(AİHS m. 6, 13, 34, 35, 41, 44) (ÇİMEN - TÜRKİYE DAVASI) (GÖÇ - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no: 23904/03)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
28 Nisan 2009
İşbu karar AİHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup, şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
T.C. vatandaşı Mahmut Gülecan (başvuran) tarafından Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, 16 Mayıs 2003 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapılan 23904/03 numaralı başvuru sonucu bu dava görülmektedir.
OLAYLAR
I. DAVANIN KOŞULLARI
Başvuran gözaltında avukatı olmaksızın alınan ifadelere dayanılarak yasadışı bir örgütün mensubu olmak suçundan devlet güvenlik mahkemesinin 5 Ağustos 2002 tarihli kararı ile mahkum edilmiştir. Yargıtay 15 Ekim 2002 tarihli karar ile -ki bu karar 25 Kasım 2002de nihai hale gelmiştir- ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının görüşü başvurana tebliğ edilmemiştir.
HUKUK
I. AİHSNİN 6. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuran avukat bulundurma hakkından yararlanmadığı halde gözaltında vermiş olduğu ifadeye dayanılarak mahkum edilmesinden şikayetçi olmaktadır. Başvuran Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının görüşünün kendisine tebliğ edilmediğini iddia etmektedir.
Başvuran AİHSnin 6. ve 13. maddelerini ileri sürmektedir. AİHM, bu şikayetlerin yalnızca AİHSnin 6/1 maddesi ve 6/3 maddesinin c) fıkrası çerçevesinde incelenmesi gerektiğini öne sürmektedir.
A. Kabuledilebilirliğe dair
Hükümet başvuranın iç hukuk yollarını tüketmediğini savunmakta ve gözaltında avukat bulundurma hakkına ilişkin şikayetini Yargıtay önünde dile getirmesi gerektiğini belirtmektedir. Hükümet altı ay kuralına riayet edilmediğini ifade ederek AİHMyi AİHSnin 35/1 maddesi uyarınca başvuruyu kabuledilemez ilan etmeye davet etmektedir.
Daha önce de benzer şikayetleri Çimen-Türkiye kararında (no:19582/02, 3 Şubat 2009) reddettiğini hatırlatan AİHM, mevcut başvuruda da varmış olduğu bu sonucun dışına çıkılmasını gerektirecek herhangi bir özel durum görememektedir. AİHM bu nedenle Hükümetin ön itirazlarını reddetmektedir.
AİHSnin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle başvurular kabuledilebilir niteliktedir.
B. Esas hakkında
AİHM başvuranın bu başvuruda öne sürdüğü şikayetleri daha önce incelediğini ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının görüşünün tebliğ edilmemesi nedeniyle AİHSnin 6/1 maddesinin (sözü edilen Göç kararı) ve gözaltında avukat bulundurma hakkından yoksun kalınması nedeniyle de AİHSnin 6/3 maddesinin c) fıkrasının ihlal edildiği sonucuna vardığını bir kez daha yineler (sözü edilen Salduz).
AİHM mevcut başvuruyu incelemiş ve Hükümetin Mahkemenin bu davada farklı bir sonuca ulaşmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını belirlemiştir.
Bu nedenle AİHSnin 6/1 ve 6/3 maddesinin c) fıkrası ihlal edilmiştir.
II. AİHSNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
Başvuran 20.000 Euro manevi ve 20.000 Euro maddi tazminat, ayrıca avukatlık gideri ve yargılama masraf ve harcamaları için 4.176 Euro istemektedir.
Hükümet AİHMyi bu talepleri reddetmeye çağırmaktadır.
AİHM tespit edilen ihlal kararı ile öne sürülen maddi tazminat talebi arasında hiçbir illiyet bağı kuramamakta ve bu talebi reddetmektedir.
Manevi tazminata ilişkin AİHM başvurana 1.000 Euro ödenmesini kararlaştırmaktadır.
AİHM kanıtlayıcı belgelerin yokluğunda yargılama gider ve masraflarına yönelik talepleri reddetmektedir. Buna karşın başvuranın avukatının iletmiş olduğu avukatlık sözleşmesi ila çalışma çizelgesini dikkate alan AİHM başvurana hakkaniyete uygun 1.000 Euro yargılama gideri ödenmesini uygun görmektedir.
AİHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini ifade etmektedir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kalan kısmının kabuledilebilir olduğuna;
2. AİHSnin 6/1 ve 6/3 c) maddesinin ihlal edildiğine;
3. a) AİHSnin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL. ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf tutulmak üzere Savunmacı Hükümet tarafından başvurana manevi tazminat olarak 1.000 (bin) Euro ve yargılama masraf ve giderleri için 1.000 (bin) Euro ödenmesine;
b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, bu meblağlara Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizin uygulanmasına;
4. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHMnin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 28 Nisan 2009 tarihinde yazıyla bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy