(AİHS m. 6, 37) (765 S. K .m. 102, 104, 146)
DOSTANE ÇÖZÜM KARARININ ÖZET ÇEVİRİSİ
(Başvuru no. 520/02)
2 Eylül 2008
OLAYLAR
Başvuranlar Süalp Çekmeci, İbrahim Varol, Atilla Akgönül, Hulusi Zeybel, Turgay Nazari, Mine Yarıcı (Nazari), Gürsel Koç ve Nejdet Coşkun Türk vatandaşıdırlar. AİHM önünde İstanbul Barosuna bağlı avukatlardan F.A. Tamer ve Ş. Baybuğa tarafından temsil edilmişlerdir.
Tarafların sunduğu üzere davanın olayları aşağıdaki gibi özetlenebilir.
Başvuranlar 1980 yılında değişik tarihlerde yasadışı örgüt üyesi oldukları şüphesiyle gözaltına alınmışlardır. Peşinden duruşmaya kadar tutulmak üzere tutuklanmışlardır.
Başvuranlar 1980, 1981 ve 1991 yıllarında değişik tarihlerde tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakılmışlardır.
İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi 27 Eylül 1984 tarihinde başvuranları eski Türk Ceza Kanununun 146, 168 ve 169. maddeleri uyarınca mahkum etmiştir.
Askeri Yargıtay 6 Haziran 1990 tarihinde ilk derece mahkemesinin kararını bozmuştur.
İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi 6 Nisan 1993 tarihinde Süalp Çekmeci, Hulusi Zeybel, Atilla Akgönül, Turgay Nazari, Necdet Coşkun ve Gürsel Koçu eski Türk Ceza Kanununun 146. maddesi kapsamında mahkum etmiştir. Mahkeme Mine Yarcıyı itham edildiği suçlardan beraat ettirmiştir. İbrahim Varolla ilgili olarak, Türk Ceza Kanununun 102 ve 104. maddeleri kapsamındaki yasal zaman aşımı süresinin dolduğuna karar vermiştir.
Sıkıyönetim mahkemelerinin yargı yetkisini kaldıran 26 Aralık 1994 tarihli Kanunun neşrini takiben, davanın yargı yetkisi Yargıtaya geçmiştir.
Yargıtay 27 Eylül 2000 tarihinde, Türk Ceza Kanununun 102. ve 104. maddeleri kapsamındaki yasal zaman aşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle Gürsel Koçla ilgili karar bozmuştur. Yargıtay diğer başvuranlarla ilgili kararı onamıştır.
ŞİKAYETLER
Başvuranlar AİHSnin 6/1 maddesi kapsamında bağımsız ve tarafsız olmayan bir mahkeme tarafından yargılanmaları nedeniyle adil yargılanmadıklarından şikayetçi olmuşlardır. Ayrıca takibatların süresinin aynı maddede koşulan makul süreyle uyumlu olmadığını iddia etmişlerdir.
HUKUK
AİHM, Hükümetten izleyen deklarasyonu almıştır:
Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin, Avrupa İnsan Haklar Mahkemesinde bekleyen adı geçen başvurunun dostane çözümünü teminen, her başvurana (Süalp Çekmeci, İbrahim Varol, Atilla Akgönül, Hulusi Zeybel, Turgay Nazari, Mine Yarcı (Nazari), Gürsel Koç ve Nejdet Coşkun) ex gratia 10.000er EUR (on biner Euro), yani toplamda 80.000 EUR (seksen bin Euro) ödemeye hazır olduğunu beyan ederim.
Maddi ve manevi zararlarla yargılama giderlerini de kapsayan bu meblağ, uygulanabilecek her türlü vergiden muaf olarak, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk Lirasına çevrilecektir. Meblağ, Avrupa İnsan Haklar Sözleşmesinin 37 § 1. Maddesi uyarınca AİHM karar tarihinden itibaren üç ay içinde ödenecektir. Sözkonusu meblağın üç ay içinde ödenmemesi halinde, Hükümet, ödeme gerçekleşinceye kadar, Avrupa Merkez Bankasının uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluşacak faiz oranına göre basit faiz ödemeyi taahhüt eder. Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.
AİHM, başvuranlardan birinin temsilcisi tarafından imzalanmış olan izleyen deklarasyonu almıştır:
Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin, Avrupa İnsan Haklar Mahkemesinde bekleyen adı geçen başvurunun dostane çözümünü teminen, tüm masraflar kapsayacak biçimde her başvurana (Süalp Çekmeci, İbrahim Varol, Atilla Akgönül, Hulusi Zeybel, Turgay Nazari, Mine Yarcı (Nazari), Gürsel Koç ve Nejdet Coşkun) exgratia 10.000er EUR (on biner Euro), yani toplamda 80.000 EUR (seksen bin Euro) ödemeye hazır olduğunu kaydettim.
Hem maddi ve manevi zararlar hem de davayla ilgili tüm yargılama giderlerini karşılayacak olan bu meblağ, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk Lirasına çevrilecektir. Meblağ, Avrupa İnsan Haklar Sözleşmesinin 37 § 1. Maddesi uyarınca AİHM karar tarihinden itibaren üç ay içinde ödenecektir. Belirtilen üç aylık sürenin dolması halinde, Avrupa Merkez Bankasının uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluşacak faiz oranına göre basit faiz ödenecektir.
Teklifi kabul eder ve bu başvuruya yol açan olaylar hususunda Türkiye aleyhindeki iddialardan vazgeçerim. Bu şekilde, davanın nihai olarak karara bağlandığını bildiririm.
AİHM, taraflar arasında varılan dostane çözümü dikkate almıştır. Çözümün, AİHS ve Protokollerinde öngörülen insan haklarına saygı temeline dayandığı hususunda tatmin olmuştur ve başvurunun incelenmesinin devamını haklı çıkaracak kamu yararına hiçbir neden tespit etmemiştir (AİHSnin in fine 37/1 maddesi). Dolayısıyla, AİHSnin 29/3 maddesinin davaya uygulanmasına devam edilmemelidir ve dava kayıttan düşürülmelidir.
Yukarıdaki gerekçelere dayanarak, AİHM, oybirliği ile Başvurunun kayıtlardan düşürülmesine karar vermiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy