Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-4-37 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-26/351-125
Karar Tarihi : 24.3.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan)
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU Canan KARAMANOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Autoliv AB
Temsilcisi: Av. Tolga KARATAŞ
Maçka Cd. No:22/1 34367 Teşvikiye/İstanbul
D. TARAFLAR : - Autoliv AB
World Trade Center Klarabergsviadukten 70, Section E
Stokholm İSVEÇ
- Delphi Korea LLC 20
#408-1 Mabuk-ri, Guseong-eup Yogin-si, Gyeonggi-do 449-912
KORE
- Delphi Automotive Systems Singapore Pte. Ltd.
501 Ang Mo Kio Industrial Park 1 Singapur 569621
- Delphi Electronics (Suzhou) Co. Ltd.
101 Chao Tian Cun, Chenjiaping Chong Qing 400039, P. R.
CHİNA
- Delphi China Technical Center Co. Ltd.
#118 De Lin Road Wai Gao Qiao Free Trade Zone, Pudong,
Shangai, CHİNA 200131 30
E. DOSYA KONUSU: Autoliv AB (Autoliv) tarafından Delphi Grubu (Delphi)’nun
Asya’daki Otomotiv Pasif Güvenlik Sistemleri (OPS) işinin devralınması işlemine
izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 1.3.2010 tarih ve 1834 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ”in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 16.3.2010 tarih ve 2010-4-
37/Öİ-10-MH sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 19.3.2010 tarih ve REK.0.08.00.00-
120/99 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-26 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır. 40
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da, bildirimi yapılan devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu; devir
sonucunda ilgili pazarda hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun
10-26/351-125
2
güçlendirilmesi, böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı;
bu çerçevede işleme izin verilmesi gerektiği, görüşü ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili Pazar
H.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Tarafların faaliyet alanları dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı “emniyet kemeri sistemleri
üretim satış ve dağıtımı” olarak belirlenmiştir. Ayrıca, hava yastığı, direksiyon simidi vb. 50
diğer otomotiv pasif güvenlik sistemi ürünleri etkilenen pazarlardır.
H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.2.1. İşlemin Niteliği
Devralma işleminin konusu, Delphi’nin Asya’daki OPS işi, Munmak Varlıkları ve Munmak
İşi’nin devri1, SSBY Varlıkları ve SSBY İşi’nin devri2 ile BDS JV’nin hisselerinin %...’inin
… devrini kapsamaktadır. İşlemin Türkiye’ye olan etkileri hâlihazırda ülkemize emniyet
kemeri ithalatı yapan BDS JV’deki Delphi hisselerinin Autoliv’e devriyle gerçekleşecektir.
BDS JV, %.... hissesi Delphi’ye, %....’u Çin menşei Beijing Hanachuan Automotive 60
Components Co. Ltd. ye ait bir ortak girişim şirketidir.
Taraflar arasında işlemi gerçekleştirmek için 27.1.2010 tarihinde “Genel Alım Satım
Sözleşmesi” imzalanmıştır.
Bildirim formunda, Delphi’nin BDS JV’deki %.... hissesinin devrinin ortak girişimin diğer
hissedarının onayına ve Autoliv bakımından tatmin edici değişiklikler yapılmasına bağlı
olduğu; ……….Ticari Sır………. aktarılmıştır. Öngörülen işlem neticesinde, Autoliv,
Delphi’nin BDS JV şirketindeki %.... hissesini alması halinde şirketin ortak kontrolünü,
..........Ticari Sır………. elde edecektir.
Taraflar arasında 27.1.2010 tarihinde yapılan Esas Alım ve Satım Sözleşmesi’nin bazı
maddelerinden de anlaşıldığı üzere, taraflar sözleşmeyi %.... … hissenin devrini 70
içerecek şekilde … yapmışlardır. Ayrıca, ana sözleşmenin yanında BDS JV hisselerinin
devrine ilişkin bir ek sözleşme de yapılmıştır. ……….Ticari Sır………. Buna göre, BDS
JV’deki Delphi’nin sahip olduğu %....’lik hisseler üzerinde ortak girişimin diğer ortağının
rüçhan hakkı olup, alıcı Autoliv bu hisseleri iktisap etmek için diğer ortağı ikna etmeye
çalışacaktır. Diğer ortağın onay vermesi durumunda Autoliv, BDS JV’deki Delphi
hisselerini ana sözleşme hükümleri uyarınca satın almış olacak ve anılan şirket üzerinde
ortak kontrole sahip olacaktır.
……….Ticari Sır……….
Diğer bir olasılık ise, düşük olmakla birlikte, diğer ortağın Autoliv’in BDS JV hisselerini
iktisap etmesine onay vermemesi durumunda ortaya çıkacaktır. Bu durumda Esas Alım 80
ve Satım Sözleşmesi’ndeki BDS JV’nin devrine ilişkin hükümler Sözleşme’den
çıkarılacaktır.
1 Munmak İşi, Munmak Kore’de bulunan imalat tesislerinde işletilen ve yürütülen işi ve Yongin Kore’de bulunan
Teknik Merkez ve Satış Ofisi’nde yürütülen Ürün-İlişkili faaliyetleri ifade eder.
2 SSBY işi, Suzhou, Çin’de bulunan imalat tesislerinde Şanghay, Çin ve Yongin, Kore’de bulunan teknik merkez ve
satış ofislerinde işletilen ve yürütülen işi ifade eder.
10-26/351-125
3
……….Ticari Sır……….
H.2.2. 1997/1 Sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme
Bildirimi yapılan işlem, BDS JV’nin kontrolünde değişiklik yaratması nedeniyle, 1997/1
sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralmadır. Öte yandan, dosya mevcudu
bilgilere göre, devralan Autoliv’in, Türkiye’de ilgili ürün pazarındaki pazar payı %.... ve
cirosu ise ………. TL.’dir. Dolayısıyla 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı
Tebliğ'in 4. maddesinde belirtilen eşikler aşıldığından, mezkûr devralma izne tabidir.
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde hukuka aykırı bulunarak yasaklanan, bir ya da 90
birden fazla teşebbüsün “Hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da
güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya
hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde”
birleşmeleri veya bir diğer teşebbüsü devralması işlemidir.
Bir teşebbüsün hâkim durumda olup olmadığı ya da hâkim duruma gelip gelmeyeceğine
ilişkin öncelikle bakılan gösterge pazar paylarıdır. Genelde, yüksek pazar payları hakim
durumun varlığına işaret etse de, salt pazar payları üzerinden hakim durum tespiti
yapmak yanıltıcı olabilmekte, pazar payının yanında piyasaya giriş engelleri, üretim
kapasitesi, ölçek ekonomisi, marka bağımlılığı, fikri mülkiyet hakları, teknolojik üstünlük
ve dikey entegrasyon gibi birden çok unsurun birlikte incelenmesi gerekliliği 100
doğmaktadır.
İşlemin devralan tarafı olan Autoliv’in ilgili ürün pazarındaki pazar payı %.... olduğu
bildirilmiştir. Devre konu BDS JV’nin pazar payı ise %....’dir. Dolayısıyla işlem
sonrasında, Autoliv’in pazar payının … beklenmektedir.
İlgili pazardaki diğer teşebbüslerin pazar payları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo1: İlgili Pazardaki Teşebbüslerin Pazar Payları
Teşebbüs Pazar Payı (%)
Autoliv …
TRW …
Takata …
TG-Toka Rika …
Martur …
Delphi …
Arkpres …
Sungwoo …
Diğer …
Tablo 2: İşlem öncesi ve sonrası pazardaki yoğunlaşma oranları
İşlem Öncesi HHI İşlem Sonrası HHI HHI Değişim (∆)
3728 3940 212
İşlem Öncesi CR4 İşlem sonrası CR4 CR4 (∆)
91,4 93,4 2
10-26/351-125
4
Yukarıdaki tabloda hem CR4 hem de HHI endekslerine bakıldığında pazardaki
yoğunlaşma oranlarının oldukça yüksek olduğu açıkça görülmektedir.
Yoğunlaşma oranının bu derece yüksek olması nedeniyle, görevli raportörlerce 110
piyasanın yapısı ve işlemin rekabet üzerindeki etkileri hakkında rakipler ve müşteriler ile
görüşmeler yapılmış ve bilgi talep edilmiştir. Edinilen bilgilerden, pazara giriş engellerinin
olmadığı, müşteri konumundaki araç üreticilerinin yüksek alım miktarları nedeniyle,
alıcıların güçlü olduğu, pazardaki alımların büyük oranda ihale yöntemiyle yapıldığı,
ihale sürecinde yoğun rekabetin yaşandığı ve fiyatların rekabetçi seviyede gerçekleştiği,
araç üreticilerinin risk almamak için kimi zaman birden fazla tedarikçiyle çalıştığı ve
istedikleri zaman tedarikçiyi değiştirebildikleri anlaşılmıştır. Ayrıca, bildirim formunda fikri
hakların da pazara giriş için önemli bir giriş engeli oluşturmadığı ve ilgili know-how’un
çoğunun tedarikçilere değil, araç üreticilerine ait olduğu ifade edilmiştir. Öte yandan,
pazardaki teşebbüslerden Autoliv’in Türkiye’de emniyet kemeri üretimi bulunmakta, 120
ancak Türkiye’ye yaptığı satışların bir kısmı da yurtdışından gelmektedir. Martur Sünger
Koltuk Tesisleri Tic. San. A.Ş. ve Ark Pres Emniyet Kemeri A.Ş. de Türkiye’de üretim
yapan diğer oyunculardır. Türkiye’ye emniyet kemeri ithalatı serbest olup, herhangi bir
kısıtlama bulunmamaktadır. İlgili pazardaki ikinci büyük oyuncu TRW Otomotiv Dağıtım
ve Ticaret A.Ş. ithalat yoluyla ülkemizde faaliyet göstermektedir. Araç üreticileri
yaptıkları ihale ve alım süreçlerine dünyanın her bir yerinden teşebbüslerin rahatlıkla
katılabildiğini belirtmişlerdir. Bu nedenle Türkiye ile sınırlı kalan pazar paylarının
piyasanın gerçek yapısını ve ilgili pazarın genişliğini çok iyi yansıtmadığı neticesine
varılmıştır.
Bildirim konusu işlem neticesinde Autoliv’in Delphi’nin BDS JV’deki hisselerinin … 130
%....’ini devralması sonucunda emniyet kemeri sistemleri üretim satış ve dağıtımı
pazarındaki pazar yapısı ve pazar sıralaması açısından belirgin bir farklılık oluşması ve
rekabet şartlarını etkileyebilecek değişimlerin ortaya çıkması muhtemel
görülmemektedir. Dolayısıyla, inceleme konusu işlemin bir hâkim durumun yaratılması
ya da güçlendirilmesi yoluyla, ilgili pazardaki rekabeti önemli ölçüde etkilemesinin
muhtemel olmadığı, bu çerçevede inceleme konusu işleme izin verilmesinin yerinde
olacağı kanaatine varılmıştır.
Hem Autoliv hem Delphi Grubu diğer otomotiv pasif güvenlik sistemi ürünlerinin
üretiminde aktif olarak faaliyet göstermekte; fakat Delphi’nin emniyet kemeri dışındaki
ürünler açısından Türkiye’ye bir satışı bulunmamaktadır. Yukarıda yer verilen 140
değerlendirmeler devralma işlemi sonucunda Türkiye’yi doğrudan etkileyecek emniyet
kemeri sistemleri için yapılmıştır. Ancak, Delphi’nin Autoliv’e devredeceği işler arasında
hava yastığı vb. diğer pasif güvenlik sistemi ürünlerinin üretimi de bulunmaktadır.
Delphi’nin devredeceği emniyet kemeri üretimi dışındaki faaliyet alanlarının Türkiye’deki
pazarları potansiyel olarak etkilemesi mümkündür. Ancak, diğer otomotiv pasif güvenlik
sistemi ürünleri pazarlarının emniyet kemerleri ile benzer bir özellikler göstermesi
nedeniyle, dosya bazında ilgili ürün pazarı için yapılan değerlendirmelerin etkilenen
pazarlar olarak nitelendirilebilecek söz konusu diğer ürünler için de geçerli olacağı
anlaşılmıştır.
Öte yandan, taraflar arasında imzalanan sözleşme ile getirilen rekabet yasağı hükmü 150
işlemin gerçekleştirilmesi bakımından yan sınırlama olarak değerlendirilmiştir.
10-26/351-125
5
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu maddeye
dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna; işlem
sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya
mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli 160
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy