(AİHS. m. 34, 41, 44, Protokol No 1) (4721 S. K. m. 1007) (TURGUT VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no: 6950/05)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
13 Eylül 2011
İşbu karar AİHSnin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan (6950/05) nolu davanın nedeni, T.C. vatandaşları Sadettin Erkmen, Burhanettin Erkmen, Hüsamettin Erkmen, Ahmet Erkmen, Mehmet Erkmen, Huriye Düzgün ve Saime Erkmen tarafından (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 26 Ocak 2005 tarihinde İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
16 Mart 2010 tarihli bir kararla (esas kararı), AİHM, 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir (Erkmen vd- Türkiye, başvuru no: 6950/05, 16 Mart 2010).
AİHM, AİHSnin 41. maddesinin uygulanması hususunun saklı tutulmasına ve Hükümet ve başvuranların, üç ay içinde bu mesele hakkındaki görüşlerini yazıyla kendisine bildirmeye ve bilhassa aralarında varacakları her türlü uzlaşmadan kendisini haberdar etmeye davet edilmesine karar vermiştir.
Başvuranlar ve Hükümet görüşlerini sunmuşlardır.
Dostane çözümle sonuçlanacak hiçbir uzlaşma sağlanılamamıştır.
AİHSnin 41. maddesine dayanarak başvuranlar, 857.871,55 Euro maddi tazminat ve 35.000 Euro manevi tazminat talep etmektedir. 21 Ağustos 2010 tarihli görüşlerinde, başvuranlar, kendilerine tanınan sürede, maddi tazminat iddialarını düzenlemişlerdir.
HUKUK
A. Maddi tazminat
Çarşamba Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından görevlendirilen iki bilirkişinin düzenlediği 10 Mayıs 2010 tarihli bilirkişi raporuna atıfta bulunan başvuranlar, 397.014,85 TL (yaklaşık 174.000 Euro) maddi tazminat talep etmektedirler. Başvuranlara ve bilirkişilere göre, sözkonusu miktar taşınmazın raporun düzenlendiği tarihteki gerçek değerine tekabül etmektedir. Ayrıca sözkonusu bilirkişi raporundan, AİHMye başvurunun yapıldığı tarihte sözkonusu taşınmazın değerinin 334.628,74 TL (yaklaşık 147.000 Euro) ve başvuranları taşınmazlarından yoksun bırakan hukuki kararın kesinleştiği tarihte, taşınmazın değerinin 330.092,57 TL (yaklaşık 145.000 Euro) olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Hükümet, öncelikle, Medeni Kanunun 1007. maddesi uyarınca ulusal mahkemeler önünde tazminat talebinde bulunma imkanına sahip oldukları halde başvuranların iç hukuk yollarını tüketmediklerini savunmaktadır. Bilahare Hükümet, maddi zarara ilişkin talebin aşırı ve mesnetten yoksun olduğuna hükmetmekte ve AİHMyi sözkonusu talebi reddetmeye davet etmektedir.
Medeni Kanunun 1007. maddesine dayanarak başvuranların iç hukukta tazminat elde edebilme imkanı ile ilgili olarak, AİHM, yapmış olduğu tespiti hatırlatmakta ve Hükümetin sözkonusu başvuru yolunu hangi ölçüde gerçekleştirebildiğini ve gerçekleştirebileceğini göstermediği kaydetmektedir.
Konuya ilişkin genel ilkeler ile ilgili olarak, AİHM, Turgut ve diğerleri-Türkiye (adil tatmin, başvuru no: 1411/03, 13 Ekim 2009) kararındaki yerleşik içtihadına atıfta bulunmaktadır.
Sözkonusu unsurları ve taşınmazın değerine ilişkin 10 Mayıs 2010 tarihli bilirkişi raporunu dikkate alan AİHM, başvuranlara, her türlü maddi tazminat için 150.000 Euro ödenmesinin makul olacağına hükmetmektedir.
B. Manevi tazminat
Başvuranlar, maruz kaldıkları manevi zarar için 35.000 Euro talep etmektedirler.
Hükümet, sözkonusu iddiaya karşı çıkmaktadır ve AİHMyi bu iddiayı reddetmeye davet etmektedir.
AİHM, taşınmazlarından yoksun bırakılmalarının neden olduğu zayıflık ve yoksunluk duygusu nedeniyle başvuranların manevi bir zarara maruz kaldıkları kanaatindedir. Sözkonusu koşullarda sahip olduğu unsurların tamamını göz önüne aldığında, AİHM, AİHSnin 41. maddesi uyarınca hakkaniyete uygun olarak başvuranlara 3.000 Euro ödenmesine hükmetmektedir.
B. Yargılama masraf ve gideri
Başvuranlar yargılama masraf ve giderlerine ilişkin hiçbir talepte bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu hususta karar vermeye gerek yoktur.
C. Gecikme faizi
AİHM, gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,
1. a) AİHSnin 44/2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmek üzere, Savunmacı Devlet tarafından başvuranlara aşağıdaki miktarların ödenmesine;
i. her türlü vergiden muaf tutularak 150.000 Euro (yüz elli bin Euro) maddi tazminat;
ii. her türlü vergiden muaf tutularak 3.000 Euro (üç bin Euro) manevi tazminat;
b) Yukarıda belirtilen sürenin sona erdiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için, sözkonusu meblağlara, Avrupa Merkez Bankasının anılan dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklenmek suretiyle belirlenecek basit faiz uygulanmasına
2. Adil tatmine ilişkin diğer taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHMnin iç tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragraflarına uygun olarak 13 Eylül 2011 tarihinde yazılı olarak bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy