Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2. Daire 2004/23453 Esas 2008/ Karar

(AİHS m. 6, 13, 34, 41, 44)

(Başvuru no: 23453/04 )

KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ

STRAZBURG

29 Nisan 2008

İşbu karar Sözleşme’nin 44 § 2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup şekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.

USUL

Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 23453/04 numaralı başvurunun nedeni T.C. vatandaşı Zekeriya Koşal’ın (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) 10 Haziran 2004 tarihinde Temel İnsan Hakları ve Özgürlüklerini güvence altına alan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.

Başvuran bir avukat aracılığıyla temsil edilmemektedir.

OLAYLAR

DAVANIN KOŞULLARI

Başvuran 1959 doğumlu olup Ankara’da ikamet etmektedir.

Başvuran Ankara’da TRT Genel Müdürlüğü’nde sözleşmeli olarak çalışmaktaydı.

Radyo Televizyon Üst Kurulu’nun (RTÜK) 15 Mayıs 1995 tarihinde almış olduğu ve başvurana 16 Haziran 1995 tarihinde tebliğ edilen kararı ile başvuranın sözleşmesindeki statüsünü değiştiren bir düzenleme yapılmıştır.

Belirtilmeyen bir tarihte başvuran ilgili adli mercilerde bu karara itirazda bulunmuştur.

Başvuran 3 Nisan 1996 tarihinde bu kararın iptal edilmesi talebiyle Danıştay’a başvurmuştur.

Danıştay 27 Aralık 1999 tarihinde bu başvuruyu reddetmiştir.

Başvuran Danıştay’ın bu kararına 31 Temmuz 2000 tarihinde Danıştay İdari Davalar Genel Kurulu’nda itiraz etmiştir.

Danıştay İdari Davalar Genel Kurulu 20 Kasım 2003 tarihinde aldığı ve başvurana 21 Ocak 2004’te tebliğ edilen kararı ile temyiz edilen kararı onamıştır.

HUKUK

I. AİHS’NİN 6/1 MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran yargılamanın uzunluğunun AİHS’nin 6/1 maddesinde öngörülen «makul süre» ilkesinin ihlaline yol açtığını iddia etmektedir.

Hükümet bu iddiaya karşı çıkmaktadır.

Dikkate alınması gereken dönem Danıştay’ın davayı ele aldığı 3 Nisan 1996 tarihinde başlayıp, 20 Kasım 2003’te sona ermektedir. Dava iki dereceli yargıda 7 yıl 7 aydan fazla sürmüştür.

A. Kabuledilebilirlik hakkında

Hükümet iç hukuk yollarının tüketilmediği itirazında bulunmaktadır. Hükümete göre başvuran yargılama sürecinin uzunluğuna ilişkin şikayetini yargı süreci boyunca iç hukuktaki mahkemeler önünde dile getirmemiştir.

Başvuran bu konuda görüş bildirmemiştir.

AİHM bu şikayetin iç hukuktaki başvuru yolu ile ilgili şikayetle ilintili olduğunu not etmektedir. AİHM bu şikayeti AİHS’nin 13. maddesi çerçevesinde inceleyecektir (Bkz. mutatis mutandis Ebru ve Tayfun Engin Çolak-Türkiye kararı, 30 Mayıs 2006).

AİHS’nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder.

B. Esasa dair

AİHM yargılama süresinin uygunluğunun davanın şartları ışığında ve aşağıdaki ölçütlere bakılarak değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır: Davanın karmaşıklığı, başvuran ve ilgili mercilerin tutumu ve ihtilafta yer alan başvuran için neyin tehlikede olduğu (bkz. birçok içtihat arasında, Frydlender - Fransa (BD), no. 30979/96).

AİHM bundan önce de bu başvurudakine benzer sorunları ortaya koyan davaların ele alındığını ve bunların 6/1 maddesinin ihlali ile sonuçlandığını kaydetmektedir (Bkz. sözü edilen Frylender kararı).

AİHM mahkemeye sunulan tüm delil unsurlarını incelemiş ve Hükümetin Mahkemenin bu davada farklı bir sonuca ulaşmasını sağlayacak ikna edici hiçbir tespit ve delil sunmadığını belirlemiştir. Bu yöndeki yerleşik içtihadını göz önüne aldığında AİHM, bilhassa Danıştay İdari Davalar Genel Kurulu önündeki mezkur yargı sürecinin aşırı olduğuna itibar etmektedir. Özellikle davanın başvuran açısından taşıdığı önem dikkate alındığında, bu süreç «makul süre» koşulunu karşılamamaktadır.

II. AİHS’NİN 13. MADDESİ’NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA

Başvuran özellikle Türkiye’de yargı sürecinin uzunluğuna karşı herhangi bir başvuru yolunun bulunmadığından yakınmakta, bu bağlamda AİHS’nin 13. maddesine göndermede bulunmaktadır.

Hükümet bu duruma itiraz etmektedir.

AİHM, yukarıda ele alınan şikayet ile ilintili olduğunu hatırlatarak bu şikayeti kabuledilebilir nitelendirmektedir.

AİHM, 13. maddenin 6. maddenin 1. paragrafında yer alan makul bir süre dahilinde davaların görülmesi hakkının ihlal edildiği şikayetine karşı ulusal mahkemeler önünde etkili bir başvuru hakkını güvence altına aldığını hatırlatır (Bkz. Kudla-Polonya kararı no: 30210/96). AİHM Hükümet tarafından öne sürülen şikayet ve argümanların daha önce de reddedildiğini hatırlatmakta ve mevcut başvuruda da farklı bir sonuca varılacak gerekçenin yer almadığını kaydetmektedir.

AİHM bu başvuruda başvurana 6. maddenin 1. paragrafı gereğince davasının makul bir süre dahilinde görülmesi hakkını iç hukukta sağlayacak başvuru yolunun bulunmayışı nedeniyle AİHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmaktadır.

II. AİHS’NİN 41. MADDESİ’NİN UYGULANMASINA İLİŞKİN

AİHS’nin 41. maddesine göre “Mahkeme işbu Sözleşme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, AİHM, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun surette, zarar gören tarafın adil tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Başvuran 50.000 Euro maddi ve 25.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir.

Hükümet bu miktarlara karşı çıkmaktadır.

AİHM tespit edilen ihlal kararı ile öne sürülen maddi zarar arasında hiçbir illiyet bağı olmadığından bu talebi reddetmektedir. Bunun yanı sıra, başvuranın manevi bakımdan haksızlığa uğradığını belirterek adı geçene hakkaniyete uygun 3.600 Euro ödenmesini kararlaştırmıştır.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Başvuran bu konuda takdiri AİHM’ye bırakmaktadır.

AİHM’nin yerleşik içtihadına göre bir başvuran gerçekliğini, gerekliğini kanıtladığı makul miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir. AİHM sunulan belgeler ve yerleşik içtihat ışığında bir avukat aracılığı ile temsil edilmeyen başvurana bu başlık altında 200 Euro ödenmesine karar vermektedir.

C. Gecikme Faizi

AİHM, Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.

BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,

1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AİHS’nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;

3. AİHS’nin 13. maddesinin ihlal edildiğine;

4 a) AİHS’nin 44 / 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, miktara yansıtılabilecek her türlü vergi ve masraflarla birlikte, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Y.T.L.’ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümetin başvurana

i) manevi tazminat olarak 3.600 (üç bin altı yüz) Euro ödemesine;

ii) yargılama giderleri için 200 (iki yüz) Euro ödemesine;

b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapıldığı tarihe kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;

5. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;

Karar Vermiştir.

İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM’nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 29 Nisan 2008 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)

Full & Egal Universal Law Academy