(AİHS m. 34, 41, 44) (VOLKAN ÖZDEMİR - TÜRKİYE DAVASI) (GABAY - TÜRKİYE) (PEKASLAN VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI) (BENZER VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no. 44125/06)
KARAR
(Gözden Geçirme)
STRAZBURG
10 Haziran 2014
İşbu karar AİHS nin 44 § 2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Bazı şekli düzeltmelere tabi olabilir.
Gülbahar Özer ve Diğerleri/Türkiye davasında (2 Temmuz 2013 tarihli kararın gözden geçirilmesine yönelik talep),
Başkan,
Guido Raimondi,
Yargıçlar,
Işıl Karakaş,
Dragoljub Popovic,
András Sajó,
NebojaVucinic,
Paulo Pinto de Albuquerque,
Helen Keller,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdürü Stanley Naismithin katılımıyla Daire halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), 20 Mayıs 2014 tarihinde yapılan kapalı müzakereler sonrasında, aynı tarihte aşağıdaki kararı vermiştir.
USUL
1. Dava, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmenin (Sözleşme) 34. maddesi kapsamında, beş Türk vatandaşı, Gülbahar Özer, Yusuf Özer, Halil Esen, Hüseyin Esen ve Abdurrahman Çınar tarafından (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (Mahkeme) önünde Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine 19 Ekim 2006 tarihinde yapılan başvurudan (no. 44125/06) ibarettir.
2. 2 Haziran 2013 tarihinde alınan kararda, Mahkeme başvuranların beş çocuğunun davalı Devletin askerleri tarafından öldürülmesinden ve ulusal makamların bu ölümler kapsamında etkin soruşturma yürütmemesinden dolayı Sözleşmenin 2. maddesinin esas ve usul bakımından ihlal edildiğine karar vermiştir. Mahkeme, beş başvuranın her birine manevi tazminat olarak 65,000 avro ödenmesine karar vermiştir. Mahkeme ayrıca, başvuranlara masraf ve harcamalar için müştereken 5,930 avro ödenmesine karar vermiş ve adil tazmine ilişkin diğer talepleri reddetmiştir. Karar, 2 Ekim 2013 tarihinde kesinleşmiştir.
3. Başvuranların yasal temsilcileri, beş başvurandan biri olan Halil Esenin 22 Nisan 2011 tarihinde vefat ettiğini öğrendiklerini ve eşi Fatma Esenin başvuru işlemlerini devam ettirmek - istediği hususlarında 5 Aralık 2013 tarihinde Mahkemeyi bilgilendirmişlerdir. Fatma Esen, kızları Zerga Esenin öldürülmesiyle ilgili olarak eşine ödenecek tazminatı kendisinin alabilmesi için Mahkeme İçtüzüğünün 80. maddesi anlamı dâhilinde, kararın gözden geçirilmesini ve düzeltilmesini talep etmiştir. Yasal temsilciler tarafından Fatma Esenin bu talepleri Mahkemeye bildirilmiştir.
4. Mahkeme, gözden geçirmeye yönelik talebi dikkate almıştır ve konuya ilişkin olarak Hükümet ile başvuranları görüş sunmaya davet etmeye karar vermiştir. Bu görüşler, sırasıyla 10 Ocak 2014 ve 11 Mart 2014 tarihlerinde alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
GÖZDEN GEÇİRMEYE YÖNELİK TALEP
5. Ölen başvuran Halil Esenin eşi Fatma Esen, eşinin kararın kabul edilmesinden önce vefatı nedeniyle, icrasını sağlayamadığı 2 Haziran 2013 tarihli kararın gözden geçirilmesini talep etmiştir.
6. Hükümet, başvuran Halil Esenin Mahkeme tarafından kararın kabul edilmesinden iki yılı aşkın bir süre önce vefat etmiş olduğunu belirtmiştir. Ancak, başvuranın ne mirasçıları ne de yasal temsilcileri Mahkemeyi bu vefatla ilgili bilgilendirmişlerdir. Kendileri taraf devletlerin yargılamaların yürütülmesinde Mahkemeyle tam işbirliği yapmaya ilişkin görevlerine atıfta bulunmuşlardır (bk. Mahkeme İçtüzüğü 44A maddesi) ve Mahkeme İçtüzüğünün 44C maddesi anlamı dâhilinde Mahkemeyi gerekli sonuçları çıkarmaya davet etmişlerdir.
7. Başvuranların yasal temsilcileri, buna yanıt olarak, Halil Esenin ailesinin veraset konusuna ilişkin olarak ulusal hukukun hükümlerince kendilerinin mirasçı olduklarını ve Halil Esenin mal varlıklarını miras olarak alabileceklerini düşünmelerinden dolayı Halil Esenin vefatıyla ilgili kendilerini vaktinde bilgilendirmediklerini belirtmişlerdir. Ayrıca yasal temsilciler Mahkemeyle haberleşmelerinin son tarihinin, Halil Esenin vefatından yalnızca bir ay sonra olan, 23 Mayıs 2011 tarihi olduğunu beyan etmişlerdir. Bu tarihle kararın kabul edilmesi arasında herhangi bir gelişme durumu olmadığından, yasal temsilciler başvuranlarla iletişim içerisinde olmamışlardır.
8. Mahkeme, Fatma Esenin, Sözleşmenin 2. maddesine aykırı olarak askerler tarafından öldürülen (bk. yukarıda 2. paragraf) Zerga Esenin annesi ve vefat eden Halil Esenin varisi olduğunu gözlemlemiştir. Mahkeme böylece Fatma Esenin ölen eşinin yerine başvuruyu takip edecek durumda olduğunu ileri sürmüştür (bk. bu davaya uygulanabildiği ölçüde, Dyller/Polonya (gözden geçirme), no. 39842/05, § 8, 15 Şubat 2011). Mahkeme, Fatma Esenin bu yöndeki niyetini belirttiği göz önünde bulundurulduğunda, kararın gözden geçirilmesini talep etmiş olduğu kanaatindedir (bk. Volkan Özdemir/ Türkiye (gözden geçirme), no. 29105/03, § 5, 20 Temmuz 2010; Wypukol-Piçtka/ Polonya (gözden geçirme), no. 3441/02, § 7, 8 Haziran 2010; ayrıca bk., aksine, Eremiáová and Pechová/ Çek Cumhuriyeti (gözden geçirme), no. 23944/04, § 8, 20 Haziran 2013; Gabay/Türkiye (gözden geçirme), no. 70829/01, § 8, 27 Haziran 2006).
9. Hükümetin Mahkeme İçtüzüğünün 44A ve C maddelerine olan atfına gelince, Mahkeme bu hükümlerin amacının adaletin uygun bir şekilde yönetilmesini sağlamaya (bk. Mahkeme İçtüzüğü 44A maddesi) ve Sözleşmenin 38. maddesi anlamı dahilinde Mahkemenin bir davayı incelemesini kolaylaştırmaya yönelik olduğunu gözlemlemektedir. Yukarıda bahsedilen İçtüzük, Mahkeme tarafından temel alınmıştır. Örneğin bir tarafın elzem belgeleri tevdi etmeye itirazda bulunarak müşterek çalışmamasından dolayı olayların oluşumunun geciktirilmiş olduğu durumlarda, (bk. Pekaslan ve Diğerleri / Türkiye, no. 4572/06 ve 5684/06, § 46, 20 Mart 2012) ve bu İçtüzük gereğince iddiaların sağlam bir temele dayandığı sonucuna varılmıştır (bk. Benzer ve Diğerleri / Türkiye, no. 23502/06, §§ 161 ve 179, 12 Kasım 2013). Mahkeme, başvuranların Halil Esenin vefatını bildirmemelerinin davanın incelenmesi üzerine herhangi bir etki bırakmadığını gözlemlemektedir. Bu nedenle, bu ihmalden herhangi bir sonuç çıkarmanın gereksiz olduğu düşünülür.
10. Yukarıda atfedilmiş olan karşılaştırılabilinir durumlarda varılan sonuçlar dikkate alındığında, Mahkeme 2 Temmuz 2013 tarihli kararın Mahkeme İçtüzüğünün 80. maddesi kapsamında gözden geçirilmesi kanaatindedir. İlgili bölümler aşağıdaki gibidir:
Taraflardan biri, mahiyeti gereği son karar üzerinde belirleyici bir etkisi olan ve kararın tefhim edildiği tarihte Mahkeme tarafından bilinmeyen ve kendisi tarafından da bilinmesi mümkün olmayan bir olayın varlığını öğrendiği takdirde, Mahkeme'den
kararın düzeltilmesini talep edebilir.
11. Buna göre, Mahkeme önceden vefat etmiş olan eşi Halil Esene ödenmesine hükmedilen 65.000 avro miktarındaki manevi tazminatın Fatma Esene ödenmesine karar verir.
12. Mahkeme, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankasının kısa vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar verir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME OYBİRLİĞİYLE
1. Vefat etmiş Halil Esen tarafından yapılmış olan Sözleşmenin 41. maddesi kapsamındaki tazminat talebiyle ilgili 2 Temmuz 2013 tarihli kararını gözden geçirmeye karar verir,
ve buna göre,
2. (a) Davalı devlet tarafından Fatma Esene, Sözleşmenin 44§2 maddesi uyarınca, kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden davalı devletin ulusal para birimine çevrilmek üzere, 65,000 avro (altmış beş bin avro) manevi tazminat ödenmesine;
(b) Yukarıda bahsi geçen üç aylık sürenin bittiği tarihten itibaren, ödeme gününe kadar, yukarıda bahsedilen Avrupa Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranda, yukarıda bahsedilen miktara basit faiz uygulanmasına karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce olarak tanzim edilmiş ve Mahkeme İç Tüzüğünün 77 §§ 2 ve 3 maddesi uyarınca 10 Haziran 2014 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy