Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2. Daire 2004/45559 Esas 2007/ Karar

(AİHS m. 34, 35, 41, 44, 1 Nolu Protokol)

(Başvuru no. 45559/04)

KARAR

STRAZBURG

18 Aralık 2007

İşbu karar AİHS’nin 44§2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.

USULİ İŞLEMLER

Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 45559/04 no’lu davanın nedeni T.C. vatandaşı Abidin Şahin’in (“başvuran”), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne 30 Nisan 2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleşmesi’nin (“AİHS”) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.

Başvuran, Gaziantep Barosu avukatlarından H. Gezer tarafından temsil edilmektedir.

OLAYLAR

I. DAVANIN KOŞULLARI

Başvuran 1960 doğumludur ve Gaziantep’te yaşamaktadır.

2000’de Belediye’deki işinden emekli olmuştur. 28 Ağustos 2000’de belediye meclisi, başvuranın emeklilik tazminatını 11,981,741,000 Türk Lirası olarak belirlemiş ve ödenmesi talimatını vermiştir.

18 Mayıs 2001’de başvuran, icra dairesine başvurarak emeklilik tazminatının %95 oranında faizi ile birlikte kendisine ödenmesini istemiştir. Belediye, başvuranın faiz ödenmesi talebine itiraz etmiştir.

5 Haziran 2001’de başvuran, Belediye’nin itirazını geçersiz kılmak için Islahiye İcra Mahkemesi önünde dava açmıştır.

6 Aralık 2001’de Mahkeme, başvuranın talebini kısmen onaylamıştır. Belediye’den, 15 Eylül 2000’den itibaren işleyen yasal faiz oranı ile birlikte başvuranın maaşlarını ve tazminatlarını ödemesini istemiştir. Başvuranın, en yüksek yıllık mevduat faizi ile birlikte ödenmesi gereken kıdem tazminatına ilişkin talebini onaylamıştır.

İtiraz edilmemesi nedeniyle karar, 20 Aralık 2001’de kesinleşmiştir.

İcra makamları, borcun ödenmesini temin etmek üzere Belediye mülkünü haczetmek için birçok başarısız girişimde bulunmuştur.

1 Ağustos 2002’de başvuran Cumhurbaşkanı’na bir yazı göndermiş ve Belediye’nin emekli maaşını ödememesi hususunda şikayette bulunmuştur.

9 Eylül 2002’de Cumhurbaşkanlığı bu yazıyı, konuyu araştırması için İçişleri Bakanlığı’na göndermiştir.

Islahiye Belediye Başkanı, 11 Ekim 2002 tarihli cevabi mektubunda Belediye’nin, emekli olan 60 personeline olan borcunun, bütçesini aştığını açıklamıştır. Bu nedenle Belediye’nin taksitle ödeme yapmayı teklif ettiğini ileri sürmüştür. Ancak, başvuran bu teklifi reddetmiştir.

6 Ocak 2003’te başvuran Gaziantep Valiliği’nden, İcra Mahkemesi kararının ifa edilmesini kolaylaştırmak için kendi adına müdahale etmesini istemiştir.

Dava dosyasındaki bilgiye göre, mahkemece hükmedilen meblağ halen ödenmemiştir.

HUKUK

I. AİHS’YE EK 1 NOLU PROTOKOL’ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Başvuran, yetkili makamların ilama bağlı alacağın ödememesinin, mülkiyet hakkının ihlal edilmesine neden olduğu hususunda şikayette bulunmuştur.

A. Kabuledilebilirlik

Hükümet AİHM’den ilk olarak, AİHS’nin 35. maddesi bağlamındaki altı aylık zaman sınırına uyulmaması nedeniyle başvuruyu, kabuledilemez olduğuna karar vererek reddetmesini istemiştir. Bu maddeye göre, altı aylık süre 20 Aralık 2001’den itibaren işlemeye başlamıştır. Ancak başvuran 30 Nisan 2003’e kadar başvurusunu Mahkeme’ye sunmamıştır. Bu tarih, nihai yerel kararın verilmesinden bir yıl dört ay sonrasına tekabül etmektedir.

AİHM, kendisine sunulan şikayetin yalnızca yetkili makamların mahkemece kabul edilen borcu ödememesine ve bunun sonucu başvuranın uğradığı zarara ilişkin olduğunu kaydetmektedir. Mahkemece kabul edilen borçların halen ödenmediğine ilişkin dava dosyasında bulunan bilgileri göz önüne alan AİHM, başvuranın bu hususta AİHS’nin 35. maddesinin gereğini yerine getirdiği sonucuna varmaktadır. Bu nedenle, söz konusu ön itiraz reddedilmelidir.

Hükümet aynı zamanda başvuranın tüm iç hukuk yollarını tüketmediğini ileri sürmüştür.

AİHM, başarılı bir dava takibi sonrası Devlet aleyhinde icra kararı çıkarılmasını sağlayan bir kişinin, kararın icra edilmesi için icra takibi gibi ek işlemlere başvurmasının gerekli kılınamayacağını hatırlatmaktadır.

Sonuç olarak AİHM, bu şikayetin AİHS’nin 35/3. maddesi bağlamında dayanaktan yoksun olmadığı kanısına varmaktadır. Ayrıca başvurunun başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru taşımadığını tespit etmektedir. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir niteliktedir.

B. Esas

Hükümet, Belediye bütçesinin yeterli olmaması nedeniyle gerekli ödemeyi yapamadığını, bunun 1 Nolu Protokol’ün 1. maddesinin 2. paragrafı kapsamına girdiğini ve bu nedenle, mahkemece ödenmesine hükmedilen borcun ödenmemesi için gerekçe oluşturduğunu ileri sürmüştür.

AİHM, icraya konu edilebilirliği yeterince ispat edildiği takdirde bir «alacağın» Ek 1 no’lu Protokol’ün 1. maddesi çerçevesinde bir «mülk» teşkil edebileceğini yinelemektedir.

Islahiye İcra Mahkemesi’nin 6 Aralık 2001 tarihli kararı, başvuranın alacağını icra ile takip edilebilir kılmıştır. Karar, itiraz edilmemesi nedeniyle kesinleşmiştir ve icra takibi başlatılmıştır. Kendisine taksitler halinde ödeme yapılmasını kabul etmeyen başvuranın, kararın kendi lehinde ifa edilmesini sağlayamaması, 1 Nolu Protokol’ün 1. maddesinin birinci cümlesinde ifadesini bulan mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkına ihlal teşkil etmiştir.

İcra Mahkemesi kararına uymayan yerel makamlar, başvuranın hakkı olan parayı almasına engel olmuştur. AİHM, belediyenin yeterli bütçeye sahip olmamasının bu ihmali mazur gösteremeyeceği kanısındadır.

Sonuç olarak, 1 Nolu Protokol’ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.

IV. SÖZLEŞME’NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI

Sözleşme’nin 41. maddesine göre:

“Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollarının ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder.”

A. Tazminat

Başvuran, maddi tazminat olarak 100,000 Euro (EUR) ve manevi tazminat olarak 100,000 EUR talep etmiştir.

Hükümet, fiktif hesaplamalara dayandıklarını ileri sürerek söz konusu meblağa itiraz etmiştir. Ayrıca AİHM, davada ihlal tespit etmiş olsaydı, bunun başvuranın uğradığını iddia ettiği manevi zarar için yeterli tatmini teşkil edeceğini belirtmiştir.

Başvuranın şikayetinin ilama bağlı alacağın ödenmemesine ilişkin olduğu göz önünde bulundurulduğunda Mahkeme, Hükümet tarafından, ödenmemiş alacağın, geç ödeme için iç hukuka göre ödenecek yasal faiz ile birlikte ödenmesinin başvuranın maddi tazminat taleplerini karşılayacağını belirtir. AİHM ayrıca başvuranın manevi zarara uğradığı kanısındadır ve bu zararın, hakkaniyete uygun olarak, 1,000 EUR olduğunu tayin etmiştir.

B. Yargılama masraf ve giderleri

Başvuran, avukat ücreti ile birlikte yargılama masraf ve giderleri için 3,000 EUR talep etmiştir.

Hükümet, başvuranın talebinin dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürmüştür.

AİHM içtihadına göre başvuran, gerçek ve gerekli oldukları kanıtlandığı ve miktarları makul olduğu sürece yaptığı masrafların telafi edilmesi hakkına sahiptir. Mevcut davada AİHM, başvuranın yargılama masraf ve giderlerine veya avukat ücretlerine ilişkin hiçbir belge sunmadığını kaydetmiştir. Dolayısıyla bu başlık altındaki talebi reddetmiştir.

C. Gecikme Faizi

Gecikme faizi Avrupa Merkez Bankası’nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı orana yüzde üç puanlık bir ekleme yapılarak belirlenecektir.

BU GEREKÇELERE DAYANARAK, AİHM OYBİRLİĞİ İLE

1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;

2. AİHS’ye ek 1 nolu Protokol’ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;

3. (a) Kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, Savunmacı Hükümet tarafından başvurana, yerel mahkemece ödenmesine hükmedilmiş ve halen kendisine ödenmemiş olan alacağın, iç hukuk uyarınca uygulanan yasal faiz ile birlikte ödenmesi gerektiğine;

(b) Ayrıca, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirası’na çevrilmek üzere ve her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak Savunmacı Hükümet tarafından başvurana manevi tazminat olarak 1000 euro ödenmesine,

(c) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankası’nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına,

4. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddedilmesine karar vermiştir.

İşbu karar, İngilizce olarak hazırlanmış ve Mahkeme İç Tüzüğü’nün 77. maddesinin 2. ve 3. paragrafları gereğince 18 Aralık 2007 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)


Full & Egal Universal Law Academy