(AİHS m. 37, 41, 44, 1 NOLU PROTOKOL) (TURGUT VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no: 29799/02)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
(Adil tatmin)
STRAZBURG
12 Nisan 2011
İşbu karar Sözleşme'nin 44 / 2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup şekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (29799/02) numaralı başvurunun nedeni on beş T.C. vatandaşı Mustafa Bölükbaş, Özkan Bölükbaşı, Erkan Bölükbaş, Ethem Bölükbaşı, Yalçın Bölükbaşı, Semih Bölükbaş, Melih Bölükbaş, Gürkan Sarıcan, Ertuğrul Önen, Nermin Bölükbaş, Yıldız Bozkurt (Önen), Behire Akeller, Ayten Günay, Fetiye Ural ve Nevin Akbala tarafından (başvuranlar) 17 Haziran 2002 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapılan başvurudur.
AİHM 9 Şubat 2010 tarihinde vermiş olduğu karar (esas) ile AİHS'ye Ek 1 no'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bölükbaş ve diğerleri-Türkiye no: 29799/02, 9 Şubat 2010).
AİHS'nin 41. maddesi uyarınca başvuranlar zarara uğradıkları gerekçesiyle çeşitli tazminat taleplerinde bulunmuşlardır.
AİHS'nin 41. maddesinin bu aşamada uygulanamayacağını kaydeden AİHM, Hükümeti ve başvuranları yukarıda adı geçen kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde bu mesele hakkındaki görüşlerini yazıyla kendisine bildirmeye ve bilhassa aralarında varacakları her türlü uzlaşmadan haberdar etmeye davet etmiştir.
Başvuranlar olduğu kadar Hükümet de yazılı görüşlerini iletmiş, taraflar arasında dostane çözüme yönelik herhangi bir uzlaşma sağlanamamıştır.
Ayrıca 13 Nisan 2010 tarihinde başvuranların yasal temsilcisi AİHM'ye Mustafa Bölükbaş'ın vefat ettiğini bildirmiştir. Murisin mirasçıları davanın AİHM önünde sürdürülmesi yönünde herhangi bir talepte bulunmamıştır.
HUKUK
I. TAZMİNAT
Başvuranlar maruz kaldıkları maddi zarar karşılığında 1.000.000 Euro talep etmektedir. Başvuranlar bu taleplerini destekler mahiyette dosyaya Eyüp Asliye Hukuk Mahkemesi'nin tayin ettiği bilirkişiler tarafından hazırlanan 5 Ekim 2010 tarihli raporu eklemiştir. Bu raporda 17.000 m2 yüzölçümündeki arazinin değeri m2'si 100 TL/m2'den (yaklaşık 50 Euro/m2) yaklaşık 1.700.000 TL (yaklaşık 850.000 Euro) olarak belirlenmiştir. Başvuranlar buna araziyi kullanma bedelini de eklemektedir. Bu bağlamda başvuranlar AİHM'den arazinin bir bölümünün kısmen ekili alan olduğunu, diğer alanda ise her biri yedi-sekiz yaşında toplam 450 ağacın yer aldığını; 30 m2 büyüklüğünde iki baraka ve yeraltında 50 m2'lik su deposunun bulunduğunu gösterir 20 Ekim 1995 tarihli bilirkişi raporunu dikkate almasını talep etmektedir.
Hükümet AİHM'yi bu talepleri reddetmeye davet etmektedir. AİHM'nin esas kararında her türlü tazminatın yokluğunda Ek 1 no'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatan Hükümet 2007 yılından bu yana iç hukuk yollarının mevcut olduğunu ve başvuranların tazminat talebiyle iç hukuktaki yargı yollarına başvurmaları gerektiğini savunmaktadır. Hükümet ayrıca bitişik arazilerin değerlerine bakıldığında m2 değerinin 50 TL (yaklaşık 25 Euro) ila 100 TL (yaklaşık 50 Euro) arasında değiştiğini ifade ederek adil tatminin sonucu itibarıyla başvuranlar açısından sebepsiz zenginleşme aracı olmaması gerektiğini dile getirmektedir.
AİHM ikinci olarak başvuran Mustafa Bölükbaş'ın vefat ettiğini, murisin mirasçılarının başvuruyu sürdürme niyetinde olmadıklarını gözlemlemektedir. Sonuç itibarıyla, AİHS'nin 37/ 1 c) maddesinin uygulanmasına istinaden davanın adı geçenle ilgili kısmının kayıttan düşmesi gerekmektedir.
AİHM diğer başvuranlar ile ilgili olarak mahkemenin bu konuda yerleşik içtihadından ileri gelen esaslarına göndermede bulunmaktadır (Bkz. Turgut vd.-Türkiye (adil tatmin) 13 Ekim 2009 ve mevcut kararda sözü edilen içtihat).
AİHM başvuranların sözkonusu arazideki hissesinin 12.183,33 m2 olduğunu not etmektedir.
AİHM kendisine sunulan unsurları -sözkonusu müdahalenin kamu yararı amacını gütmesi- ve taraflarca sunulan özellikleri dikkate alarak, Mustafa Bölükbaş'ın hissesinin çıkarılmasının ardından, miktara yansıtılacak her türlü vergi ile birlikte başvuranlara ortaklaşa 536.000 Euro maddi tazminat ödenmesini kararlaştırmaktadır.
II. YARGILAMA MASRAF VE GİDERLERİ
Başvuranlar iç hukukta ve AİHM önünde yapmış oldukları yargılama giderleri ve avukatlık ücreti için 105.000 Euro talep etmektedir. Başvuranlar bu talebi destekleyici 2002 yılında yapılan avukatlık sözleşmesini sunmaktadır.
AİHM'nin yerleşik içtihadına göre bir başvuran gerçekliğini, gerekliliğini kanıtladığı makul miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir (Iatridis-Yunanistan (adil tatmin), no: 31107/96). Bu başvuruda sunulan deliller ve sözü edilen kıstaslar ışığında AİHM, başvurana makul olarak 2.000 Euro ödenmesini uygun görmektedir.
III. GECİKME FAİZİ
AİHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,
1. AİHS'nin 37/1 c) maddesinin uygulanmasına istinaden başvurunun Mustafa Bölükbaş'ı ile ilgili bölümünün kayıttan düşmesine;
2. a) AİHS'nin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL'ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf tutulmak üzere Savunmacı Hükümet tarafından:
i. başvuranlara 536.000 (beş yüz otuz altı bin) Euro maddi tazminat ödenmesine;
ii. yargılama masraf ve giderleri için başvuranlara 2.000 (iki bin) Euro ödenmesine;
b) yukarıda belirtilen sözkonusu sürenin sona erdiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için, sözkonusu meblağlara, Avrupa Merkez Bankası'nın anılan dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklemek suretiyle belirlenecek basit faiz uygulanmasına;
3. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM'nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 12 Nisan 2011 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy