(AİHS m. 3, 5, 6, 13, 14, 34, 35, 41, 44)
(Başvuru no: 22920/04)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
27 Ekim 2009
İşbu karar AİHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (22920/04) nolu davanın nedeni (T.C. vatandaşı) Yusuf Büyükdağın (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 5 Nisan 2004 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
Başvuran, Antalya Barosu avukatlarından F. Doğan tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
I. DAVANIN KOŞULLARI
Başvuran, 1968 doğumludur ve İstanbulda ikamet etmektedir.
Başvuran, 18 Eylül 1993 tarihinde yakalanmış ve gözaltına alınmış, 1 Ekim 1993 tarihinde tutuklanmıştır.
31 Aralık 1993 tarihinde, İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, başvuranı (ve diğer yirmi dört kişiyi) yasadışı örgüte yardım ve yataklık ve silah kullanarak Anayasal düzeni bozmaya teşebbüsle suçlamıştır.
21 Mart 1994 tarihinde, başvuran serbest bırakılmıştır.
15 Aralık 1994 tarihinde, başvuran, bağlantılı olaylardan yeniden yakalanmış ve gözaltına alınmıştır. 28 Aralık 1994 tarihinde başvuran tutuklanmıştır.
27 Nisan 1995 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı başvuranı yasadışı örgüt üyesi olmakla suçlamıştır.
Devlet Güvenlik Mahkemesi, önceki dava ile sözkonusu ikinci davanın birleştirilmesine karar vermiştir.
24 Şubat 1999 tarihinde başvuran, serbest bırakılmıştır.
17 Aralık 2003 tarihinde, Devlet Güvenlik Mahkemesi, zamanaşımı nedeniyle ceza davasının kapanmasına karar vermiştir.
HUKUK
AİHSnin 13 ve 14. maddeleri ile birlikte AİHSnin 6/1 maddesine atıfta bulunarak, başvuran, makul olmadığı değerlendirmesinde bulunduğu ceza davasının süresinden şikayetçi olmaktadır.
Hükümet, sözkonusu iddiaya karşı çıkmaktadır.
AİHM, sözkonusu şikayeti AİHSnin 6. maddesi açısından inceleyecektir. AİHSnin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca, başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit etmektedir. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir niteliktedir.
AİHM, dikkate alınacak dönemin 18 Eylül 1993 tarihinde başvuranın yakalanması ile başladığını ve Devlet Güvenlik Mahkemesinin 17 Aralık 2003 tarihli kararı ile sona erdiğini gözlemlemektedir. Başvuran hakkında yürütülen cezai yargılama, birbirleriyle bağlantılı iki dava ile ilgili olarak tek mahkemede yaklaşık on yıl üç ay sürmüştür.
Takdirine sunulan unsurları incelemesinin ardından ve konuya ilişkin içtihadını göz önüne alarak, (bkz, Frydlender-Fransa, başvuru no: 30979/96), AİHM, yargılama süresinin uzun olduğu ve makul süre gerekliliğini karşılamadığı kanaatindedir.
Dolayısıyla AİHSnin 6/1 maddesi ihlal edilmiştir.
Başvuran, ayrıca, AİHSnin 3, 5, 13 ve 14. maddelerinin ihlal edilmesinden de şikayetçidir.
AİHM, başvuran tarafından sunulduğu şekli ile şikayetlerin tamamını incelemiştir. Sahip olduğu unsurları göz önüne alarak ve ileri sürülen iddiaları değerlendirmede yetkili olduğundan AİHM, AİHS tarafından güvence altına alınan hak ve özgürlüklere ilişkin hiçbir ihlal belirtisi tespit edememektedir. AİHSnin 35. maddesinin 4. paragrafı uyarınca başvurunun sözkonusu kısmının reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
AİHSnin 41. maddesinin uygulanması ile ilgili olarak, başvuran, maruz kaldığı maddi zararı 64.800 Türk Lirası, manevi zararı ise 50.000 Türk Lirası olarak belirtmektedir. Ayrıca başvuran, ulusal mahkemeler ve AİHM önünde yapmış olduğu yargılama masraf ve giderleri için 10.000 Türk Lirası talep etmektedir. Başvuran, avukatlık ücret makbuzunu belge olarak sunmaktadır.
Hükümet, sözkonusu iddialara itiraz etmektedir.
AİHM, tespit edilen ihlalle ileri sürülen maddi tazminat arasında bir illiyet bağı görememekte ve sözkonusu talebi reddetmektedir.
Buna karşın hakkaniyete uygun olarak, AİHM, Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi faizlerine uyguladığı orana üç puanlık bir artış eklenerek belirlenen gecikme faizi ile birlikte başvurana 8.000 Euro manevi tazminat ve 1.000 Euro yargılama masraf ve gideri ödenmesi gerektiği değerlendirmesinde bulunmaktadır.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun, yargılama süresinin uzunluğu kapsamında yapılan şikayetin kabuledilebilir geri kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;
2. AİHSnin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;
3. a) AİHSnin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmek üzere, her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Devlet tarafından başvurana 8.000 Euro (sekiz bin Euro) manevi tazminat ve 1.000 Euro (bin Euro) yargılama masraf ve gideri ödenmesine;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;
4. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHMnin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 27 Ekim 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy