(AİHS m. 6, 34, 35, 41, 44)
(Başvuru no:1533/03)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
20 Ocak 2009
İşbu karar AİHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir
USUL
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (1533/03) nolu davanın nedeni (T.C. vatandaşları) Mümtaz Şerefli, Necip Şerif Şerefli, Engin Onay, Gülümser Şerefli, Aslı Şerefli, Firuzan Topaloğlu, Habibe Rona, Nevcihan Ertuğlu, Gülümser Ertan, Firdevs Hepgül Selçik, Meltem Özkaya, Adviye Onay, Zümrüt Onay ve Ayten Ayfer Şereflinin (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 16 Ekim 2002 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
Başvuranlar, Strazburgta avukatlık yapan O. Uğural tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
Başvuranlar sırasıyla 1926, 1969, 1964, 1934, 1974, 1919, 1930, 1928, 1933, 1968, 1964, 1963, 1937 ve 1942 doğumlu olup Muğlada, İstanbulda ve İzmirde ikamet etmektedirler.
14 Haziran 1978 tarihinde başvuranlar, miras kaldığını ileri sürdükleri taşınmazlar hakkında Kadastro Komisyonunun tespitlerinin iptali için Marmaris Kadastro Mahkemesinde davası açmışlardır.
11 Haziran 1990 ve 25 Ekim 1993 tarihleri arasında toplanan unsurlara dayanarak mahkeme başvuranların talebini reddetmiştir. 26 Şubat 1991 ve 28 Şubat 1995 tarihlerinde Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararlarını bozmuştur. 8 Nisan 1992 ve 10 Mayıs 1996 tarihinde Yargıtay, karar düzeltme talebini reddetmiştir.
5 Nisan 2001 tarihinde Yargıtay tarafından talep edilen unsurları derledikten sonra mahkeme, başvuranların talebini üçüncü sefer reddetmiştir. 11 Aralık 2001 tarihinde Yargıtay, sözkonusu kararı onamış ve 19 Nisan 2002 tarihinde Yargıtay, karar düzeltme talebini reddetmiştir.
16 Haziran 1978 ve 5 Nisan 2001 tarihleri arasında mahkeme yüz yedi duruşma gerçekleştirmiştir. Bu süre zarfında mahkeme dosya oluşturmuş, farklı makamlardan bilgi ve belgeler talep etmiş, tarafların özellikle yerinde inceleme yapılmasına ilişkin taleplerini kabul etmiş ve bu yönde talimat vermiş ve şahitleri dinlemiştir.
HUKUK
Başvuranlar, yargılama süresinin AİHS 6/1 maddesi ile öngörülen makul süre ilkesine riayet etmeğini iddia etmektedirler.
Hükümet söz konusu iddiaya karşı çıkmaktadır ve yargılama süresinin davanın karmaşıklığından, başvuranların tutumundan özellikle bazı duruşmalara gelmemelerinden kaynaklandığını savunmaktadır.
AİHM, AİHSnin 35/3 maddesi uyarınca kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını kaydetmektedir. Başvuru kabuledilebilir niteliktedir.
AİHM ihtilaflı yargılama süresinin 14 Haziran 1978 tarihinde başlayıp 19 Nisan 2002 tarihinde başvuranların karar düzeltme taleplerinin reddi ile sona erdiğini not etmektedir. Türkiyenin kişisel başvuru hakkını tanıdığı 28 Ocak 1987ye kadar sekiz yıl yedi aydan fazla, bu tarihten 19 Nisan 2002a kadar iki dereceli mahkemede on dört yıl üç aydan fazla bir süre geçmiştir. AİHM, mevcut davadakine benzer sorunları ortaya koyan çok sayıda dava incelemiş ve konuya ilişkin yerleşik içtihadından doğan kriterleri göz önüne alarak makul süre gerekliliğine riayet edilmediğini tespit etmiştir (Frydlender- Fransa, başvuru no: 30979/96 ve Cankoçak-Türkiye, başvuru no: 26956/95, 20 Şubat 2001).
Mevcut davada farklı bir sonuca ulaşmak için hiçbir unsur bulunmadığını tespit eden AİHM, aynı gerekçelerle AİHSnin 6/1 maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunmanın gerekli olduğu kanaatindedir.
AİHSnin 41. maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak başvuranlar manevi tazminat için 25.000 Euro, yargılama masraf ve giderleri için 50.000 Euro talep etmektedirler.
Hükümet sözkonusu iddialara karşı çıkmaktadır.
AİHM, gerçeklikleri ortaya konmadığından avukatlık ücret ve masraflarının geri ödenmesini reddetmektedir. Buna karşın, konuya ilişkin içtihadında belirtilen ilkeleri göz önüne alarak ve hakkaniyete uygun olarak (Arvanitaki-Roboti vd. - Yunanistan) AİHM, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda uygulanacak faiz ile birlikte başvuranların her birine 12.000 Euro ödenmesine karar vermiştir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE;
1. AİHSnin 6/1 maddesi kapsamında yapılan şikayetin kabuledilebilir olduğuna;
2. AİHSnin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;
3. a) AİHSnin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL ye çevrilmek üzere, her türlü vergiden muaf tutularak Savunmacı Devlet tarafından başvuranların her birine 12.000 Euro (on iki bin Euro) manevi tazminat ödenmesine; b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;
4. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHMnin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 20 Ocak 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy