(AİHS m. 6, 34, 35, 41)
(Başvuru no. 31462/07)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
12 Temmuz 2011
İşbu karar kesinleşmiştir ancak şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan 31462/07 nolu başvurunun nedeni, Şahide Korkmaz adlı Türk vatandaşının (başvuran), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine 16 Temmuz 2007 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin - AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran AİHMde İstanbul Barosu avukatlarından T. Tepe ile G. Aydın tarafından temsil edilmiştir.
OLAYLAR
DAVANIN OLAYLARI
1946 doğumlu başvuran İstanbulda ikamet etmektedir.
1980li yılların sonunda, belirlenemeyen bir tarihte, Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü, başvuranın İstanbul Küçükçekmecedeki arazisinin bir kısmını kamulaştırmıştır. Başvuranın kamulaştırmadan ancak 2004 yılının Mayıs ayında haberi olmuştur.
Başvuran 21 Mayıs 2004 tarihinde Küçükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesinde kamulaştırma için ek tazminat talebiyle dava açmıştır.
Taşınmazın tapusu 21 Haziran 2004 tarihinde Genel Müdürlüğe geçmiştir.
Küçükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesi, 19 Temmuz 2005 tarihinde, başvurana, yasal faiziyle beraber 783.749.741.900 Türk Lirası (TL) ek tazminat ödenmesine hükmetmiştir.
Yargıtay, 6 Mart 2006 tarihinde, ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.
Peşinden başvuran, ek tazminat almak için Şişli İcra Dairesinde icra takibi başlatmıştır.
Başvurana 31 Temmuz 2008 tarihinde tazminatın bir kısmı olan 1.159.699.20 Yeni Türk Lirası (YTL) ödenmiştir.
Başvuran 5 Ağustos 2008 tarihinde Şişli İcra Mahkemesinde, Genel Müdürlüğün ödenmemiş borcu ile bu meblağa uygulanacak faize ilişkin olarak dava açmıştır.
Şişli İcra Mahkemesi 24 Ekim 2008 tarihinde, Genel Müdürlüğün 479.605.44 YTL tutarında ödenmemiş borcu olduğuna ve bu meblağa 31 Temmuz 2008 tarihinden itibaren başlamak üzere %30 oranında faiz uygulanmasına karar vermiştir.
Genel Müdürlük 14 Kasım 2008 tarihinde Şişli İcra Mahkemesinin kararını temyiz etmiştir. Yargıtay 2 Haziran 2009 tarihinde bu kararı onamıştır.
Genel Müdürlük 12 Nisan 2010 tarihinde başvurana faiziyle beraber 745.797.18 YTL ödemiştir.
HUKUK
I. AİHSNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİA EDİLEN 6. MADDESİ İLE AİHSYE EK 1 NOLU PROTOKOLÜN 1. MADDESİ
Başvuran, AİHSye Ek 1. Nolu Protokolün 1. maddesi çerçevesinde ulusal makamların yerel mahkemenin başvuranın lehine sonuçlandırdığı kararını uygulamasında yaşanan gecikmeden ve düşük faiz oranından ötürü gecikmeye bağlı olarak maruz kaldığı maddi kayıptan şikayetçi olmuştur.
Hükümet ulusal usullerin 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu ile Anayasanın ilgili hükümlerine göre yürütüldüğünü ileri sürerek, bu iddialara itiraz etmiştir.
AİHM bu şikayetlerin AİHSnin 6/1 maddesi ile AİHSye Ek 1 Nolu Protokolün 1. maddesi çerçevesinde incelenmesinin uygun olduğu kanısındadır (bkz. Miroshnik - Ukrayna, 75804/01).
A. Ulusal mahkeme kararının infazının gecikmesi
AİHM bu başvurunun AİHSnin 35/3 maddesi çerçevesinde açıkça dayanaktan yoksun olmadığı sonucuna varır. Ayrıca diğer bakımlardan da kabuledilmez olmadığını kaydeder. Bu nedenle başvurunun kabuledilebilir olduğunu belirtir.
Esasa ilişkin olarak, AİHM, makamların ilk ödemeyi Yargıtayın nihai kararından iki yıl üç ay sonra gerçekleştirdiğini, ikinci ödemeyi ise bu kararın peşinden dört yılı aşkın bir süre sonra yaptığını kaydeder. Hükümetin görüşü, başvuranın lehine sonuçlanan karar uygulanırken yaşanan azımsanamayacak gecikmeyi haklı çıkaracak hiçbir açıklama içermemektedir.
AİHM, mevcut davada ele alınan meselelere benzer konuların incelendiği davalarda sıklıkla AİHSnin 6/1 maddesi ile AİHSye Ek 1 Nolu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini gözlemler (örn. bkz. Burdov - Rusya, 59498/00; Kaçar ve Diğerleri - Türkiye, 38323/04; Burdov - Rusya (no. 2), 33509/04). Davada AİHMnin farklı bir sonuca varmasını sağlayacak argüman bulunmamaktadır.
Buna göre AİHM, Küçükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesinin 19 Temmuz 2005 tarihli kararının geç uygulanması nedeniyle AİHSnin 6/1 maddesi ile AİHSye Ek 1 Nolu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini gözlemler.
B. Ödemenin geç gerçekleştirilmesinin neden olduğu maddi kayıp
AİHM, Akkuş davasında uygulanan hesaplama yöntemi kullanılarak, ilgili ekonomik veriler ile faiz ve enflasyon oranları göz önünde tutularak, başvuranın, ikinci ödeme tarihinde, kendisine ödenmesi gereken tazminatın tamamından fazlasını aldığı sonucuna varmıştır. Bu nedenle, Küçükçekmece Asliye Hukuk Mahkemesinin ödenmesine hükmettiği tazminatın geç ödenmesinden ötürü maddi bir kayıp yaşamamıştır.
Buna göre, bu şikayet AİHSnin 35/3 ve 4 maddesi çerçevesinde açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle reddedilmelidir.
II. AİHSNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
A. Tazminat ve yargılama gideri
Başvuran 1.000.000 Euro (EUR) maddi, 50.000 EUR manevi tazminat talep etmiştir. Ayrıca AİHM önünde meydana gelen mahkeme masrafları için 25.000 EUR talep etmiştir. Başvuran taleplerine dayanak oluşturacak hiçbir belge sunmamıştır.
Hükümet bu taleplere dayanaksız ve aşırı oldukları gerekçesiyle itiraz etmiştir.
AİHM tespit edilen ihlal ile meydana geldiği iddia edilen maddi zarar arasında illiyet bağı görememektedir. Bu nedenle bu talebi reddeder. Öte yandan, hakkaniyete uygun surette, başvurana 3500 EUR manevi tazminat ödenmesine hükmeder.
Yargılama giderlerine ilişkin olarak, AİHM, başvuranın taleplerini gerekçelendirememesi nedeniyle, bu başlık altında tazminat ödenmemesine hükmeder.
B. Gecikme faizi
AİHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankasının marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.
AİHM YUKARIDAKİ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBİRLİĞİYLE
1. Yerel mahkeme kararının geç uygulanmasına ilişkin şikayetin AİHSnin 6. maddesi ile AİHSye Ek 1 Nolu Protokolün 1. maddesi kapsamında kabuledilebilir, başvurunun geri kalanının kabuledilmez olduğuna;
2. AİHSnin 6. maddesi ile AİHSye Ek 1 Nolu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3. (a) Savunmacı Devletin, başvurana, üç ay içinde, her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek üzere, 3500 EUR (üç bin beş yüz Euro) ödemesine;
(b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için, söz konusu meblağlara, Avrupa Merkez Bankasının anılan dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklemek suretiyle belirlenecek basit faiz uygulanmasına;
4. Başvuranın adil tazmin taleplerinin kalan kısmının reddine,
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar İngilizce hazırlanmış, AİHM İç Tüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca 12 Temmuz 2011 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy