(AİHS. m. 34, 41, 44, Ek Protokol 1) (TURGUT - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no: 16009/04)
İşbu metin AİHM İç Tüzüğünün 81. Maddesi uyarınca 20 Ekim 2010 tarihinde düzeltilmiştir.
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
20 Mayıs 2010
İşbu karar AİHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (16009/04) nolu davanın nedeni, T.C. vatandaşı Nural Vuralın (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 13 Nisan 2004 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
10 Mart 2009 tarihli bir kararla (esas kararı) AİHM, 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir (Nural Vural - Türkiye, başvuru no: 16009/04, 10 Mart 2009).
AİHSnin 41. maddesine dayanarak, başvuran, maruz kaldığı kanaatine vardığı zararlar için birtakım meblağlar belirtmiştir.
AİHM, AİHSnin 41. maddesinin uygulanması hususunun saklı tutulmasına ve Hükümet ve başvuranın, AİHSnin 44/2 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde bu mesele hakkındaki görüşlerini yazıyla kendisine bildirmeye ve bilhassa aralarında varacakları her türlü uzlaşmadan kendisini haberdar etmeye davet edilmesine karar vermiştir.
Başvuran ve Hükümet görüşlerini sunmuşlardır. Dostane çözümle sonuçlanacak hiçbir uzlaşmaya varılamamıştır.
HUKUK
A. Tazminat
Başvuran, 561 m2lik bir taşınmaz için 131.449 Euro maddi tazminat talep etmektedir. Başvuran, özel bir gayrimenkul şirketi olan Reel Gayrimenkul Değerlendirme A.Ş. tarafından düzenlenen bilirkişi raporunu belge olarak dosyaya eklemektedir. Raporda, ihtilaflı taşınmazın değerinin belirlenmesi için izleyen unsurlar (lehte ve aleyhte) dikkate alınmıştır: müstakil bir ev yapma imkanı, İstanbulda Prens Adalarında bulunması, ormana ve denize olan yakınlığı, şehir merkezine uzaklığı, taşıt ve ulaşım açısından güçlükler, adanın bir yapı açısından fiziki güçlükleri ve ekonomik krizin fiyatlar üzerindeki etkisi. Emlak büroları tarafından belirlenen fiyatlara atıfta bulunarak, rapor, komşu taşınmazların değerini incelemiştir.
Başvuran, her türlü emlak vergisini ödediği halde yaklaşık bir yarım yüzyıldır taşınmazının kullanımından yoksun bırakıldığını ileri sürmekte ve AİHMden tazminat hesaplanırken bu hususun göz önüne alınmasını talep etmektedir.
Hükümet, AİHMye söz konusu talepleri reddetme çağrısında bulunmaktadır. Hükümet, esas kararında, AİHMnin mülkiyetten yoksun bırakma nedeniyle değil, tazminat ödenmemesinin başvuran aleyhine adil dengeyi bozması nedeniyle 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği tespitinde bulunduğunu savunmaktadır. Hükümet, 2007 yılından beri iç hukuk yollarının mevcut olduğunu ve başvuranın tazminat talep etmek için ulusal mahkemelere başvuruda bulunmuş olması gerektiğini belirtmektedir.
Ayrıca Hükümet, başvuranın taleplerinin mesnetten yoksun olduğu ve adil tatminin haksız zenginleşme kaynağı sağlamaması gerektiğini savunmaktadır.
Son olarak Hükümet, bilirkişi raporu hazırlayan şirketinin özel bir şirket olduğunu belirtmektedir. Başvuran, ulusal bir mahkeme önünde benzer bir tazminat talep etmiş olsaydı, taşınmazın objektif değerini belirleyecek olan mahkeme tarafından atanan bir bilirkişi olurdu. Bu hususta Hükümet, dosyaya eklenen raporda taşınmaz ile ilgili bazı temel unsurların dikkate alınmadığını savunmaktadır: taşınmazın konumu, yollara uzak oluşu, doğası, elektrik hatlarına ilişkin sorunları vb.
Konuya ilişkin genel ilkeler açısından AİHM, yerleşik içtihadına atıfta bulunmaktadır (Turgut ve diğerleri - Türkiye, (adil tatmin), başvuru no: 1411/03, 13 Ekim 2009 ve işbu kararda aktarılan içtihat).
Söz konusu unsurlar ve taraflarca belirtilen özellikler göz önüne alındığında, AİHM, söz konusu miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak başvurana 131.449 Euro maddi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.
B. Yargılama masraf ve gideri
Başvuran, yargılama ve ulusal mahkemeler önünde kendisi ve karşı tarafın avukatı için yapmak zorunda kaldığı masrafları ileri sürmektedir.
AİHM yerleşik içtihadına göre, AİHSnin 41. maddesi uyarınca yargılama masraf ve giderlerinin ödenmesi, gerçekliklerinin, gerekliliklerinin ve oranlarının makul yapısının ortaya konmasını gerektirmektedir (Iatridis-Yunanistan (adil tatmin), başvuru no: 31107/96).
AİHM, başvuranın yargılama masraf ve giderlerine ilişkin iddialarının gerekli belgelerle desteklenmediğini gözlemlemektedir. Dolayısıyla söz konusu talebin reddedilmesi gerekmektedir.
C. Gecikme faizi
AİHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana üç puanlık bir artış eklenerek belirlenmesinin uygun olacağına hükmetmektedir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,
1. a) AİHSnin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından başvurana, her türlü vergiden muaf tutularak, 131.449 Euro (yüz otuz bir bin dört yüz kırk dokuz Euro) maddi tazminat ödenmesine;
b) söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;
2. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHMnin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 20 Mayıs 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy