Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2003-1-156 (Devralma)
Karar Sayısı : 04-03/32-11
Karar Tarihi : 15.1.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, R. Müfit SONBAY, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL, Prof Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖR : M.Ömür PAŞAOĞLU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - CSL Limited
Temsilcisi: Av. Nilüfer Müldür ÇAKMAKLI
Eski Büyükdere Cad. Park Plaza No:22/11
34398 Maslak-İstanbul
D. TARAFLAR : - CSL Limited
45 Poplar Road Parkville Victoria 3052 AVUSTRALYA
- Aventis Behring L.L.C.
1020 First Avenue King of Prussia PA 19406-0901 ABD
E. DOSYA KONUSU: Aventis Behring L.L.C.'nin sermayesinin tamamını
temsil eden hisselerin CSL Limited tarafından devralınması işlemine izin
verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.12.2003 tarih, 6301 sayı ile giren
ve en son 8.1.2004 tarih, 93 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1
sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 9.1.2004 tarih, 2003-1-156/Öİ-04-MÖP sayılı Devralma Ön
İnceleme Raporu, 12.1.2004 tarih, REK.0.05.00.00/9 sayılı Başkanlık önergesi
ile 04-03 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- dosya kapsamındaki ilgili pazarların bir kısmında 1997/1 sayılı Tebliğ'de
belirtilen pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle işlemin izne tabi bir devralma
olduğu,
- tarafların Türkiye’de üretim yapmaması ve satışlarında da herhangi bir
örtüşme olmaması nedeniyle işlemin ilgili pazarlardaki fiili rekabet üzerinde
herhangi bir etkisinin bulunmadığı,
- devralan taraf CSL Limited’in Türkiye’de satmadığı ancak yurtdışında
üretimini yaptığı anti-D ve albumin ürünleri bakımından, CSL Limited ve
Aventis Behring L.L.C.’nin potansiyel rakipler olarak değerlendirilebileceği;
ancak önemli rekabet gücüne sahip rakiplerin pazardaki fiili varlığı dikkate
alındığında, CSL Limited’in potansiyel baskısının göz ardı edilmesi gerektiği,
dolayısıyla işlemin potansiyel rekabet bakımından da bir sakınca
yaratmayacağı,
- bu nedenlerle, ilgili pazarlarda hakim durum oluşturmayan veya mevcut
hakim durumu güçlendirmeyen söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. CSL Limited (CSL)
Merkezi Avustralya’da bulunan CSL, insan sağlığına ilişkin plazma ürünleri ile
çiftlik hayvanları - evcil hayvanların bakımına yönelik aşı ile diagnostik ürünler
üreten ve global ölçekte pazarlayan şirketler grubunun ana teşebbüsü
konumunda olup; söz konusu devralma işlemini Hong Kong’taki yavru şirketi
ZLB Bioplasma Limited vasıtasıyla gerçekleştirecektir.
Dosya mevcudu bilgilerden, CSL’in Türkiye’de herhangi bir üretiminin
bulunmadığı, ithalat yoluyla faaliyetinin ise oldukça sınırlı kaldığı
anlaşılmaktadır.
H.1.2. Aventis Behring L.L.C. (Aventis)
Merkezi ABD’de bulunan Aventis, insan sağlığına yönelik plazma ürünlerinin
geliştirilmesi, üretimi ve satışı ile iştigal etmektedir. Dünya çapında satılmakta
olan bu ürünler, hemofili tedavisi için kullanılan pıhtılaşma ürünleri
(coagulation therapies), önemli cerrahi müdahalelerde kullanılan yara tedavi
ajanları (wound healing agents), kanın pıhtılaşmasını engelleyen tedaviler,
bağışıklık maddeleri (immunoglobulin) ile şok, yanık ve dolaşım
bozukluklarının tedavisi için kullanılan plazma artırıcılardan oluşmaktadır.
Dosya mevcudu bilgilere göre, Aventis’in Türkiye’de herhangi bir üretimi
bulunmamakta olup, ürünlerinin dağıtımını, satışını ve pazarlamasını
Türkiye’deki distribütörü kanalıyla gerçekleştirmektedir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
CSL, geniş bir ürün yelpazesi olan rakiplerinin aksine, insan kanı
plazmasından IVIG, Albumin ve Anti-D olmak üzere yalnızca üç plazma ürünü
üretebilmektedir. Söz konusu ürünlerin hiç birisini Türkiye’de pazarlamayan ve
2002 yılında Türkiye’ye koyun aşısı vb. veteriner ürünü satan CSL’in bu
yönüyle faaliyetleri de Aventis’in Türkiye faaliyetleri ile örtüşmemektedir.
CSL, Aventis’in ürün portföyü ile Avrupa ve Amerika’daki parçalama tesislerini
kullanarak, global ölçekte daha fazla sayıda plazma ürünü üretmeyi
hedeflemektedir.
Aventis’in Türkiye’de satışını yaptığı ürünlere ve bu ürünlerin kullanım
alanlarına ilişkin bilgilere aşağıda yer verilmiştir.
- Hemofili Ürünleri–Faktör VIII ve Faktör IX: Hemofili ürünleri, kanama
bozukluğu olan hastalara yöneliktir. Hemofilili insanların en önemli kaygısı, ani
olarak meydana gelen, kontrol edilemeyen, hareket güçlüğüne neden olan ve
eğer tedavi edilmezse ölümle sonuçlanan, vücudun iskelet kası yapısında
meydana gelen kanamalar (musculoskeletal bleeding) ile iç kanamalardır.
Faktör VIII, doğuştan gelen hemofili A veya sonradan edinilen faktör VIII
yetersizliği şikayeti bulunan hastalar için hastalığın önlenmesine ilişkin
(profilaksis) veya acil durum tedavisi olarak kullanılırken, faktör IX doğuştan
gelen hemofili B ve sonradan edinilen faktör IX yetersizliğinde
kullanılmaktadır. Faktör VIII ayrıca, von Willebrand hastalığının (vWD)
tedavisinde de kullanılmaktadır.
- Antitrombin III (AT III): AT III, kan akışı içinde oluşan kan pıhtılarının
yerlerinden sökülmelerini sağlayan bir protein olup, genellikle yoğun bakım
ortamlarında (critical care settings) kullanılmaktadır. İleri dereceli travma
yaşayan hastaların kanında, çoklukla ölüm sonucu doğuran bakteriler
(septisemi) oluşabilmektedir. Septiseminin hücum etmesinden önce genellikle
pıhtılaşma ile ilgili bir sorun olan, “yaygın damar içi pıhtılaşması”
(disseminated intravascular coagulatio-DIC) meydana gelmektedir. AT III,
DIC’yi tedavi etmekte kullanılmaktadır. Ayrıca AT III, nadir olarak görülen ve
doğuştan gelen AT III eksikliğinin tedavisinde de kullanılmaktadır.
- Albümin: Albümin, kandaki plazma miktarını, vücuttaki dolaşım esnasında
olması gereken optimum akıcılığa (viskozite) getiren bir proteindir. Albüminin
üç kullanım alanı vardır: (i) yanık ve şok tedavileri esnasında kanın yeniden
hidrasyonu; (ii) bileşenlerin (ingredients) diğer biyolojik ürünlerle dengesinin
sağlanması ve (iii) biyoteknoloji sanayiinde hücre kültürü temeli. Albümin,
yoğun bakım ortamlarında kan miktarını yükseltmek için plazma arttırıcı olarak
kullanılmaktadır.
- Hepatit B Hiperimünü: Hepatit B’nin, insan hepatit B’si ve imünoglobulin gibi
aktif bileşenleri mevcut olup, hepatit B’nin profilaksisi (hastalığın oluşmaması
için uygulanan tedavilerin tümü) için kullanılmaktadır.
- Anti D Hiperimünü: Anti-D, fetüsün Rhesus (Rh) kan grubunun, annenin kan
grubu ile uyuşmadığı hallerdeki hamileliklerin doğum öncesi yönetiminde
kullanılmaktadır.
- İnsan Fibrinojeni: Fibrinojen tipik olarak yoğun bakım ortamlarında, doğuştan
gelen yetersiz, bozuk ve olmayan fibrinojen ile sonradan ortaya çıkan yetersiz
fibrinojem hallerinde kanın pıhtılaşma gücünü arttırmak amacıyla
kullanılmaktadır.
- Trombotik Maddeler: Trombotik (kan pıhtısını eritici) maddeler, kanın,
vücudun çeşitli bölümlere akışını ciddi derecede engelleyebilen ve akciğerler,
bacak damarları ve kalbin çevresindeki kan damarlarında bulunabilen bir kan
pıhtısının parçalanıp eritilmesinde ya da kalp krizi geçiren kişilerin tedavisinde
kullanılır.
- Fibrin Yapıştırıcı: Fibrin yapıştırıcı, tüm cerrahi disiplinlerde, dokunun
sağlamlaşması, ameliyat dikişlerinin desteklenmesi, kan akışının
yavaşlatılması (haemostasis) gibi genellikle yaraların kapatılması yönündeki
tedavilerde kullanılan bir üründür.
Aventis’in satışını yaptığı söz konusu ürünleri, Avrupa İlaç Pazarlama
Araştırmaları Birliği tarafından geliştirilmiş olan Anatomical Therapeutic
Classification (ATC) sınıflandırma sisteminde yer alan ATC-3 kademesine
göre belirli kategoriler altında toplamak mümkündür1. ATC-3 kodu genel
kullanım alanlarını gösterir nitelikte olmakla birlikte, söz konusu ürünler belirli
ve özel hastalıkların tedavisinde kullanılıyor olmaları nedeniyle ayrı ürün
pazarları olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla, ilgili ürün pazarları, faktör VIII,
faktör IX, AT III, albümin, insan fibrinojeni, trombotik maddeler, hepatit B
hiperimünü, anti-D hiperimünü ve fibrin yapıştırıcı pazarları olarak
belirlenmiştir.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili pazarlardaki ürünlerin, ülke genelinde dağıtımı ve satışının yapılabilmesi
nedeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak tespit
edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
CSL’in, yavru şirketi ZLB Bioplasma Limited vasıtasıyla, Aventis’in
sermayesinin tamamını temsil eden hisseleri devralması işlemi, kontrol
değişikliğinin gerçekleşmesi nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi
anlamında bir devralmadır.
CSL’in Türkiye’de satışını yaptığı ürünlerin Aventis’in pazara sunduğu
ürünlerle örtüşmemesi nedeniyle Aventis’in elde etmiş olduğu ciro ve pazar
payları aynı zamanda tarafların toplam ciro ve pazar paylarını teşkil
etmektedir.
Dosya mevcudu bilgilerden; tarafların ilgili pazarlardaki toplam cirolarının,
1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde yer alan
25 trilyon TL ciro eşiğini aşmadığı, ancak faktör IX, AT III, insan fibrinojeni,
trombotik maddeler, anti-D hiperimünü ve fibrin yapıştırıcı pazarlarında
%25’lik pazar payı eşiğinin aşıldığı, bu nedenle söz konusu işlemin izne tabi
olduğu anlaşılmıştır.
Tarafların Türkiye’ye satışlarında örtüşmenin olmaması nedeniyle, bildirim
konusu devrin ilgili pazarlarda fiili rekabet üzerinde herhangi bir etkisi söz
konusu olmayacaktır. Öte yandan, dosya mevcudu bilgilere göre, CSL’in
1 Örneğin, faktör VII, faktör IX ve insan fibrinojenini ATC-3 kodu B02B olan “K vitamini ve diğer
hemostatikler” başlığı altında toplamak mümkündür.
Türkiye’de satmadığı ancak yurtdışında üretimini yaptığı anti-D ve albumin
ürünleri bakımından, CSL ve Aventis’in potansiyel rakipler olarak
değerlendirilmesi mümkündür. Ancak CSL’in bu devri gerçekleştirmek
istemesinin nedeni olarak, rakiplerinin aksine sınırlı sayıda kan ve plazma
ürünü (yalnızca üç ürün) üretme kapasitesine sahip olması ve bu pazarlarda
önemli pazar gücüne sahip diğer rakiplerin varlığının bulunması dikkate
alındığında, işlemin potansiyel rekabet üzerindeki etkisinin oldukça sınırlı
kalacağı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
1- Aventis Behring L.L.C.'in sermayesinin tamamını temsil eden hisselerinin
CSL Limited tarafından devralınması işleminin; dosya kapsamındaki ilgili
pazarların bir kısmında 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme
ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'de belirtilen pazar payı eşiğinin aşılması
nedeniyle, bu Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna, bununla birlikte,
- tarafların Türkiye’de üretim yapmamaları ve satışlarında da örtüşmenin
olmaması nedeniyle işlemin ilgili pazarlardaki fiili rekabet üzerinde herhangi
bir etkisinin bulunmadığına,
- devralan taraf CSL Limited’in Türkiye’de satmadığı ancak yurtdışında
üretimini yaptığı anti-D ve albumin ürünleri bakımından, CSL Limited ve
Aventis Behring L.L.C.’in potansiyel rakipler olarak değerlendirilebileceğine;
ancak önemli rekabet gücüne sahip rakiplerin pazardaki fiili varlığı dikkate
alındığında, CSL Limited’in potansiyel baskısının göz ardı edilebileceğine,
dolayısıyla işlemin potansiyel rekabet bakımından da bir sakınca
yaratmayacağına,
2- bu nedenlerle, söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi
anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren
ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığına,
dolayısıyla bildirim konusu devralmaya izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy