(AİHS m. 34, 35, 41, 44, 1 NOLU PROTOKOL) (REÇBER - TÜRKİYE DAVASI) (AKA - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no. 41479/05)
KARAR
STRAZBURG
21 Temmuz 2009
Sözkonusu karar AİHSnin 44/2 maddesi uyarınca kesinlik kazanacaktır. Ancak, şekle ilişkin değişiklik yapılabilir.
USULİ İŞLEMLER
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 41479/05 nolu davanın nedeni T.C. vatandaşı İsmet Üçpınarın (başvuran), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 10 Kasım 2005 tarihinde Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleşmesinin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
Başvuran, Konya Barosu avukatlarından Bayan H. Müslümoğlu ve Bay K. Yaz tarafından temsil edilmiştir.
OLAYLAR
I. DAVA OLAYLARI
Başvuran 1947 doğumludur ve Aksarayda yaşamaktadır.
1995te Konya Belediyesi, başvuranın taşınmazını kamulaştırmaya karar vermiştir. 26 Ağustos 1996da arazinin tapusu Konya Belediyesine devredilmiştir.
1 Mayıs 2003te başvuran, tazminatın artırılması için Konya Birinci Derece Mahkemesinde dava açmıştır. 21 Haziran 2004te Konya Birinci Derece Mahkemesi, başvuranın talebini kısmen kabul etmiş ve başvurana, 26 Ağustos 1996dan tarihinden itibaren işlemeye başlayacak yasal faiz ile birlikte 1,861,980,000 Türk Lirası (TRL) ek tazminat ödenmesine karar vermiştir. 29 Aralık 2004te Yargıtay kararı onamıştır.
Başvuran kararın düzeltilmesini talep etmiştir. 18 Nisan 2005te Yargıtay, düzeltme talebini reddetmiş ve bu kararı, 10 Mayıs 2005te başvurana tebliğ etmiştir.
22 Haziran 2005te yetkili makamlar başvurana 13,783 Türk Lirası (YTL) ödemişlerdir.
HUKUK
I. AİHSYE EK 1 NOLU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI
Başvuran, kamulaştırılan taşınmazı için ödenmesine karar verilen ek tazminata uygulanan çeşitli faiz oranlarının, enflasyon oranıyla karşılaştırıldığında yeterli olmadığından şikayetçi olmuştur.
Hükümet, bu iddiaya itiraz etmiş ve başvuranın, bu hususu ulusal mahkemeler önünde ortaya koymadığını iddia etmiştir.
AİHM, Devlet borçlarına uygulanan yasal faiz oranlarının kanunda öngörülmüş olduğunu kaydeder. Bu nedenle, başvuran ulusal mahkemelerde yasal faiz oranlarından şikayetçi olsaydı bile, kendisine tazminat ödenmesine karar verilmezdi (bkz. Reçber/Türkiye, no. 52895/99, 18. paragraf, 2 Şubat 2006).
AİHSnin 35. maddesinin 3. paragrafı çerçevesinde sözkonusu şikayetin dayanaktan yoksun olmadığını kaydeden AİHM, ayrıca başka açılardan bakıldığında da kabuledilemezlik unsuru taşımadığını tespit eder. Bu nedenle şikayet, kabuledilebilir niteliktedir.
AİHM, davanın esası hususunda, sözkonusu davadakine benzer konuların ortaya konduğu çeşitli davalarda 1 Nolu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (bkz. Aka/Türkiye, 23 Eylül 1998, paragraflar 50-51, Hüküm ve Karar Raporları 1998-VI). Hükümetin sunduğu delil ve iddiaları inceleyen AİHM, daha önceki davalarda varılan sonuçlardan farklı bir sonuca varmak için gerekçe bulunmadığı kanısındadır. Taşınmaz kamulaştırıldığında belirlenen meblağ ile başvurana ödenen meblağın değerleri arasındaki farkın, mülkiyet hakkının korunması ve kamu menfaatine ilişkin talepler arasında korunması gereken adil dengeyi sarsarak başvuranın zarara uğramasına neden olduğu kanaatindedir.
Sonuç olarak, 1 Nolu Protokolün 1. maddesi ihlal edilmiştir.
II. AİHSNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
Başvuran maddi tazminat olarak 133,000 Türk Lirası talep etmiştir. Hükümet, sözkonusu talebe itiraz etmiş; talebin aşırı ve spekülatif olduğunu iddia etmiştir.
Aka kararında kullandığı hesaplama yöntemini kullanan ve ilgili ekonomik veriyi göz önüne alan AİHM, başvurana maddi tazminat olarak 21,700 Euro ödenmesine karar vermiştir.
Başvuran, manevi tazminat ya da masraf ve harcamalarının karşılanması talebinde bulunmamıştır. Dolayısıyla AİHM, başvurana bu hususlarda tazminat ödenmesine gerek olmadığı sonucuna varmıştır.
AİHM, Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.
BU GEREKÇELERE DAYANARAK AİHM, OYBİRLİĞİ İLE
1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;
2. 1 Nolu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3. (a) AİHSnin 44. maddesinin 2. paragrafı gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Yeni Türk Lirasına çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet tarafından başvurana maddi tazminat olarak 21,700 Euro (yirmi bir bin yedi yüz Euro) ve bu meblağa uygulanabilecek her tür verginin ödenmesine;
(b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli olan marjinal kredi kolaylığı oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;
4. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddedilmesine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar İngilizce olarak hazırlanmış ve AİHM İçtüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragrafları gereğince 21 Temmuz 2009 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy