(AİHS m. 6, 34, 35, 41, 44, 45) (MERAL - TÜRKİYE DAVASI) (EKMEKÇİ VD - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no: 6162/04, 6297/04, 6304/04, 6305/04, 6149/04, 9724/04 ve 9733/04)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
8 Haziran 2010
İşbu karar AİHS'nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (6162/04, 6297/04, 6304/04, 6305/04, 6149/04, 9724/04 ve 9733/04) no'lu davanın nedeni T.C. vatandaşları Feridin Büyükdere, Yusuf Poslu, Lütfi Turan, Mülazim Akçay, Enser Aktaş, Mehmet Karaoğlu, Cengiz Çakırbay, Ahmet Bekel ve Cahit Yıldız'ın (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne 26 Ocak 2004 tarihinde (ilk altı başvuru) ve 29 Ocak 2004 tarihinde (son başvuru) İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme'nin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
Başvuranlar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde Ankara Barosu avukatlarından T. Çelikyürek tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
Adları ekte yer alan başvuranlar kamu kuruluşu olan Petrol Ofisi A.Ş.'de (POAŞ) sözleşmeli memur olarak görev yapmaktaydı.
POAŞ'ın 21 Temmuz 2000 tarihinde özelleşmesinin ardından başvuranlar memur statüsünü kaybetmişlerdir.
Başvuranlar iş akdinin sona ermesi üzerine tazminat elde edebilmek amacıyla çeşitli tarihlerde idari mahkemelerde birçok dava açmıştır.
İdari mahkemeler özellikle iş sonu tazminatının verilebilmesi için gerekli koşulların oluşmadığı gerekçesiyle başvuranların taleplerini reddetmiştir.
Başvuranlar farklı tarihlerde ilk derece mahkemesinin hükümlerini onayan Danıştay'da temyize başvurmuştur. Danıştay Cumhuriyet Başsavcısının görüşü başvuranlara tebliğ edilmemiştir.
Başvuru numarası İlk derece mahkemesine başvuru tarihi Danıştay'ın karar tarihi (temyiz) Danıştay kararının bildirilme tarihi
6162/04 29/06/2001 19/06/2003 25/07/2003
6297/04 18/06/2001 25/06/2003 28/07/2003
6304/04 18/06/2001 18/06/2003 28/07/2003
6305/04 18/06/2001 25/06/2003 28/07/2003
6149/04 18/06/2001 25/06/2003 28/07/2003
9724/04 18/06/2001 25/06/2003 28/07/2003
9733/04 28/09/2001
(C. Çakırbay)
18/06/2001
(A. Bekel)
28/09/2001
(C. Yıldız)
12/06/2003
16/06/2003
12/06/2003
30/07/2003
01/08/2003
30/07/2003
HUKUK
I. AİHS'NİN 6/1 MADDESİ'NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuranlar Danıştay Cumhuriyet Başsavcısı'nın görüşünün önceden kendilerine tebliğ edilmemesi nedeniyle Danıştay'da yürütülen yargılama sürecinde vicahilik ilkesinden yararlanamadıklarından şikayetçi olmaktadır. Başvuranlar bu bağlamda AİHS'nin 6/1 maddesine atıfta bulunmaktadır.
AİHM kabuledilebilirlik ile ilgili olarak 6162/04 numaralı başvuru kapsamında Danıştay'ın 19 Haziran 2003 tarihli iç hukukta nihai kararı oluşturan kararının başvurana 25 Temmuz 2003 tarihinde tebliğ edildiğini gözlemlemektedir. Oysa başvuran iç hukuktaki bu nihai kararın ardından altı aydan fazla bir süre sonunda 26 Ocak 2004 tarihinde başvuru yapmıştır. Bu başvuru gecikmeli olarak yapılmıştır ve AİHS'nin 35/1 ve 4 maddelerinin uygulanmasına istinaden reddedilmelidir (Bkz. aynı anlamda, Otto-Almanya kararı, no: 21425/06, 10 Kasım 2009).
Diğer altı başvuru konusunda AİHM, AİHS'nin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde şikayetlerin dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle yapılan şikayetler kabuledilebilir niteliktedir.
AİHM esasa ilişkin daha önce de buna benzer bir şikayeti incelediğini ve AİHS'nin 6/1 maddesinin ihlal edildiği sonucuna vardığını hatırlatarak yerleşik bu içtihadın dışına çıkılmasını gerektirecek bir durumun sözkonusu olmadığını ifade etmektedir. (Bkz. Meral-Türkiye no: 33446/02, 27 Kasım 2007).
Sonuç itibarıyla, AİHS'nin 6/1 maddesi ihlal edilmiştir.
II. AİHS'NİN 41. MADDESİ'NİN UYGULANMASI HAKKINDA
AİHS'nin 41. maddesi başlığı altında her başvuruyu dikkate alan başvuranlar iş sonu tazminatı taleplerinin reddedilmesi dolayısıyla uğradıkları maddi zarar için her başvurana 100.000 Euro maddi tazminat ve 30.000 Euro manevi tazminat ödenmesini talep etmektedir.
AİHM başvuranlar tarafından öne sürülen maddi tazminat ile hakkaniyete uygun yargılama hakkının ihlal edilmesi arasında hiçbir illiyet bağı kuramamakta ve maddi tazminata ilişkin bu talebi reddetmektedir.
Manevi tazminat ile ilgili olarak AİHM, yerleşik içtihat ışığında 6/1 maddesinin ihlal tespitinin adil tatmin bakımından yeterli olacağı kanısına varmaktadır (Bkz. aynı anlamda, sözü edilen Meral kararı ve Ekmekçi vd.-Türkiye kararı no: 2841/05, 2873/05, 2875/05, 2878/05, 2895/05, 2947/05, 3577/05, 5498/05, 6192/05, 6793/05, 6306/05, 6356/05, 6375/05, 6377/05, 12950/05 ve 12331/06, 26 Mayıs 2009).
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM,
1. 3'e karşı 4 oyla 6162/04 numaralı başvurunun kabuledilemez olduğuna;
2. Oybirliğiyle, kalan diğer 6297/04, 6304/04, 6305/04, 6149/04, 9724/04 ve 9733/04 numaralı başvuruların kabuledilebilir olduğuna;
3. Oybirliğiyle, Danıştay Cumhuriyet Başsavcısı'nın görüşünün tebliğ edilmemesi nedeniyle AİHS'nin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;
4. Oybirliğiyle, mevcut kararın kendisinin başvuranların uğradıkları manevi zararın giderilmesi bakımından başlı başına bir adil tatmini oluşturduğuna;
5. Adil tatmine ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM'nin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 8 Haziran 2010 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir.
Mevcut karar ekinde, AİHS'nin 45/2 ve AİHM İçtüzüğü'nün 74/2 maddelerine uygun olarak Yargıçlar I. Cabrol Barreto, D. Popovic ve A. Sajo'nun ayrı oy görüşü yer almaktadır. (¤¤)
EK
Başvuranların Adları
1. Feridun Büyükdere tarafından temsil edilen 6162/04 numaralı başvuru, başvuran 1968 doğumludur ve İstanbul'da ikamet etmektedir.
2. Yusuf Poslu tarafından temsil edilen 6297/04 numaralı başvuru, başvuran 1963 doğumludur ve Manisa'da ikamet etmektedir.
3. Lütfi Turan tarafından temsil edilen 6304/04 numaralı başvuru, başvuran 1961 doğumludur ve Manisa'da ikamet etmektedir.
4. Mülazim Akçay tarafından temsil edilen 6305/04 numaralı başvuru, başvuran 1956 doğumludur ve Manisa'da ikamet etmektedir.
5. Enser Aktaş tarafından temsil edilen 6149/04 numaralı başvuru, başvuran 1964 doğumludur ve Manisa'da ikamet etmektedir.
6. Mehmet Karaoğlu tarafından temsil edilen 9724/04 numaralı başvuru, başvuran 1966 doğumludur ve Manisa'da ikamet etmektedir.
7. Cengiz Çakırbay tarafından temsil edilen 9733/04 numaralı başvuru, başvuran Cahit Yıldız 1965 ve başvuran Ahmet Bekel 1966 doğumludur ve sırasıyla Elazığ ve İstanbul'da ikamet etmektedirler.
Full & Egal Universal Law Academy