(AİHS m. 2, 3, 5, 13, 37)
Fatma ARSLAN ve diğerleri tarafından Türkiye aleyhine yapılan 35880/05 no'lu başvuru
KARAR (Dostane Çözüm)
24 Mayıs 2011
OLAYLAR
Mustafa Arslan, Fatma Aralan, Murat Arslan, Deniz Arslan, Derya Bicolar ve Dilek Demir adlı başvuranlar sırasıyla 1940, 1941, 1965, 1977, 1969 ve 1974 doğumlu Türk vatandaşları olup Diyarbakır'da yaşamaktadır. İlk iki başvuran, 1971 doğumlu olan ve 1994 yılında öldürülen Servet Arslan'in anne-babası, kalan dört başvuran ise kardeşleridir. Başvuranlar AİHM önünde, Diyarbakır barosu avukatlarından Tahir Elçi, Burhan Deyar ve Habibe Danışman tarafından temsil edilmiştir.
Dava olayları
Dava olayları, taraflarca sunulduğu üzere, aşağıdaki gibi özetlenebilir:
5 Eylül 1994 tarihinde birinci başvuran, oğlunun 4 Eylül 1994 gününden beri kayıp olduğu şikayetiyle Diyarbakır Savcılığına başvurmuş, oğlunun aranmasını talep etmiştir. Aynı gün bir polis memuruna oğlunun eşkâlini vermiş, birinci ve ikinci başvuranlar oğullarının en son nerelerde görüldüğü bilgisini vermiştir.
7 Eylül 1994 tarihinde Servet Arslan ve Sahabettin Latifeci'nin cesetleri Diyarbakır il sınırları içerisinde köylülerce bulunmuştur. Aynı gün bir doktor ve bir savcı cesetler üzerinde inceleme yapmış ve kurbanların kötü muamele gördükten sonra boğularak öldürüldüğünü tespit etmiştir.
20 Eylül 1994 tarihinde birinci başvuran Diyarbakır İl Jandarma Komutanlığında ifade vermiş, oğlunun öldürülmesinden sorumlu olanların yakalanarak yargılanmasını talep etmiştir.
Cinayetler ve faillere ilişkin bilgiler 1996 yılında TBMM araştırma komisyonu tarafından hazırlanan raporda yer almıştır.
Diyarbakır savcısı 29 Mart 2005 tarihinde Diyarbakır Ağır Ceza Mahkemesine sunduğu iddianamede sekiz şüpheliyi, Servet Arslan dahil sekiz kurbanı kötü muamele ile öldürmekle suçlamıştır.
Sanıklar hakkındaki ceza kovuşturması askeri ve sivil ceza mahkemelerinde sürmektedir.
ŞİKÂYETLER
Başvuranlar AİHS'nin 2 ve 5. maddelerine dayanarak; Servet Arslan'in savunmacı devletin görevlileri tarafından yasalara aykırı olarak özgürlüğünden mahrum bırakıldığını ve öldürüldüğünü öne sürmüştür. Başvuranlar aynı maddelere dayanarak ulusal makamların etkili bir soruşturma yürütmediğini ileri sürmüştür.
Başvuranlar AİHS'nin 3. maddesine dayanarak Servet Arslan'a devlet görevlilerince kötü muamele yapıldığını ileri sürmüştür. Ayrıca yardım çağrılarına karşı yetkililerin kayıtsız kalmasının ve etkili bir soruşturma yapmamış olmalarının aynı madde bağlamında insanlık dışı muamele teşkil ettiğini iddia etmişlerdir.
Başvuranlar son olarak AİHS'nin 13. maddesine dayanarak cinayetin soruşturulmamış olması nedeniyle etkili başvuru hakkından mahrum bırakıldıklarını öne sürmüştür.
HUKUK
AİHM, 24 Şubat 2011 ve 8 Mart 2011 tarihlerinde, taraflarca imzalanmış dostane çözüm beyanlarını almıştır. Buna göre, Hükümetin başvuranlara ortaklaşa 30.000 (otuz bin) Euro ödeme yükümlülüğünü üstlenmesi karşılığında başvuranlar, söz konusu başvuruya yol açan olaylar hususunda Türkiye aleyhindeki iddialarından vazgeçmeyi kabul etmişlerdir. Maddi ve manevi tazminatla birlikte yargılama masraf ve giderlerini de kapsayacak olan sözkonusu meblağ, ödeme tarihinde uygulanabilir kur üzerinden Türk Lirası'na çevrilecek ve uygulanabilecek her tür vergiden muaf tutulacaktır. Bahsekonu meblağ, AİHM'nin AİHS'nin 37/1 maddesi bağlamındaki kararının açıklandığı tarihten itibaren üç ay içerisinde ödenebilecektir. Meblağın belirtilen üç ay içerisinde ödenmemesi durumunda Hükümet, ödeme gününe kadar geçen süre için, Avrupa Merkez Bankası'nın uyguladığı marjinal kredi faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oran üzerinden basit faiz ödeme yükümlülüğünü üstlenmiştir. Ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir.
AİHM, tarafların üzerinde uzlaştıkları dostane çözümü dikkate almaktadır. Çözümün AİHS ve Protokollerinde tanımlanan insan haklarına saygı ilkesine uygun olduğu kanaatindedir ve başvurunun incelenmesine devam etmeyi haklı gösterecek kamu düzenine ilişkin hiçbir gerekçe görememektedir (AİHS'nin 37/1 maddesi).
Yukarıdaki gerekçelere dayanarak AİHM oybirliğiyle; başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy