(AİHS m. 6, 13, 35) (MÜDÜR TURGUT VE DİĞERLERİ V. - TÜRKİYE DAVASI) (MİSAK HAÇİKOĞLU - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no. 10783/07)
Başkan,
Guido Raimondi,
Yargıçlar,
Işıl Karakaş,
Neboja Vucinic,
Helen Keller,
Paul Lemmens
Egidijus Küris,
RobertSpano,
ve Bölüm Yazı İşleri Müdürü Stanley Naismith katılımıyla, 16 Aralık 2014 tarihinde Daire halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), ekte listesi sunulan ve yukarıda belirtilen başvurulara
ilişkin olarak gerçekleştirilen müzakereler sonucunda aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
1. Başvuranların listesi ekte verilmiştir. Davanın koşulları
2. Davaya konu olaylar, başvuranlar tarafından ibraz edildiği şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
3. Başvuranlar, farklı tarihlerde, farklı hukuk mahkemelerinde dava açmış veya hukuk mahkemelerinde aleyhlerine dava açılmıştır. Bazı yargılamalar birkaç yıl sürmüş olup, bazıları ise yerel mahkemeler nezdinde halen derdesttir.
B. İlgili iç hukuk
4. İlgili iç hukuka ilişkin açıklamalar, Turgut ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.), no. 4860/09, §§ 19-26, 26 Mart 2013) davasında yer almaktadır.
ŞİKAYETLER
5. Başvuranlar, Sözleşmenin 6 § 1 maddesine dayanarak, yerel mahkemeler önündeki yargılamaların makul süre içerisinde sonuçlandırılmadığından şikayetçi olmuşlardır.
6. Başvuranlardan bazıları ise Türk hukuk sisteminde etkili bir başvuru yolunun bulunmadığı gerekçesiyle Sözleşmenin 13. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
7. Başvuranların tümü, Sözleşme ve Protokollerinin çeşitli maddelerine istinaden ek şikayetlerde bulunmuştur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
A. Sözleşmenin 6 § 1 maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında
8. Başvuranlar, yargılamaların uzunluğunun, Sözleşmenin 6 § 1 maddesinde öngörülen makul süre koşuluyla bağdaşmadığından şikayetçi olmuşlardır. İlgili hüküm aşağıdaki şekildedir:
Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ... konusunda karar verecek olan, ... bir mahkeme tarafından, ... makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir.
9. Mahkeme, başvuranların, yargılama süresinin Sözleşmenin 6 § 1 maddesinde belirtilen makul süre şartına uygun olmadığını ileri sürdüklerini gözlemlemektedir. Bu bağlamda Mahkeme, Turgut ve Diğerleri (yukarıda anılan, §§ 8 ve 60) davasında, 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonunun, yargılamaların uzunluğuna ilişkin şikayetler açısından makul tazminat imkanı sağlaması ve erişilebilir olması nedeniyle, Sözleşmenin 35 § 1 maddesi uyarınca başvuranların tüketmesi gereken yeni bir hukuk yolu oluşturduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle, başvuranlar, 6384 sayılı Kanunla getirilen yeni hukuk yolundan yararlanmalıdır (ayrıca bk. Haçikoğlu ve Diğerleri/Türkiye ((k.k.) no. 21786/04, 8 Nisan 2014).
10. Dolayısıyla, Mahkeme, Sözleşmenin 35 §§ 1 ve 4 maddesi uyarınca iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle, söz konusu şikayetlerin reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
B. Sözleşmenin 13. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında
11. Başvuranlardan bazıları, Türk hukuku kapsamında etkin bir başvuru yolunun bulunmamasından şikayetçi olmuşlardır. Bu hususta, Sözleşmenin aşağıda belirtilen 13. maddesine dayanmışlardır.
Bu Sözleşmede tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, söz konusu ihlal resmi bir hizmetin ifası için davranan kişiler tarafından gerçekleştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkin bir yola başvurma hakkına sahiptir.
12. Mahkeme, 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonunun, başvuranlara, Sözleşmenin 6 § 1 maddesi uyarınca yargılamaların uzunluğuyla ilgili şikayette bulunma imkanı sağladığını ve 23 Eylül 2012 tarihinden önce yapılmış ve Mahkeme önünde halen derdest olan başvurularla ilgili olarak, Sözleşmenin 13. maddesi kapsamında bir başvuru yolu sunduğunu hatırlatmaktadır (Turgut ve Diğerleri, (yukarıda anılan, § 59)).
13. Mahkeme, başvurunun bu bölümünün, açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle, Sözleşmenin 35 §§ 3 (a) ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
C. Sözleşme ve Protokollerinin çeşitli maddelerinin ihlal edildiğine ilişkin diğer iddialar hakkında
14. Başvuranlar, Sözleşme ve Protokollerinin çeşitli maddelerine atıfta bulunmuşlardır.
15. Mahkeme bu aşamada, somut şikayetlerin, İçtüzüğün 54 § 2 (b) maddesi uyarınca Hükümete tebliğ edilip edilmemesi hususunda karar veremeyeceğini değerlendirmiş ve söz konusu şikayetlerin incelenmesini ertelemiştir.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oybirliğiyle
Yargılamaların uzunluğuna ve yargılamaların hukuka aykırı şekilde uzun sürmesi karşısında etkin bir hukuk yolunun bulunmamasına ilişkin şikayetlerin kabul edilemez olduğunu beyan etmiştir;
Başvurunun geri kalan kısmının incelenmesini ertelemeye karar vermiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy