(AİHS. m. 3, 6, 8, 10, 13, 14) (MÜDÜR TURGUT VE DİĞERLERİ V. - TÜRKİYE DAVASI)
İKİNCİ BÖLÜM
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
(Başvuru no. 9100/06)
Başkan
Nebojsa Vucinic,
Yargıçlar
Valeriu Gritco,
Stephanie Mourou-Vikström
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Abel Camposun katılımıyla, 8 Aralık 2015 tarihinde Daire halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm) (Mahkeme), çeşitli tarihlerde yapılmış olan yukarıdaki başvurulara ilişkin olarak gerçekleştirilen müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir.
OLAYLAR
1. Başvuranların ve temsilcilerinin yer aldığı liste ekte sunulmuştur. Türk Hükümeti (Hükümet), kendi görevlisi tarafından temsil edilmiştir.
A. Davanın koşulları
2. Dava konusu olaylar, taraflarca ibraz edildiği şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
3. Başvuranlar, Mahkemeye başvuruda bulundukları esnada farklı yerlerde hapis cezalarını infaz etmekteydiler. İlgili cezaevlerinin eğitim kurulları, farklı gerekçelerle, çeşitli dergilerin bazı sayılarının ve/veya diğer yayınların başvuranlara verilmemesine karar vermiştir. Bazı başvurularda, süreli yayınların bazı bölümleri başvuranlara verilmeden önce sansürlenmiştir.
4. Başvuranların itirazları sırası ile sulh ceza hakimliği ve ağır ceza mahkemeleri tarafından reddedilmiştir.
5. 13917/09 sayılı başvuruda, cezaevinin disiplin kurulu kararı gereğince başvuranın Kürtçe kaleme aldığı mektubu göndermesine izin verilmemiştir. Başvuranın sulh ceza hakimliği ve ağır ceza mahkemesi nezdindeki itirazları sırasıyla reddedilmiştir.
B. İlgili iç hukuk ve uygulama
1. Hükümlü ve tutukluların süreli yayınlardan yararlanma hakkı
6. Söz konusu tarihte yürürlükte olan ilgili iç hukuk ve uygulamasına ilişkin tüm bilgilere Mesut Yurtsever ve Diğerleri / Türkiye (no. 14949/08, 21030/08, 24309/08, 24505/08, 26964/08, 26966/08, 27088/08, 27090/08, 27092/08, 38752/08, 38778/08 ve 38807/08, §§ 78-80, 20 Ocak 2015) kararından erişilebilir.
2. Hükümlü ve tutukluların yazışma hakkı
7. Söz konusu tarihte yürürlükte olan ilgili iç hukuk ve uygulamasına ilişkin tüm bilgilere Mehmet Nuri Özen ve Diğerleri / Türkiye (no. 15672/08, 24462/08, 27559/08, 28302/08, 28312/08, 34823/08, 40738/08, 41124/08, 43197/08, 51938/08 ve 58170/08, §§ 30-34, 11 Ocak 2011) kararından erişilebilir.
3. 6384 sayılı Kanun ile kurulan Tazminat Komisyonunun görev alanı hakkında
8. İlgili iç hukuka ilişkin tüm bilgilere Yıldız ve Yanak/Türkiye (k.k.) (no. 44013/07, §§ 9-17, 27 Mayıs 2014) ve Özbil / Türkiye ((k.k.) no. 45601/09, § 6, 29 Eylül 2015) kararından erişilebilir.
ŞİKAYETLER
9. Başvuranlar, cezaevinde kendilerine süreli yayın, gazete ve kitapların verilmemesi nedeniyle bilgi alma haklarının ihlal edilmesinden şikayetçi olmuşlardır. 13917/09 sayılı başvuru kapsamında ise, başvuran ayrıca mektubunun Kürtçe yazıldığı gerekçesiyle cezaevi yönetimince gönderilmediğini iddia etmiştir. Bazı başvuranlar, Kürt olmaları nedeniyle ayrımcılığa maruz kaldıklarını ileri sürmüşlerdir. Son olarak, başvuranların bazıları, yerel mahkemelerin kararlarını duruşma yapmaksızın dosya üzerinden verdiklerini, mahkemelerin davalarını tarafsız şekilde incelemediğini ve verilen kararların yeterli şekilde gerekçeli olmadığını ileri sürmüşlerdir. Bu şikayetleri bağlamında, başvuranlar, Sözleşmenin 3, 6, 8, 10, 13 ve 14. maddelerine atıfta bulunmuşlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
10. Mevcut davalardaki esas hususların Sözleşme kapsamındaki benzer niteliği dikkate alındığında, Mahkeme, başvuruların birleştirilmesine ve tüm başvuruları tek bir karar altında incelemeye karar vermiştir.
11. Mahkeme ayrıca, Ümmühan Kaplan/Türkiye davasında uygulanan pilot karar usulünün ardından 9 Ocak 2013 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin, adli yargılamaların uzunluğuna ve yargı kararlarının icra edilmemesi ya da gecikmeli olarak icra edilmesine ilişkin olarak Mahkemeye yapılan başvuruların tazminat ödenmek suretiyle çözümüne dair 6384 sayılı Kanunu yürürlüğe koymuş olduğunu gözlemlemektedir. Tazminat Komisyonunun görev alanı daha sonra 10 Şubat 2014 tarihinde kabul edilen ve 16 Mart 2014 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan bir kararname ile genişletilmiştir. Bu bağlamda, Tazminat Komisyonunun tutukluların Türkçe dışında başka dillerde yazışma / haberleşme haklarına getirilen kısıtlamalara ve cezaevi yönetiminin, süreli yayınları farklı gerekçelerle mahkûm ve tutuklulara vermemesine ilişkin şikayetleri inceleme yetkisinin olduğunu kaydetmektedir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında, başvuranların Tazminat Komisyonuna başvurmamış olduklarını dikkate alarak Hükümet, Mahkemeyi iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması gerekçesiyle başvuruları reddetme davet eder.
12. Mahkeme, Hükümetin de belirttiği üzere, Türkiyede yeni bir iç hukuk yolunun mevcut olduğunu dikkate alır. Mahkeme ayrıca, benzer başvurular incelediğini ve başvuranların iç hukuk yollarını, yani bu yeni hukuk yolunu, tüketmedikleri gerekçesiyle bu başvuruların kabul edilemez olduğuna karar verdiğini hatırlatır (bakınız tutukluların Kürtçe dilindeki yazışma yapmalarına getirilen kısıtlamalara ilişkin olarak Çelik / Türkiye (k.k.) no. 23772/13, 16 Haziran 2015 ve cezaevi yönetiminin süreli yayınları mahkum ve tutuklulara vermeyi reddetmesine ilişkin Özbil / Türkiye (k.k.), no. 45601/09, 29 Eylül 2015). Mahkeme, bu kararı verirken, özellikle, söz konusu yeni hukuk yolunun, yargılamaların uzunluğuna ilişkin şikayetler bakımından, ilk bakışta erişilebilir ve makul bir çözüm sunacak nitelikte olduğu kanısına vardığını belirtmiştir.
13. Ancak, Mahkeme, başvuranların 6384 sayılı Kanun ile oluşturulan yeni hukuk yolundan faydalanmadığını ileri süren Hükümetin bu yöndeki ilk itirazını dikkate alarak, Müdür Turgut ve Diğerleri (bk. (k.k.) 4860/09, 26 Mart 2013) davasındaki kararını yinelemektedir Dolayısıyla, somut şikayetlerin, Sözleşmenin 35. maddesinin 1 ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmelidir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine ve
Başvurunun kabul edilemez olduğuna karar vermiştir.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş olup, 14 Ocak 2016 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy