(AİHS m. 6, 9, 10, 11, 14, 34, 35, 41, 44, 7 NOLU PROTOKOL, 12 NOLU PROTOKOL) (Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliği m. 664) (GÜNER ÇORUM - TÜRKİYE DAVASI) (AKSOY (EROĞLU) - TÜRKİYE DAVASI) (MİRAN - TÜRKİYE DAVASI) (TOPAL - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no. 43554/04)
KARAR
STRAZBURG
29 Eylül 2009
İşbu karar AİHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tâbi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 43554/04 nolu davanın nedeni Nazım İlter adlı T.C. vatandaşının (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) 3 Kasım 2004 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmenin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
OLAYLAR
DAVA KOŞULLARI
Emekli bir astsubay olan başvuran 1959 doğumludur ve Osmaniyede yaşamaktadır. 29 Haziran 2002 tarihinde, emekli astsubaylara Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinin 664/4 maddesinde tanınan hakka dayanarak Osmaniye Jandarma Komutanlığı sosyal tesislerine girmeye çalışmış, ancak Genelkurmay Başkanlığının hakkında koyduğu TSKnın sosyal tesislerine giriş yasağı nedeniyle içeri alınmamıştır. Başvurana sözkonusu yasağın nedenleri hakkında bilgi verilmemiştir.
Başvuran daha sonra Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde (AYİM) Milli Savunma Bakanlığı aleyhine bir dava açarak Genelkurmay Başkanlığının emrinin iptalini talep etmiştir. Başvuran, Genelkurmay Başkanlığının kendisi hakkındaki gizli bilgi ve belgelerine erişimi bulunmaması nedeniyle şikâyet konusu karara karşı yeterince savunma yapamadığını vurgulamıştır.
Milli Savunma Bakanlığı, cevaben, başvuranın TSK İç Hizmet Yönetmeliğinin 664/4 (c) maddesi ile yasaklanan faaliyetlerde bulunması nedeniyle sözkonusu tesisleri kullanımının yasaklandığını ifade etmiştir. Sözkonusu kararı desteklemek üzere belli gizlilik dereceli belgeler ibraz etmiştir.
22 Nisan 2004 tarihinde AYİM başvuranın talebini reddetmiş, gizliliği askeri hizmetin gereği olan bilgi ve belgelerin başvurana açıklanamayacağını belirtmiştir. Mahkeme ayrıca idare tarafından yapılan gizlilik tasnifine tâbi olmadığını ve belgelerin gizliliğinin haklı bir gerekçeye dayanıp dayanmadığını bir davada ayrıca değerlendirdiğini vurgulamıştır.
Başvuranın kararın düzeltilmesi talebi 16 Eylül 2004 tarihinde AYİM tarafından reddedilmiştir.
HUKUK
I. AİHSnin 6, 9, 10 ve 11. MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI
Başvuran, AİHS'nin 6/3 (b) maddesine dayanarak Milli Savunma Bakanlığının AYİMe sunduğu gizlilik dereceli belge ve bilgilere erişemediği ve dolayısıyla bunlara itiraz edemediğini öne sürmüştür. Ayrıca Genelkurmay Başkanlığının yasaklama kararının nedeni kendisine bildirilmemiş olmasına rağmen sözkonusu tedbirin TSK İç Hizmet Yönetmeliğinin 664/4 (c) maddesinde belirtilen bir söz ya da eyleme dayandığının iddia edildiğini ve bu nedenle AİHS'nin 9, 10 ve 11. maddelerinde güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini savunmuştur.
A.Kabuledilebilirlik
AİHSnin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde başvurunun dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AİHM, başvurunun başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir niteliktedir.
B.Esas
1.Gizlilik dereceli belgelere erişememe (AİHS'nin 6. maddesi)
AİHM, öncelikle sözkonusu şikâyetin AİHS'nin 6/1 maddesinin hukuka ilişkin kısmına göre incelenmesi gerektiği kanaatindedir. AİHM ayrıca daha önce benzer şikâyetleri değerlendirdiğini ve AİHS'nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit ettiğini kaydeder (bkz. Güner Çorum - Türkiye, no. 59739/00; Aksoy (Eroğlu) - Türkiye, no. 59741/00; Miran - Türkiye, no. 43980/04; Topal - Türkiye, no. 3055/04). AİHM sözkonusu davada bu içtihadından ayrılmasını gerektirecek özel koşullar tespit etmemiştir.
Buna göre başvuranın AYİMe gönderilen gizlilik dereceli belgelere erişememesi nedeniyle AİHS'nin 6/1 maddesi ihlal edilmiştir.
2.AİHS'nin 9, 10 ve 11. Maddeleri
AİHM, mevcut başvurunun ortaya çıkardığı temel hukuki sorunun, başvuranın yasaklama emrinin iptali talebinin AİHS'nin 6. maddesi bağlamında yapılan adil bir yargılama yoluyla reddedilip reddedilmediğidir. Bu sorunun cevabını (yukarıda) menfi olarak değerlendirdiği cihetle AİHM, sözkonusu şikayete ilişkin ayrı bir hüküm vermenin gerekli olmadığı sonucuna varmıştır. (bkz. Güner Çorum, yukarıda anılan ve Topal, yukarıda anılan).
II. AİHSNİN DİĞER MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI
Başvuran, AİHS'nin 6/1 maddesine dayanarak, AYİMin askeri yargıçlardan oluşması nedeniyle bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini öne sürmüştür. Ayrıca AİHS'nin 14. maddesi ve 12 nolu Protokolün 1. maddesine dayanarak, diğer emekli subay-astsubaylar orduya ait sosyal tesisleri kullanabilirken kendisinin bu tesislere girişinin yasaklanmasının ayrımcılığa yol açtığını iddia etmiştir. Son olarak 7 nolu Protokolün 2. maddesine dayanarak AYİM kararlarına itiraz edilemediğini ileri sürmüştür.
AİHM, elinde bulunan deliller ışığında ve şikâyet konusu hususların kendi yetki alanında bulunduğu kadarıyla bu şikâyetlerin AİHS ve Protokollerinde güvence altına alınan hak ve özgürlüklerden herhangi birinin ihlalini ortaya çıkardığını tespit etmemiştir (bkz. Yavuz vd. - Türkiye, no. 29870/96 ve Yavuz Selim Karayiğit - Türkiye, no. 45874/05). Dolayısıyla bu şikayetlerin AİHS'nin 35. maddesinin 3 ve 4. paragrafları uyarınca açıkça dayanaktan yoksun olmaları nedeniyle reddedilmeleri gerekmektedir.
III. AİHSNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
Başvuran, adil tatmine ilişkin herhangi bir talepte bulunmamıştır. Bu nedenle AİHM, kendisine herhangi bir ödeme yapılmasına gerek bulunmadığı kanaatindedir.
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvuranın AYİMe gönderilen gizlilik dereceli belgelere erişememesine ilişkin, AİHS'nin 6. maddesine dayalı şikâyetinin ve AİHS'nin 9, 10 ve 11. maddelerine dayalı şikâyetinin kabuledilebilir, başvurunun kalan kısmının kabuledilemez olduğuna;
2. Başvuranın AYİMe gönderilen gizlilik dereceli belgelere erişememesi nedeniyle AİHS'nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;
3. Şikâyetin ayrıca AİHSnin 9, 10 ve 11. maddelerine göre incelenmesine gerek bulunmadığına;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar İngilizce olarak hazırlanmış ve AİHM İç Tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragrafları uyarınca 29 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy