göre hesaplanır.
Fiyatlar YTL bazındadır.
Denizde Yat Bağlama 2008 Yılı Fiyat Listesi 250
M2 GÜNLÜK
(YTL)
31 GÜNLÜK
(YTL)
91 GÜNLÜK
(YTL)
182 GÜNLÜK
(YTL)
365 GÜNLÜK
(YTL)
23-35 1,57 31 76 104 162
36-50 1,56 29 73 92 143
51-65 1,54 28 78 90 142
66-75 1,59 31 81 92 140
76-95 1,62 35 85 95 142
96-135 1,64 36 86 102 149
136-265 1,66 38 88 107 157
266-310 1,71 41 95 121 169
311- 1,83 45 104 124 173
Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyası) esasına göre hesaplanır.
Fiyatlar YTL bazındadır.
Denizde Yat Bağlama 2008 Yılı Revize Fiyat Listesi
M2 GÜNLÜK
(YTL)
31 GÜNLÜK
(YTL)
91 GÜNLÜK
(YTL)
182 GÜNLÜK
(YTL)
365 GÜNLÜK
(YTL)
51-65 2,09 41,43 101,27 138,10 216,36
66-75 1,95 38,24 112,60 112,60 172,09
76-95 2,00 42,49 116,85 116,85 174,22
96-135 1,93 42,76 120,13 120,13 175,10
136-265 1,95 44,79 126,24 126,24 185,28
08-30/373-123
8
266-310 2,02 48,87 142,53 142,53 199,54
311- 2,16 52,94 146,60 146,60 203,61
Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyası) esasına göre hesaplanır.
Fiyatlar YTL bazındadır.
Turizm İl Müdürlüğünce onaylanan fiyat revizyonunun gerekçesi aynı belgede
açıklanmıştır. Buna göre;
-2007 yılı mali tabloların kesinleşmesinden sonra liman ve çekek faaliyetlerindeki
net mali performansın, beklenen düzeyin altında gerçekleşmesi,
-TL/Euro/ABD Doları kurlarının öngörülenin altında olması, 260
-Kamuya ödenen ve aşağıda dökümü verilen giderlerin ek maliyet oluşturması,
i. İrtifak Hakkı (2007-2008 için (………….) YTL)
ii. Ecrimisil Bedelleri (12.05.2006 tarihine kadar ödenen toplam (………….) YTL,
taksitten kaynaklanan faiz tutarı (………….) YTL)
hususlarının fiyatların revize edilmesini gerekli hale getirdiği belirtilmektedir.
Yerinde incelemede elde edilen diğer bir belgede 2007, 2008 ve revize edilmiş 2008
fiyatlarındaki artış oranları görülmektedir. Belgeye göre söz konusu tarihler için
onaylı fiyatlardaki artış oranı aşağıdaki gibi gerçekleşmiştir:
ARTIŞ ORANLARI
M2 2007 2008 2008 Revize
17-22 -%1
23-36 %0 %16
37-51 %0 %16
52-66 %8 %16 %52
66-76 %2 %16 %22
76-96 %5 %16 %22
96-136 %24 %16 %17
136-266 %35 %16 %18
266-311 %25 %18 %17
311- %25 %16 %17
Bir diğer belgeye göre Ataköy Marina limanında teknesi bağlı olan müşterilerden 60
adedi Anadolu Yakası ve Ataköy Marina’nın hinterlandı olan Bakırköy, Yeşilköy, 270
Ataköy, Yeşilyurt, Zeytinburnu ve Florya gibi semtlerin dışında ikamet etmektedir.
Bu rakam ise marinanın toplam kapasitesinin yaklaşık %10’una tekabül etmektedir.
Yerinde incelemede elde edilen Ataköy Marina’nın 2002, 2003, 2004, 2005, 2006 ve
2007 yıllarına ait gelir tablolarının inceleme konusu açısından önemli olduğu
düşünülen kalemlerine aşağıda toplu olarak yer verilmiştir:
2002
(YTL)
2003
(YTL)
2004
(YTL)
2005
(YTL)
2006
(YTL)
2007
(YTL)
Net Satışlar (………….) (………….) (………….) (………….) (………….) (………….)
Brüt Satış
Karı
(………….) (………….) (………….) (………….) (………….) (………….)
Faaliyet
Giderleri
(………….) (………….) (………….) (………….) (………….) (………….)
08-30/373-123
9
Faaliyet Karı (………….) (………….) (………….) (………….) (………….) (………….)
Dğ. Fal Olğ
Gel-Gid
(………….) (………….) (………….) (………….) (………….) (………….)
Ver. Önc.
Dön. K/Z
(………….) (………….) (………….) (………….) (………….) (………….)
Net Dönem
K/Z
(………….) (………….) (………….) (………….) (………….) (………….)
Diğer bir belge ise Ataköy Marina’nın, yıllar itibarıyla kapasite kullanım oranındaki
değişime ve marinada bulunan teknelerin kontrat sürelerine göre dağılımına ilişkin
bilgiler içermektedir:
YIL KAPASİTE KULLANIM ORANI
2006 %92
2007 %100
2008 (Ocak-Şubat) %100
KONTRAT SÜRESİ ADET ORAN
Yıllık (…..) %(…..)
6 Aylık (…..) %(…..)
3 Aylık (…..) %(…..)
Aylık (…..) %(…..)
Günlük (…..) %(…..)
Bir diğer belge ise Ataköy Marina tarafından Milli emlak Genel Müdürlüğü’ne yıllar 280
itibarıyla yapılan ödeme bilgilerini içermektedir:
YILLAR %1 HASILAT İRTİFAK ECRİMİSİL TOPLAM
2002 (…..) (…..)
2003 (…..) (…..) (…..) (…..)
2004 (…..) (…..) (…..)
2005 (…..) (…..) (…..)
2006 (…..) (…..) (…..) (…..)
2007 (………..) (………..) (………..)
I.3.2.2. Kalamış Marina’dan Elde Edilen Belgeler
Kalamış Marina’da yapılan yerinde incelemede marina yetkililerinden 2006, 2007 ve
2008 yıllarına ait Bakanlık onaylı fiyat tarifelerini gösterir belgeler temin edilmiştir. Bu
belgelere göre söz konusu ücretler aşağıdaki gibidir:
Denizde Yat Bağlama 2006 Yılı Fiyat Listesi
M2 16,00 35,99
36,00
55,99
56,00
99,99
100,00
135,99
136,00
169,99
170,00
+
Günlük 0.581 0.583 0.601 0.593 0.515 0.502
30 0.461 0.466 0.481 0.468 0.368 0.365
60 0.405 0.409 0.418 0.372 0.311 0.319
90 0.359 0.338 0.337 0.313 0.268 0.273
120 0.312 0.319 0.314 0.275 0.239 0.239
150 0.294 0.290 0.281 0.262 0.216 0.220
180 0.284 0.275 0.256 0.245 0.205 0.205
210 0.270 0.265 0.239 0.235 0.201 0.195
240 0.266 0.258 0.234 0.230 0.199 0.187
08-30/373-123
10
270 0.258 0.251 0.228 0.216 0.195 0.179
300 0.250 0.228 0.218 0.211 0.191 0.172
330 0.239 0.219 0.206 0.203 0.188 0.166
365 0.236 0.201 0.202 0.187 0.185 0.163
Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyasıxgün)
esasına göre hesaplanır.
Fiyatlar Amerikan doları bazındadır.
Denizde Yat Bağlama 2007 Yılı Fiyat Listesi 290
M2 16,00
35,99
36,00
55,99
56,00
99,99
100,00
135,99
136,00
169,99
170,00
+
Günlük 0.581 0.583 0.601 0.623 0.541 0.537
30 0.461 0.466 0.481 0.491 0.386 0.391
60 0.405 0.409 0.418 0.391 0.327 0.341
90 0.359 0.338 0.337 0.329 0.281 0.292
120 0.312 0.319 0.314 0.289 0.251 0.256
150 0.294 0.290 0.281 0.275 0.227 0.235
180 0.284 0.275 0.256 0.257 0.215 0.219
210 0.270 0.265 0.239 0.247 0.211 0.209
240 0.266 0.258 0.234 0.242 0.209 0.200
270 0.258 0.251 0.228 0.227 0.205 0.192
300 0.250 0.228 0.218 0.222 0.201 0.184
330 0.239 0.219 0.206 0.213 0.197 0.178
365 0.236 0.201 0.202 0.196 0.194 0.174
Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyasıxgün)
esasına göre hesaplanır.
Fiyatlar Amerikan doları bazındadır.
Denizde Yat Bağlama 2008 Yılı Fiyat Listesi
M2 16,00
35,99
36,00
55,99
56,00
99,99
100,00
135,99
136,00
169,99
170,00
199,99
200,00
+
Günlük 0.765 0.772 0.780 0.795 0.818 0.849 0.887
30 0.500 0.506 0.510 0.521 0.535 0.556 0.580
60 0.444 0.448 0.453 0.462 0.474 0.492 0.515
90 0.397 0.401 0.405 0.412 0.425 0.440 0.460
120 0.358 0.362 0.366 0.374 0.383 0.398 0.416
150 0.330 0.334 0.337 0.344 0.353 0.366 0.383
180 0.311 0.315 0.318 0.324 0.334 0.346 0.361
210 0.293 0.296 0.298 0.305 0.313 0.325 0.336
240 0.274 0.277 0.279 0.284 0.294 0.304 0.320
270 0.264 0.266 0.267 0.264 0.272 0.272 0.306
300 0.255 0.240 0.242 0.247 0.254 0.263 0.279
330 0.246 0.226 0.225 0.230 0.236 0.240 0.255
365 0.241 0.205 0.206 0.211 0.216 0.218 0.231
Bağlama fiyatı metrekare (tam boyxenxkatyasıxgün)
esasına göre hesaplanır.
Fiyatlar Euro bazındadır.
I.3.2.3. Turizm Bakanlığı’ndan Elde Edilen Belgeler 300
08-30/373-123
11
Turizm İl Müdürlüğünden İstanbul’da hâlihazırda faaliyet göstermekte olan
marinaların uyguladıkları Bakanlık onaylı fiyat tarifelerine ilişkin bilgileri içerir
belgeler temin edilmiştir. Söz konusu belgelerde yer alan bilgiler, marina
yetkililerinden elde edilen bilgilerle uyarlık göstermektedir.
I.4. Değerlendirme
I.4.1. Hâkim Durum Değerlendirmesi
Başvuru konusunun esasını, Ataköy Marina’nın 13 metrenin altındaki teknelerden
aldığı ücreti geçen yıllarda Euro bazında %15 oranında artırırken bu yıl %150 310
oranında artırarak aşırı fiyatlama yaptığı iddiası oluşturmaktadır.
Şikayet, konusu dikkate alınarak 4054 sayılı Kanun’un “Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması” başlıklı 6. maddesi kapsamında incelenmiştir.
4054 sayılı Kanun’un “Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesi, “Bir
veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya
hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı
anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve
yasaktır.” şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre söz konusu maddenin ihlali bir hakim
durumun varlığını gerektirir.
4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hakim durum; “Belirli bir piyasadaki bir veya 320
birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat,
arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü”
olarak tanımlanmıştır.
Bu durum, bir teşebbüsün pazar payı veya bununla birlikte sahip olduğu teknik bilgi,
hammadde veya sermaye sayesinde, ilgili pazarda fiyatı veya üretimi ya da dağıtımı
kontrol etmesi halinde ortaya çıkmaktadır. Teşebbüs açısından böyle bir pazar
gücünden söz edilebilmesi için, pazardaki diğer teşebbüslerin varlığına tamamen
son verebilmesine yetecek hâkimiyet kurması gerekmez. Bu gücün derecesi her
pazarda farklı olsa dahi, söz konusu teşebbüslere davranışlarında bağımsız
davranabilme özgürlüğü sağlaması yeterlidir. 330
Tespitler kısmında yer verildiği üzere; ilgili coğrafi pazarda halihazırda iki teşebbüs
faaliyet göstermektedir. Bu teşebbüslerden Kalamış Marina’nın kapasitesi 1200 yat
iken şikâyet edilen Ataköy Marina’nın ise 700 yatlık bir kapasitesi bulunmaktadır.
Hakim durumun tespiti açısından tek başına yeterli olmasa da önemli bir kriter olma
özelliği taşıyan pazar payının ilgili ürün pazarında tespiti için, söz konusu iki
teşebbüsün de, doluluk oranlarını da göz önünde bulundurmak koşuluyla,
kapasitelerini karşılaştırmanın yararlı olacaktır. Tespitler kısmında yer verilen bilgi
tutanaklarında değinildiği üzere, her iki marina yetkililerinin ifade ettiği üzere son iki
yıldır iki marina da tam kapasite ile faaliyet gerçekleştirmektedir. Bu durumda, her iki
marinanın kapasite oranları, marinaların ilgili pazardaki payları hususunda doğru 340
bilgi verecektir. Buna göre, Ataköy Marina %36, Kalamış Marina ise %64 pazar
payına sahiptir.
08-30/373-123
12
Hâkim durum değerlendirmesi açısından önem arz eden bir diğer husus da pazara
giriş engelinin bulunup bulunmadığıdır. Yukarıda belirtildiği üzere ilgili pazarın tabi
olduğu temel mevzuat 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ve bu Kanun'a
dayanılarak çıkarılan Yat Turizmi Yönetmeliği’dir. Yat Turizmi Yönetmeliği’nin
“Belgelendirme” başlıklı 5. maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
“Gerçek ve tüzel kişiler bu bölümde belirlenen vasıfları taşımak ve Bakanlıktan
Turizm Yatırımı Belgesi almak şartı ile Yat Limanı alt ve/veya üst yapı yatırımı
yapabilirler. 350
Özel veya kamu kesimi tarafından yaptırılan yat limanları Bakanlıkça verilen Turizm
İşletmesi Belgesini haiz gerçek ve tüzel kişiler tarafından işletilebilir.”
Yukarıda açıkça ifade edildiği üzere, mevzuatta belirtilen nitelikleri haiz herhangi bir
gerçek ve tüzel kişinin yat limanı işletmesinin önünde herhangi bir hukuki engel
bulunmamaktadır. Dolayısıyla ilgili pazara giriş engelinin bulunmadığını söylemek
mümkündür.
Esasen, Turizm Bakanlığı yetkilisi ve marina yetkilileri ile yapılan görüşmelerde de
ifade edildiği üzere henüz yapım aşamasında olmakla birlikte yakın zamanda
faaliyete geçecek olan birçok marina bulunmaktadır. Bunlara Zeytinburnu, Güzelce,
Pendik marinaları örnek olarak verilmiştir. 360
Şikâyete konu olan Ataköy Marina’nın halihazırdaki pazar payının ilgili pazardaki
diğer teşebbüsün pazar payı da göz önünde bulundurularak, hakim durum
göstergesi sayılacak derecede yüksek olmadığı ve yakın zamanda faaliyete
geçecek olan çok sayıda marinanın bulunması hususları da birlikte
değerlendirildiğinde, şikâyete konu faaliyeti gerçekleştiren Ataköy Marina’nın ilgili
pazarda, 4054 sayılı Kanun anlamında hâkim durumda olmadığı kanaatine
varılmıştır.
I.4.2. Aşırı Fiyatlamaya İlişkin Değerlendirme
Yukarıda belirtildiği üzere, her ne kadar şikâyet edilen teşebbüs ilgili pazarda hâkim 370
durumda olmasa da, şikâyet edilen temel hususun Ataköy Marina’nın aşırı fiyat
uyguladığı yönünde olması nedeniyle, aşırı fiyatlama konusunda bir değerlendirme
yapılması uygun görülmüştür.
Bilindiği gibi; tekel konumda bulunan teşebbüslerin, tam rekabet ortamında faaliyet
gösteren teşebbüslere kıyasla, daha verimsiz olarak ve/veya daha yüksek fiyatlarla
faaliyette bulundukları ekonomistler tarafından genel kabul gören bir gerçektir.
Teşebbüsün ideal olandan, başka bir ifadeyle, marjinal maliyetlerden daha yüksek
fiyatlar uygulaması, “aşırı (tekelci) fiyatlandırma” olarak adlandırılmaktadır. İktisat
teorisinde, pazar gücünün kullanımı sonucunda rekabetçi fiyatların üzerinde
belirlenen fiyatlar olarak da tanımlanan aşırı fiyat, dağılım verimsizliğine sebep 380
olmakta, aynı zamanda tüketicilerden tekele kaynak transferine yol açarak
toplumdaki gelir dağılımını bozmaktadır.
Literatürde, tanımı hususundaki görüş birliğine rağmen fiyatın ne kadarlık bir
oranının aşırı olarak nitelendirilmesi gerektiğine ilişkin bir kural bulunmamaktadır.
Olay bazında değerlendirilmesi gereken bu durum; pazara giriş engellerinin
08-30/373-123
13
derecesi, diğer teşebbüslerin pozisyonu, farklı coğrafi pazarlardaki ilgili ürün fiyatları
gibi pek çok etkene bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir.
Aşırı fiyatın tespitinde esas olan kriterlerden en önemlisi "ürünün ekonomik
değeri"nin analizidir. Başka bir ifadeyle, emsal ürünlerin pazar özellikleri itibarıyla
karşılaştırılabilir olan nispeten rekabetçi diğer coğrafi pazarlardaki fiyatının söz 390
konusu fiyatlarla kıyaslanması, tekelci fiyat uygulamalarının tespitinde en önemli
aşamayı oluşturmaktadır. Bununla birlikte, ürün maliyetlerinin net ve kesin olarak
hesaplanabildiği durumlarda maliyet-fiyat ilişkisi de önem kazanmaktadır. Yüksek
fiyatlamayla birlikte, satış fiyatı ile toplam maliyetler arasındaki marjın büyüklüğü
(aşırı kar) aşırı fiyatlamanın göstergesi sayılabileceği gibi, gerçek maliyetlerin aşırı
boyutlarda oluşması ile kar marjının çok düşük ve hatta negatif olduğu durumlarda
da tekelci fiyatlama söz konusu olabilmektedir.
Bu nedenle öncelikle, şikâyete konu olan fiyat artışının gerçek niteliğini belirlemek
gereklidir. Şöyle ki, şikâyet dilekçesinde %150 civarında bir fiyat artışından
bahsedilmektedir. Ancak “Yapılan Tespitler ve Deliller” bölümünde de yer verildiği 400
üzere, Ataköy Marina’nın 2006 yılı fiyat tarifesi 17 metrekarelik birimle
başlamaktadır. Bu durum 2008 yılına ait ilk tarifeye kadar devam etmiş, ancak 2008
yılı revize fiyatlarında tarife daha önceki yıllarda olduğu gibi 17 metrekareden değil
51 metrekareden başlatılmıştır. Böylelikle 51 metrekarenin altındaki büyüklüğe sahip
tüm yatlar tek kalemde toplanmış ve her birine aynı fiyat uygulanmıştır. Buna göre
51-65 metrekarelik bir yatın tabi olduğu birim ücret 2008 yılı başında 142 YTL. iken
revizyon sonucunda bu ücret 216,36 YTL. olmuştur. Aradaki 74,36 YTL.’lik fark ise
yaklaşık %52’lik bir orana tekabül etmektedir.
Ataköy ve Kalamış marinalarının fiyatlarının karşılaştırılması bu noktada aydınlatıcı
olacaktır. 100 metrekarelik bir yatın 365 gün için Ataköy Marina’daki bağlama fiyatı 410
17.510 YTL iken, bu fiyat Kalamış Marina’da yaklaşık olarak 14.600 YTL’dir. Bu
durumda iki marina ücretleri arasındaki fark yaklaşık %19 olarak karşımıza
çıkmaktadır. Bu noktada Ataköy Marina’nın Türkiye marinaları içerisindeki ayrıcalıklı
konumu önem kazanmaktadır. Daha önce değinildiği üzere Ataköy Marina,
uluslararası standartlardaki marina hizmetleri ile İngiltere'de bulunan The Yacht
Harbour Association tarafından verilen 5 Altın Çıpa Ödülü'ne sahip tek Türk
Marinası olduğu gibi aynı zamanda Türkiye'nin ilk beş yıldızlı marinası olma
özelliğini de taşımaktadır. Gerek hizmet ağının genişliği ve gerekse uluslararası
kabul gören hizmet kalitesi açısından diğer marinalardan ayrılması nedeniyle söz
konusu ücret farklılığının makul olduğu kanaatine varılmıştır. 420
Öte yandan, aşırı fiyatlamanın bir diğer göstergesi de aşırı kârdır. Bu noktada
Ataköy Marina’nın finansal durumunu gösterir bilgilere değinmek yerinde olacaktır.
“Yapılan Tespitler ve Deliller” kısmında yer verilen finansal verilerden açıkça
anlaşılacağı üzere Ataköy Marina, (……..TİCARİ SIR……) (………. YTL). Bu
çerçevede, aşırı fiyatlamanın önemli göstergelerinden biri olan aşırı kâr unsuru
incelemeye konu olay bakımından söz konusu değildir. Verilerde görülen dönem
karlârı ise, “diğer faaliyetlerden olağan gelir ve giderler” kalemi altında yer alan “kira
gelirleri”nden kaynaklanmaktadır.
08-30/373-123
14
I.4.3 Genel Değerlendirme 430
4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde yapılan hakim durum tanımı, hakim durumun
kötüye kullanılmasının, hakim durumda olan teşebbüsün ya da teşebbüslerin
Kanun’da bahsedilen “…ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü…”nden
kaynaklandığını ortaya koymaktadır.
Rekabet hukukunda genel olarak, piyasadaki rekabeti dışlamaya veya fiyatı kontrol
etmeye imkân veren güç olarak da tanımlanan tekel gücünün varlığı ve kullanılması
ekonomi literatüründe pek çok olumsuzluğun kaynağı olarak gösterilmektedir. Genel
olarak ifade etmek gerekirse tekel konumundaki teşebbüs, piyasadaki arzı kısarak
fiyatların optimum seviyesinden daha yüksek bir seviyeye çıkmasına neden
olmaktadır. 440
İnceleme konusu olaya baktığımızda ise hizmet fiyatlarındaki artış ile arzın kısılması
arasında herhangi bir paralellik bulunmadığı görülmektedir. Nitekim yukarıda
değinildiği üzere, Ataköy Marina son 2 yılda maksimum kapasite ile hizmet
vermektedir. Aynı ilgili coğrafi pazarda bulunan Kalamış Marina da son yıllarda tam
kapasite ile çalışmaktadır. Dolayısıyla inceleme konusu olayda, piyasadaki arzı
kısarak fiyatların optimum seviyesinden daha yüksek bir seviyeye çıkartılması
suretiyle aşırı kâr elde edilmemiştir. Ataköy Marina’nın finansal tablolarından da bu
hususu teyit etmek mümkündür.
Ayrıca, ilgili pazara yakın bir süre içerisinde birçok yeni girişlerin olması
beklenmektedir. Potansiyel rekabet ilkesine göre, tekel tarafından uygulanan yüksek 450
fiyat politikası, ilgili piyasayı potansiyel rakipler açısından cazip hale getirir ve uzun
dönemde piyasaya yeni girişler olur. Bu çerçevede piyasa şartları göz önüne
alındığında yüksek olmayan cari fiyatlar, ilgili pazardaki teşebbüslerin finansal gelir
sağlamalarına da imkân verecek şekilde, ilerleyen dönemlerde potansiyel rekabet
etkisi ile daha da düşebilecektir.
Yapılan tüm bu değerlendirmelerin ötesinde ayrı bir önem arz eden husus da Turizm
Bakanlığı’nın ilgili pazardaki fiyatlama politikasındaki rolüdür. Esasen, yat limanı
işletmecileri Turizm Bakanlığı’nın sürekli ve sıkı gözetim ve denetimi altında faaliyet
göstermektedirler. İşletmecilerin uygulamaya koydukları tüm faaliyetler Bakanlık
tarafından sürekli olarak denetlenmekte ve gerekli görülmesi halinde Kanun 460
çerçevesinde yaptırımlar uygulanmaktadır. Bu bağlamda herhangi bir yat limanı
işletmecisinin Turizm Bakanlığı tarafından onaylanmamış bir fiyatı uygulaması
mümkün değildir. Nitekim “Yat Turizmi Yönetmeliği”nin 35. maddesi, “Bu yönetmelik
uyarınca faaliyet gösterecek yat işletmecileri bir sonraki yıla ait fiyat tarifelerini
Kanunun 10 uncu maddesi uyarınca Bakanlığın tasdikinden sonra uygulayabilirler”
şeklinde düzenlenmiştir.
Dolayısıyla Ataköy Marina tarafından uygulanan ve aşırı fiyatlama iddialarına konu
olan fiyatlar, sektörün düzenleyicisi ve denetleyicisi konumunda bulunan ilgili
Bakanlık tarafından piyasa şartları da göz önünde bulundurularak değerlendirilmiş
ve uygun bulunarak onaylanmış fiyatlardır. 470
08-30/373-123
15
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında Ataköy Marina’nın ilgili ürün
pazarında hâkim durumda bulunmadığı ve şikâyete konu olan fiyat artışı
uygulamasının aşırı fiyat uygulaması niteliğinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, şikâyet konusu iddialara
ilişkin olarak Ataköy Marina ve Yat İşletmeleri A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un
41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikayetlerin
reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy