(AİHS m. 6, 34, 35, 41, 44) (1602 S. K. m. 52) (MİRAN - TÜRKİYE DAVASI) (GÜNER ÇORUM - TÜRKİYE DAVASI) (AKSOY (EROĞLU) - TÜRKİYE DAVASI) (TOPAL - TÜRKİYE DAVASI) (MERAL - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no. 2843/05)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
29 Eylül 2009
İşbu karar AİHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 2843/05 nolu davanın nedeni, Tevfik Okur (başvuran) adlı T.C. vatandaşının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine, 3 Aralık 2004 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
Başvuran Ankara Barosu avukatlarından C. Çalış tarafından temsil edilmiştir.
OLAYLAR
DAVANIN KOŞULLARI
1970 doğumlu olup Nevşehirde ikamet etmekte olan başvuran, başvuruya mahal veren olaylar sırasında Türk Silahlı Kuvvetlerinde devlet memuru olarak hizmet vermekte idi.
Askeri mahkeme tarafından mahkumiyetine karar verilmesini takiben, 10 Eylül 2003 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla memuriyet görevini kötüye kullandığı gerekçesiyle başvuranın devlet memurluğuyla ilişiği kesilmiştir.
Ardından başvuran kararın iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde(AYİM) dava açmıştır.
Milli Savunma Bakanlığı, başvuranın görüşlerine cevaben, başvuranın ilişiğinin, 657 Nolu Devlet Memurları Kanunu ile Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Disiplin Kuralları ve Disiplin Amirleri Yönetmeliğinin ilgili hükümleri kapsamında kesildiğini ifade etmiştir. Milli Savunma Bakanlığı ayrıca 1602 Sayılı Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kanununun 52 (4) maddesi uyarınca gizli belge olarak sınıflandırılan bilgi ve belgeleri Askeri Yüksek İdare Mahkemesine sunmuştur. Bu belgeler başvurana gösterilmemiştir.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 24 Haziran 2004 tarihinde başvuranın talebini reddetmiştir. Yargılama sırasında AYİM başsavcısının Askeri Yüksek İdare Mahkemesine sunduğu mütalaa başvurana tebliğ edilmemiştir.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi 16 Eylül 2004 tarihinde başvuranın kararın düzeltilmesi talebini reddetmiştir.
HUKUK
I. AİHSNİN 6/1 MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI
Başvuran, AİHSnin 6/1 maddesi çerçevesinde, Milli Savunma Bakanlığının Askeri Yüksek İdare Mahkemesine sunduğu gizli bilgiye erişememesi ve bu mahkemeye bağlı başsavcının mütalaasının kendisine tebliğ edilmemesi nedeniyle kuvvetlerin eşitliği ilkesinin ihlal edildiğinden şikayetçi olmuştur.
A. Kabuledilebilirliğe ilişkin
Hükümet, AİHSnin 35/1 maddesi kapsamında iç hukuk yolları tüketilmediği için, AİHMden, başsavcının mütalaasının başvurana bildirilmemesine ilişkin şikayeti reddetmesini talep etmiştir. Hükümet bu bakımdan başvuranın bu şikayeti ne Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin huzuruna getirdiğini ne de AYİM başsavcısının duruşmada okunan görüşlerini yanıtladığını ileri sürmüştür.
AİHM Miran - Türkiye (43980/04) davasında benzer bir ön itirazı reddettiğini gözlemler. Mevcut davada da farklı muamelede bulunmakta sebep görememektedir. Bu nedenle Hükümetin itirazını reddeder.
Başvurunun AİHSnin 35. maddesinin 3. fıkrası çerçevesinde dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AİHM, başka bir gerekçe altında da kabuledilemezlik unsuru bulunmadığını tespit eder. Bu nedenle başvuru kabuledilebilir niteliktedir.
B. Esas
1. Gizli bilgiye erişilememesi
Hükümet, başvuranın devlet memurluğuyla ilişiğinin kesilmesinin nedeninin, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kararında açıkça ifade edildiğini ve 1602 Sayılı Kanunun 52 (4) maddesi kapsamında sunulan belgelerin yargılamanın sonucu için önemi bulunmadığını ileri sürmüştür.
AİHM, daha önce benzer şikayetleri incelediğini ve AİHSnin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit ettiğini kaydeder (bkz. Güner Çorum - Türkiye, 59739/00; Aksoy (Eroğlu) - Türkiye, 59741/00; Miran ve Topal - Türkiye, 3055/04). AİHM mevcut davada bu içtihadın dışına çıkılmasını gerektirecek özel koşullar tespit etmemiştir. AİHM özellikle Hükümetin Askeri Yüksek İdare Mahkemesine sunulan gizli belgelerin önemsiz olduğu yönündeki iddialarının bu belgelerin başvurana gösterilmemesini dayanaktan daha fazla yoksun hale getirdiğini kaydeder.
Buna göre, başvuranın Askeri Yüksek İdare Mahkemesine verilen gizli belgelere erişememesi nedeniyle AİHSnin 6/1 maddesi ihlal edilmiştir.
2. AYİM başsavcısının mütalaasının tebliğ edilmemesi
Hükümet, başvuranın, istediği zaman, AYİM başsavcısının tebliğnamesini içeren dava dosyasını inceleme fırsatına sahip olduğunu savunmuştur. Ayrıca cumhuriyet savcısının görüşlerinin idari takibat esnasında mahkemenin kararı üzerinde etkisi olmadığını savunmuştur.
AİHM daha önce benzer şikayetleri incelediğine ve AİHSnin 6/1 maddesinin ihlal edildiğini tespit ettiğine işaret eder (bkz. Meral - Türkiye, 33446/02 ve Miran). AİHM, Hükümetin mevcut davada daha önceki bulgularından sapmasını gerektirecek hiçbir delil veya görüş sunmadığı kanısındadır.
Buna göre AYİM başsavcısının mütalaasının başvurana tebliğ edilmemesi nedeniyle AİHSnin 6/1 maddesi ihlal edilmiştir.
III. AİHSNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
A. Tazminat ve mahkeme giderleri
Başvuran, devlet memurluğuyla ilişiği kesilmeseydi emekliliğine kadar alacağı toplam maaş bedeli olan 50.000 Euro (EURO) maddi tazminat ve 25.000 EURO da manevi tazminat talep etmiştir. Başvuran iddialarını destekleyici hiçbir belge sunmaksızın yargılama gideri olarak 5.000 EURO talep etmiştir.
Hükümet bu iddialara itiraz etmiştir.
AİHM, tespit edilen ihlalle oluştuğu iddia edilen maddi zarar arasında illiyet bağı görememektedir (bkz: Kingsley - İngiltere (BD), 35605/97). Bu nedenle bu talebi reddeder. Öte yandan AİHM, mevcut kararda başvuranın AİHSnin ihlal edildiğinin tespit edilmesiyle yeterince telafi edilemeyecek bir manevi zarara uğramış olduğu kanısındadır. Hakkaniyete uygun surette, 41. maddeyle uyumlu olarak, başvurana 6.500 EURO ödenmesine hükmeder (bkz. Güner Çorum; Aksoy (Eroğlu); Miran; Topal). AİHM, yargılama gideriyle ilgili olarak başvuranın iddialarını kanıtlayamaması nedeniyle bu başlık altında tazminat ödenmemesine karar verir.
B. Gecikme Faizi
AİHM, Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artışın eklenmesinin uygun olduğuna karar vermiştir.
AİHM, BU GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBİRLİĞİYLE
1. Başvurunun geri kalanının kabuledilebilir olduğuna;
2. AİHSnin 6/1 maddesinin ihlal edildiğine;
3. (a) AİHSnin 44. maddesinin 2. fıkrası gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, Savunmacı Hükümet tarafından başvurana, ödeme tarihinde geçerli olan döviz kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmek üzere, uygulanabilecek her türlü vergiyle beraber 6.500 EURO (altı bin beş yüz Euro) manevi tazminat ödenmesine;
(b) yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;
4. (Oybirliğiyle) başvuranın adil tatmine ilişkin diğer taleplerinin reddedilmesine
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar, İngilizce olarak hazırlanmış ve Mahkeme İç Tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca 29 Eylül 2009 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy