(AİHS m. 34, 41, 44, Protokol No 1) (TURGUT VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no: 45651/04)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
(Adil tatmin)
STRAZBURG
14 Eylül 2010
İşbu karar AİHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (45651/04) numaralı başvurunun nedeni Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.Ş. (başvuran) tarafından 26 Kasım 2004 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapılan başvurudur.
AİHM 10 Mart 2009 tarihli (esas) kararı ile Ek 1 nolu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bkz. Temel Conta Sanayi ve Ticaret A.Ş.-Türkiye no: 45651/04 10 Mart 2009).
Başvuran zarara uğradığını öne sürerek AİHSnin 41. maddesine dayalı birtakım meblağlarla tazminat talebinde bulunmaktadır.
AİHSnin 41. maddesinin bu aşamada uygulanamayacağını kaydeden AİHM, Hükümeti ve başvuranı sözkonusu kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde bu mesele hakkındaki yazılı görüşlerini bildirmeye ve bilhassa dostane çözüm anlaşması yoluyla varacakları her türlü uzlaşmadan kendisini haberdar etmeye davet etmiştir (ibidem).
Başvuran olduğu kadar Hükümet de yazılı görüşlerini iletmiştir. Taraflar arasında dostane çözüm yoluyla herhangi bir uzlaşma sağlanamamıştır.
HUKUK
A. Tazminat
Başvuran taşınmazın gerçek değerinin karşılığı 1.757.000 Euro ve inşaat değeri için tazminat miktarı olarak 1.340.000 Euro olmak üzere toplam 3.097.000 Euro maddi tazminat talep etmektedir. Başvuran arazinin değeri ile ilgili olarak imara açık ve Kemalpaşa organize sanayi merkezinde bulunan 23.429 m2lik bir alanın sözkonusu olduğunu, 2004 yılı rakamlarına göre arazinin m2 değerinin 70 Euro/m2 olduğunu ifade etmektedir. Başvuran 3710 m2 kapalı alan, 4.500 m2 ek binalar ve 16 m2lik müştemilattan oluşan yapının m2 değerinin 300 Euro olduğunu belirtmektedir.
Başvuran bu bağlamda, 3 Mart 2010 tarihli yazılı ek görüşlerinde Kemalpaşa Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından tayin edilen bilirkişilerin 17 Şubat 2007 ve 3 Mart 2010 tarihlerinde hazırladıkları iki raporu dosyaya eklemektedir.
Başvuran 17 Şubat 2007 tarihli raporun Hükümet tarafından talep edildiğini ancak dosyaya eklenmediğini iddia etmektedir. Bu rapora göre yalnızca arazinin değeri 5.369.566 TLdir. (raporun hazırlandığı dönemde yaklaşık 3.033.653 Euro). 17 Şubat 2010 tarihli rapora göre arazinin değeri 3.062.500 TL (yaklaşık 1.720.505 Euro), inşaatların değeri 1.126.000 TL (yaklaşık 632.584 Euro), inşaatların elektrik sistemlerinin değeri 146.000 TL (yaklaşık 82.022 Euro) olmak üzere taşınmazların toplam ederi 4.334.500 TLdir (2004 Ağustos ayında iç hukuktaki sürecin sonunda yaklaşık 2.435.111 Euro).
Başvuran verilen bu rakamların aynı bölgede inşa edilebilir benzer yüzölçümündeki bir taşınmazın değerini ortaya koyduğunu ileri sürmektedir.
Hükümet AİHMyi bu talepleri reddetmeye davet etmektedir. Hükümet AİHMnin esas kararında Ek 1 nolu Protokolün 1. maddesinin mülkiyetten yoksun bırakma nedeniyle değil, toplam tazminat bedelinin hüküm sürmesi gereken adil dengenin başvuranlar aleyhine bozulması nedeniyle ihlal edildiği sonucuna vardığını saptamaktadır. Hükümet 2007 yılınsan bu yana iç hukukta başvuru yollarının mevcut olduğunu, başvuranların öne sürdükleri adil tatmin talepleriyle birlikte iç hukuktaki mahkemelere gitmeleri gerektiğini savunmaktadır.
Hükümet 5 Kasım 1997 tarihinde düzenlenen satış sözleşmesi ile tespit edildiği üzere, başvuranın 1941 numaralı parseldeki araziye ilişkin getirilen kısıtlamanın bilincinde olduğunun altını çizmektedir.
Hükümet ayrıca AİHMnin dikkatini ihtilaf konusu taşınmazın satış değerine çekmektedir. Tapu sicil kayıtlarından edinilen rakamlara göre 17.313 m2 yüzölçümündeki 1943 numaralı taşınmaz 49.970,79 eski TL.ye (yaklaşık 10.000 ABD Doları) ve 1941 numaralı parsel de 4.900.000.000 TLye ( 1997 yılında 26.775 ABD Doları) satın alınmıştır.
Hükümet son olarak başvuranın taleplerinin dayanaktan yoksun olduğunu savunmakta ve adil tatminin şahsi sebepsiz zenginleşme aracı olmaması gerektiğini ifade etmektedir.
AİHM bu konudaki genel prensipler konusunda yerleşik içtihadından ileri gelen hususlara atıfta bulunmaktadır (Bkz. Turgut vd.-Türkiye (adil tatmin), no: 1411/03, 13 Ekim 2009 ve bu kararda sözü edilen içtihat).
Mahkemeye sunulan bütün delil unsurları ve tarafların altını çizdiği nitelikler ışığında ve hakkaniyete uygun olarak, AİHM her türlü vergi ve kesintiden muaf tutulmak üzere başvuranlara 1.750.000 Euro maddi tazminat ödenmesini kararlaştırmaktadır.
B. Yargılama masraf ve giderleri
Başvuran % 10luk bir katsayı eklenen meblağ ile birlikte yargılama ve temsil giderleri için 309.700 Euro tazminat talep etmektedir. Başvuran bu bağlamda dosyaya 12 Eylül 2004 tarihinde avukatı ile yapılan sözleşmeyi eklemektedir.
Hükümet aşırı ve dayanaktan yoksun olarak nitelendirdiği bu miktarlara karşı çıkmaktadır.
AİHMnin yerleşik içtihadına göre bir başvuran gerçekliğini, gerekliliğini kanıtladığı makul miktarlardaki yargı giderlerini elde edebilir (Iatridis-Yunanistan (adil tatmin), no: 31107/96). Bu başvuruda sunulan deliller ve sözü edilen kıstaslar ışığında AİHM, başvurana makul olarak 2.000 Euro ödenmesini uygun görmektedir.
C. Gecikme faizi
AİHM gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artış ekleneceğini belirtmektedir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME OYBİRLİĞİYLE,
1. a) AİHSnin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TLye çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından başvurana 1.750.000 (bir milyon yedi yüz elli bin) Euro maddi tazminat ve yargılama giderleri için 2.000 (iki bin) Euro ödenmesine;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;
2. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHMnin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 14 Eylül 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy