(AİHS. m. 6, 35)
İKİNCİ BÖLÜM
(Başvuru no. 27852/06)
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
Başkan,
Nebojsa Vucinic,
Yargıçlar,
Valeriu Gritco,
Stephanie Mourou-Vikström,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Milan Blasko'nun katılımıyla 17 Mayıs 2016 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), ekteki tabloda belirtilmiş olan farklı tarihli başvurular ile ilgili olarak, yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki şekilde karar vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranlar hakkındaki detaylı bilgiler ekte yer almaktadır. Türk Hükümeti (Hükümet) kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın koşulları
2. Tarafların ibraz ettiği şekliyle, davaya konu olaylar aşağıdaki gibi özetlenebilir.
3. Başvuranlar, çeşitli tarihlerde hukuk veya idare mahkemeleri önünde dava açmışlardır ve işlemler birkaç yıl sürmüştür. Başvurulara ilişkin detaylar aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
B. İlgili iç hukuk
4. 9 Ocak 2013 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi, adli yargılamaların uzunluğuna ve yargı kararlarının icra edilmemesi ya da gecikmeli olarak icra edilmesine ilişkin olarak Mahkemeye yapılan başvuruların tazminat ödenmek suretiyle çözümüne dair 6384 sayılı Kanunu yürürlüğe koymuştur. Tazminat Komisyonunun görev alanı daha sonra 16 Mart 2014 tarihinde kabul edilen bir kararnameyle genişletilmiştir.
ŞİKAYETLER
5. Başvuranlar, Sözleşmenin 6 § 1 maddesine dayanarak, ulusal mahkemeler önündeki yargılamalarının makul bir süre içinde sonuçlandıramamasından şikayetçi olmuşlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
6. Başvuruların konuları benzer olduğundan, Mahkeme bu başvuruları tek bir kararda birleştirmeyi uygun görmüştür.
Sözleşmenin 6 § 1 Maddesinin İhlal Edildiği İddiası Hakkında
7. Başvuranlar, adli yargılamaların uzunluğunun Sözleşmenin 6 § 1 maddesinde belirtilen "makul süre" gerekliliğine uymadığı konusunda şikayette bulunmuştur.
8. Hükümet, adli yargılamaların uzunluğuna ve yargı kararlarının icra edilmemesine ilişkin başvuruları incelemek üzere 6384 sayılı Kanun uyarınca yeni bir Tazminat Komisyonu kurulduğunu kaydetmiştir. Tazminat Komisyonunun görev alanı daha sonra 16 Mart 2014 tarihinde kabul edilen bir kararnameyle, diğer hususların yanı sıra, enflasyonun etkisi ve yargılamaların uzunluğu sebebiyle kamulaştırma tazminatı miktarında değer kaybının söz konusu olduğu yönündeki iddialara ilişkin şikayetleri incelemek üzere genişletilmiştir. Hükümet, dolayısıyla, başvuranların Tazminat Komisyonuna başvurmamış olmaları sebebiyle iç hukuk yollarını tüketmediklerini ileri sürmüştür.
9. Mahkeme, Hükümet tarafından belirtildiği üzere, Ümmühan Kaplan/Türkiye (no. 24240/07, 20 Mart 2012) davasında pilot karar usulünün uygulanmasının ardından, Türkiyede yeni bir iç hukuk yolunun oluşturulduğunu gözlemlemektedir. Mahkeme, sonrasında, Yıldız ve Yanak/Türkiye ((k.k.), no. 44013/07, 27 Mayıs 2014) davasında verdiği kararda, başvuranların iç hukuk yollarını, başka bir deyişle yeni oluşturulmuş olan bu hukuk yolunu tüketmedikleri gerekçesiyle, başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, bu kararı verirken, özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun, kamulaştırma davalarında hükmedilen ödemelerin değer kaybına uğradığına ilişkin şikayetler bakımından, ilk bakışta erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğu kanısına vardığını belirtmiştir.
10. Mahkeme, Ümmühan Kaplan davasında verdiği kararda (yukarıda anılan kararın § 77), Hükümete daha önce gönderilen bu tür başvuruları yine de normal usulle inceleyebileceklerini vurguladığını kaydetmektedir.
11. Bununla birlikte, Mahkeme, başvuranın 6384 sayılı Kanun ile tesis edilmiş olan yeni iç hukuk yoluna başvurmamış olmasına ilişkin Hükümetin ilk itirazını göz ününde bulundurarak, yukarıda anılan Turgut ve Diğerleri davasında varmış olduğu sonucu yinelemektedir.
12. Yukarıdakilerin ışığında, Mahkeme, iç hukuk yollarının tüketilmemesi sebebiyle başvuruların Sözleşmenin 35 §§ 1 ve 4 maddeleri uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Bu gerekçelerle Mahkeme, oybirliğiyle,
Başvuruları birleştirmeye karar vermiştir;
Başvuruları kabul edilemez olarak nitelendirmiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve 9 Haziran 2016 tarihindeyazılı olarak tebliğ edilmiştir.
EK
No Başvuru Başvuru Başvuranın Temsilcisi Yerel Mahkemeler
Numarası Tarihi Doğum tarafından verilen
Tarihi ve Kararların Tarih
İkametgah Yeri ve Referans
Numarası
1. 27852/06 28/06/2006 Meliha Mükrime Beyoğlu Hukuk
ÖZCAN AVCI Mahkemesi'nin
İstanbul 2004/488 Esas
Mustafa Nolu, 2005/90
Çetin Karar Nolu
ÖZCAN Kesin Kararı,
İstanbul 8 Kasım 2005
tarihinde alınmış, 3
Ocak 2006 tarihinde
tebliğ edilmiştir.
2. 32299/07 24/07/2007 Zülfü KAYA Mesut Diyarbakır İdare
01/01/1944 BEŞTAŞ Mahkemesi'nin
Diyarbakır 2008/857 Esas Nolu,
2008/456 Karar Nolu
Kesin Kararı, 8
Aralık 2009 tarihinde
alınmıştır. Dava 1999
yılından beri
sürmektedir.
3. 17553/08 31/03/2008 Hatice İDİ Namık Bandırma Hukuk
10/04/1975 HAVUTÇA Mahkemesi'nin
Balıkesir 1993/393 Esas Nolu,
2007/271 Karar Nolu
Kesin Kararı, 21
Kasım 2007 tarihinde
alınmıştır.
Full & Egal Universal Law Academy