(AİHS m. 13, 34, 41, 44, 1 NOLU PROTOKOL) (AKA - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no: 6124/02)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
24 Mart 2009
İşbu karar AİHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (6124/02) nolu davanın nedeni (T.C. vatandaşı) Mehmet Emin Şahinin (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 18 Ekim 2001 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.
Başvuranlar, İzmir Barosu avukatlarından Mustafa Yağan tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
I. DAVANIN KOŞULLARI
Başvuran 1943 doğumludur ve İzmirde ikamet etmektedir.
25 Kasım 1997 tarihinde, başvuranın aracı ile Milli Savunma Bakanlığına ait bir aracın çarpışması sonucunda başvuran sol gözünü kaybetmiştir.
20 Kasım 1998 tarihinde, başvuran Milli Savunma Bakanlığı ve sigorta şirketi hakkında İzmir Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davası açmıştır.
5 Haziran 2000 tarihli bir kararla, Asliye Hukuk Mahkemesi, 25 Kasım 1997 tarihinden itibaren işleyecek gecikme faizi ile birlikte başvurana 8.383.385.021 TL maddi manevi tazminat ödenmesine hükmetmiştir.
21 Aralık 2000 tarihli bir kararla, Yargıtay ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.
24 Mayıs 2001 tarihinde, Yargıtayın karar düzeltme talebinin reddine ilişkin 10 Nisan 2001 tarihli kararı başvurana tebliğ edilmiştir.
Ödemenin yapılmamasından dolayı, başvuran cebri icra işlemi başlatmıştır.
Milli Savunma Bakanlığı ve sigorta şirketi ödemeyi yedi taksitte yapmıştır: 26 Temmuz 2000 (557.620.000 TL), 2 Ağustos 2000 (500.000.000 TL), 23 Temmuz 2001 (251. 420.000TL), 18 Mart 2002 (436.370.000TL), 17 Mayıs 2002 (1. 247.600.000 TL), 5 Haziran 2003 (4.207.700.000 TL) ve 7 Ocak 2005 (23. 744. 350.000TL).
HUKUK
Başvuran, hukuki bir kararla kendisine ödenmesine hükmedilen tazminatın gecikmeli olarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlalinden şikayetçidir. Bu bağlamda başvuran, 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
Hükümet, sözkonusu iddiaya özellikle de başvuranın mağdur sıfatına ilişkin olarak yapılan iddiaya karşı çıkmaktadır.
AİHM, konuya ilişkin içtihadını hatırlatır (Aka) ve başvurana ödenmesine hükmedilen tazminatın ulusal merciler tarafından gecikmeli olarak ödenmesi nedeniyle başvuranın mağdur sıfatını ileri sürebileceği sonucuna varır. Dolayısıyla sözkonusu şikayet kabuledilebilir niteliktedir. Esasa ilişkin olarak ise AİHM, mevcut davada 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitine ulaştıran içtihadından farklı bir sonuca ulaşmak için Hükümetin ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatindedir (Aka).
Dolayısıyla 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesi ihlal edilmiştir.
II. AİHSNİN 13. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuran, AİHSnin 13. maddesinin ihlal edildiği ileri sürmektedir. Başvuran, Türk hukukunda ihtilaflı durumu çözebilecek bir mekanizmanın bulunmamasından şikayetçidir. Ancak, 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesi kapsamında ulaştığı sonucu göz önüne alarak AİHM, sözkonusu şikayetin AİHSnin bu hükmü açısından ayrıca incelemeye gerek olmadığı kanaatindedir (bkz, Gaganuş ve diğerleri- Türkiye, başvuru no: 39335/98).
III. AİHSNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA
AİHSnin 41. maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak başvuran, maddi veya manevi tazminat miktarı belirtmeden iç hukukta hükmedilen tazminatın gecikmeli olarak ödenmesi nedeniyle maddi zarara maruz kaldığını belirtmekle yetinmektedir. Bu itibarla, AİHM, başvurana tazminat ödemeye gerek olmadığı kanaatindedir.
Yargılama masraf ve giderlerine ilişkin olarak, başvuran, toplamda 1.100.000.000 TL (650 Euroya tekabül etmektedir) talep etmektedir. Hükümet, sözkonusu miktara karşı çıkmaktadır.
AİHM içtihadına göre bir başvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul miktarda olduğu ortaya konduğu sürece elde edebilir. Sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne alarak AİHM, başvurana talep ettiği miktar olan 650 Euronun ödenmesi gerektiği kanaatindedir. Sözkonusu meblağa Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi faizlerine uyguladığı orana üç puanlık bir artış eklenerek belirlenen gecikme faizi uygulanacaktır.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesi kapsamında yapılan şikayete ilişkin kısmının kabuledilebilir olduğuna;
2. 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3. AİHSnin 13. maddesi kapsamında yapılan şikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;
4. a) AİHSnin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden ulusal para birimine çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından başvurana her türlü vergiden muaf tutularak yargılama masraf ve giderleri için 650 Euro (altı yüz elli Euro) ödenmesine;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;
5. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHMnin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 24 Mart 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy